In de rubriek Schermtijd schrijft techverslaggever Rutger Otto wekelijks over het internet. Dit keer: gaat kunstmatige intelligentie uiteindelijk Schermtijd overnemen?
Ik hing deze week grieperig op de bank en speelde Policenauts. Dat is een wat obscure game uit 1994, gemaakt door Hideo Kojima (Metal Gear Solid en Death Stranding). Het spel speelt zich af in 2040. Pure sciencefiction. Hoewel sommige ideeën inmiddels werkelijkheid zijn geworden.
Zo zitten er journaals in de game die door een AI-kloon van een van de personages gepresenteerd worden. Zij zit ziek thuis, terwijl haar virtuele evenbeeld de kijkers op de hoogte houdt. (Ik tik deze Schermtijd dus gewoon zelf.)
De laatste jaren wordt met deze techniek geëxperimenteerd. Ook in Nederlandse media. Omroep Brabant maakte in 2024 bijvoorbeeld een AI-kopie van presentator Nina van den Broek. "We kunnen met deze AI-presentator in heel korte tijd eenvoudige filmpjes produceren", zei hoofdredacteur Renzo Veenstra erover. Alleen de presentator is nep, de inhoud van uitgesproken teksten is onderzocht en gecheckt.
Kunstmatige intelligentie en de journalistiek willen weleens botsen. Over het gebruik van AI worden aanhoudend discussies gevoerd, ook bij NU.nl. Moet niet alles wat de kijker ziet, écht zijn? Mag je bestaande beelden opvullen met AI? En waarom mag een deepfake van Trump niet? Waar liggen de grenzen?
Op sociale media ging deze week een fragment rond uit een interview van De Standaard met Gert Ysebaert, directeur van media-uitgever Mediahuis. Hij fantaseert over de toekomst van AI in de journalistiek. "Misschien kun je je zelfs voorstellen dat het stuk maken niet meer is wat je als journalist gaat doen", zegt hij.
Wat dan wel? Gesprekken voeren en documenten verzamelen. Die informatie gooi je ergens in een systeem en vervolgens kan de lezer er met AI een samenvatting van maken. Wat ook kan: het nieuws via een chatbot lezen of er een podcast van laten maken.
Dat laatste doe ik soms voor de gein met Gemini Notebook van Google. Ik kan er nog steeds nauwelijks naar luisteren. Het is knap hoe bijna-menselijk de stemmen klinken (dankzij geforceerde euh's en ah's), maar in mijn ervaring blijven de gesprekken vaak hangen in algemeenheden en worden niet altijd de belangrijkste onderwerpen uitgelicht. Om nog maar te zwijgen over de verzinsels die de AI-hosts uitkramen.
Ik ben benieuwd wat er gebeurt als lezers op basis van een databrij hun eigen verhalen kunnen (laten) maken. Nieuws op maat. In grote lijnen zullen de berichten overeenkomen, maar toch, the devil is in the details. Het risico bestaat dat berichtgeving meer versnippert, met afwijkingen in de nuances.
Als journalist maak ik dankbaar gebruik van AI-modellen die me helpen taalfouten uit mijn teksten te vissen. Het is een prima eerste lezer. Ook bij het uitschrijven van lange interviews kan AI een uitkomst zijn. Ik kan me voorstellen dat AI voor datajournalisten helemáál handig is.
Het interview in De Standaard doet me denken aan uitspraken van Trouw-journalist (en AI-criticus) Ilyaz Nasrullah. Nasrullah denkt dat er al banen verdwijnen door de komst van AI, ook in de journalistiek. "Niet zozeer omdat die technologie daartoe in staat is, maar omdat werkgevers dat wel denken", zegt hij tegen Villamedia. "Ze nemen geen beslissingen op hun feitelijke begrip van AI, maar op basis van wat ze geloven."
Nasrullah noemt het een bestuurskwestie hoe we in de toekomst met AI omgaan. Ik kan hem daarin volgen. Uitgevers die nu al het idee hebben dat journalisten geen artikelen meer schrijven, omdat de geest nu eenmaal uit de fles is, zijn juist bezig om die toekomst zélf te vormen.
Ik weet natuurlijk ook niet waar we goed aan doen. Maar in Policenauts keert de échte presentator uiteindelijk weer terug voor de camera in plaats van haar kloon.
Vorige week ging Schermtijd over het vervangen van oude (vertrouwde) software. Het maakte wat los blijkbaar. Dit zijn een paar van jullie reacties.
Hoe zie jij de rol van AI in de media? Laat het me weten! Dat kan in de reacties hieronder of via rutger@nu.nl. Misschien verschijnt jouw bericht komende week in Schermtijd.
Tot volgende week!
Source: Nu.nl economisch