DEN HAAG - In deze tijd van social media is het vrij normaal dat iedereen een mening heeft en die verkondigt. Wethouders worden gewoon aangesproken op straat en gaan in gesprek met burgers. Begin jaren zeventig was dat anders. In Den Haag kwamen inwoners van bijvoorbeeld de Schilderswijk en Transvaal niet eens bij bestuurders in de buurt. Dat veranderde in 1972. Vanaf dat jaar konden Hagenezen hun stem laten horen via een gloednieuw medium: video.
De komst van de eerste videocamera en -recorder in 1969 was een revolutie. De beelden waren weliswaar nog zwartwit en de beeldkwaliteit was aanzienlijk slechter dan die van film. Maar met video was het mogelijk om beeld direct op te nemen en terug te kijken.
Een groep jonge Hagenaars zag het als een ideaal medium om maatschappelijke thema's en kritische verhalen vast te leggen, verhalen die in de gewone media niet aan bod kwamen. Videocollectief Meatball was geboren.
'Dit gebeurde al in de Verenigde Staten, dus we hebben het idee een beetje gestolen. Het idee was dat video in kleine gemeenschappen een perfect middel zou zijn om je te laten horen', vertelt Cesar Messemaker.
Hij was een van de medewerkers van Meatball, dat onderwerpen in beeld bracht als de verkrotting van de oude volksbuurten, eenzame ouderen, probleemjongeren, integratie, kunst en cultuur en heel veel meer.
Vaak kwamen de video's tot stand in nauwe samenwerking met opbouwwerkers en buurtcentra. De makers keken ook verder dan Den Haag. Zo filmden zij in de binnenlanden van Suriname om aandacht te vragen voor de uitbuiting van de arbeiders daar.
Eigen apparatuur had Meatball in de beginjaren niet. Het redactiewerk gebeurde vanuit de woonkamers van oprichters Donald Janssen en Rien Hagen. Monteren deden ze in de nachten en avonduren bij een bevriend videobedrijf in Rotterdam.
Alles veranderde toen Rien in café De Pijpela kennismaakte met de Haagse ondernemer Paul Hessing. Hij was de oprichter van uitzendbureau Content en besloot om Meatball financieel te steunen.
In de jaren zeventig bestond er nog geen lokale of regionale televisie. Het was dus lastig om de videoreportages die Meatball maakte ook daadwerkelijk te vertonen. 'Ja dat ging dus niet', vertelt Cesar.
'We moesten daarom zelf met een monitor en een videospeler naar de plek toe waar je het wilde laten zien. Waren het grotere groepen, dan nam je een paar monitors mee en vertoonde je het op die manier.'
Menig reportage van Meatball beleefde de première dus op straat. Soms letterlijk vanuit de kofferbak van auto's en bestelbusjes. Later richtte Rien Hagen filmhuis Het Kijkhuis op aan het Noordeinde, waar onder meer de films van Meatball werden vertoond.
Vanaf de jaren tachtig experimenteerde Meatball ook met fictie. Ze bedachten het genre 'docudrama'. Haagse jongeren speelden hierin zichzelf, in een script dat mede door hen was geschreven.
'Jongerenwerkers kwamen met het idee om de jongeren die zich liepen te vervelen bezig te houden. Dus het idee was om een film te maken, zodat ze een tijdje van de straat waren. Bovendien was het leerzaam', vertelt Cesar Messemaker.
Tijdens de opnamen van de docudrama's gebeurden bijzondere dingen. Dat kwam mede doordat ook mensen van politie en justitie bereid waren om als zichzelf mee te spelen.
Cesar Messemaker: 'Die jongens poepten in hun broek omdat de rechter die hen had veroordeeld daar ook zat. Dat ze daar nu ineens gewoon mee konden praten, dus dan waren ze gelijk. Die agent was net zo zenuwachtig als die jongens, dus ze kregen een hele andere verhouding met de mensen die ze als vijand beschouwden.'
Incidenteel verlegde Meatball de grenzen naar bijvoorbeeld Amsterdam. Daar werd onder meer een film gemaakt over de krakersrellen. Desondanks bleef het collectief trouw aan Den Haag.
In 1992 stopte Meatball ermee. Hun rol werd gedeeltelijk overgenomen door de Haagse lokale zender Lokatel. Alle banden werden in 1994 overgedragen aan het Haags Gemeentearchief. Sinds kort is al het werk van Meatball gedigitaliseerd en door iedereen te bekijken.
Omroep West maakte de documentaire 'Meatball, Haagse beeldrevolutie'. Die is op vrijdag 6 november te zien in Pathé Buitenhof en op zaterdag 7 november op TV West.
Source: Omroep West Den Haag