REGIO - Wel twintig stuks sushi mee naar huis nemen, gasten die sushi in de wc gooien, onbeperkt spareribs bestellen en die dan tegen de regels in delen met gasten aan andere tafels. Sommige mensen veranderen echt in aso's als ze in een all you can eat-restaurant gaan eten. Hoe kan dat?
'We betrappen eigenlijk elke dag wel iemand die een bakje sushi in zijn tas stopt', zei een Haagse restauranteigenaar eerder tegen Omroep West. 'Er zijn mensen die gerust proberen twintig stuks sushi mee naar huis te nemen.'
Ook zijn er verhalen over mensen die onbeperkt spareribs bestellen en die dan met gasten aan andere tafels gaan zitten delen, die à la carte eten.
We vragen consumentenpsycholoog Patrick Wessels uit Leiden hoe mensen hiermee denken weg te komen. Maar eerst willen we weten: waarom kiezen mensen überhaupt voor all you can eat?
'Omdat het voelt als zekerheid. Je betaalt één bedrag en hebt daarna geen omkijken meer. En vooral: het gevoel dat je zelf bepaalt hoeveel waarde je eruit haalt.'
'Dat laatste is belangrijk. Mensen gaan niet alleen eten, ze gaan als het ware proberen hun aankoop terug te verdienen. Dat geeft een gevoel van controle en daar houden we van', zegt Wessels.
Zijn het dan alleen koopjesjagers die hiervoor kiezen? Nee, denkt de psycholoog. 'Bijna iedereen is gevoelig voor het idee van 'veel voor weinig'. Het raakt aan verliesaversie: we willen niet het gevoel hebben dat we te veel betalen of iets laten liggen. Bij all you can eat wordt dat heel concreet. Elk extra stukje sushi voelt als bonus. Zelfs als je eigenlijk al vol zit.'
Opvallend genoeg staat dat gevoel soms haaks op de werkelijkheid van restaurants. Een restauranteigenaar vertelde eerder tegen Omroep West dat naar eigen zeggen ongeveer een kwart van zijn gasten de prijs er volledig uit eet of zelfs meer consumeert dan waarvoor wordt betaald.
Tegelijkertijd kampen veel horecaondernemers met stijgende personeelskosten, hogere inkoopprijzen en fors gestegen energielasten. De marges zijn daardoor voor sommige ondernemers kleiner dan veel gasten vermoedelijk denken.
Het beeld dat all you can eat-restaurants eenvoudig geld verdienen, hoeft daardoor niet altijd te kloppen.
Toch wordt er soms ook geklaagd over de kwaliteit van sommige all you can eat-restaurants. Mag je ook wel iets verwachten voor zo'n bedrag?
'Dat is dubbel. Rationeel snappen veel mensen best dat je voor een relatief laag bedrag geen top eten kunt verwachten. Maar zodra ze eenmaal daar zijn, verschuift dat.'
'Dan denken ze: ik heb betaald, dus ik heb recht op een goede ervaring. Mensen zijn heel goed in het tegelijk hebben van twee gedachten die niet helemaal lekker samengaan. Goedkoop en goede kwaliteit voelen dan ineens toch gewoon logisch.'
Maar dan de hamvraag: hoe zit het met dat asociale gedrag, zoals eten meenemen terwijl dat niet mag? 'Dat komt vaak voort uit rationalisatie. Mensen praten het voor zichzelf goed: het zijn maar een paar stukjes of het restaurant verdient toch genoeg.'
En dat in de wc gooien van sushi? 'Dat zit in dezelfde hoek, maar dan extremer. Daar zie je wat er gebeurt als mensen zich anoniem voelen en de sociale norm wegvalt.'
'In het restaurant kijken er mensen mee, dus gedragen mensen zich nog enigszins netjes. Op het toilet denken sommigen blijkbaar dat ze ongezien blijven en alles kunnen doen.'
'De spareribs zijn denk ik het gevoel van een spel dat je kunt hacken. Niet: wat is redelijk? Maar: waar kom ik mee weg? Het is een spel, waarbij het voelt als winnen. En dat maakt dopamine vrij, waardoor het voor het brein heel fijn voelt.'
Is dit nou echt iets Nederlands allemaal? 'Nederlanders zijn gevoelig voor voordeel, aanbiedingen en het gevoel dat ze slim inkopen', zegt Wessels. 'We houden van kwaliteit, maar we willen ook graag kunnen zeggen dat we er niet te veel voor hebben betaald.'
'Tegelijk is dit niet exclusief Nederlands. Overal waar je een onbeperkt model aanbiedt, krijg je mensen die de grenzen testen. Het is meer cultureel om te zeggen dat dit typisch Nederlands is, waardoor we ons er ook weer meer naar gaan gedragen.'
Source: Omroep West Den Haag