De Amerikaanse journalist Stephanie Fairyington (50) vond zichzelf vroeger lelijk en schreef het boek Ugly. Dit is wat ze leerde in het leven: ‘lesbisch’ en ‘queer’ worden geassocieerd met lelijkheid en probeer toxische denkbeelden niet van je kinderen weg te houden.
Stephanie Fairyington in de ingang van haar appartement, Sunset Park, Brooklyn, New York
„Lelijk gevonden worden is het lot waaraan elke vrouw probeert te ontsnappen. Ik heb er van jongs af aan ervaring mee. Mijn moeder is een extreem aantrekkelijke vrouw en ik lijk absoluut niet op haar. Ik kreeg altijd verbaasde blikken. ‘Ben jíj haar dochter? Echt?!’ Ik ben zelfs een keer op zoek gegaan naar mijn geboorteakte, omdat ik zelf ook niet kon geloven dat ze echt mijn moeder was. Mijn broer heeft alle goede genen gekregen, wat het idee dat ik lelijk was nog meer versterkte. Als tiener vond ik mezelf zó lelijk dat ik jarenlang niet in spiegels heb gekeken en altijd douchte in het donker.
Wat ook niet hielp, was dat ik mij in de jaren tachtig bewust werd van mijn queer identiteit. Ik groeide op in een conservatieve buitenwijk van Los Angeles, iedereen in onze buurt had op Reagan gestemd. De aidsepidemie was in volle gang en mensen geloofden dat die een straf van God was voor homoseksualiteit. Ik val op vrouwen en voel me niet echt vrouw, maar ook niet echt man. Lesbisch en queer zijn twee woorden die in onze maatschappij met lelijkheid geassocieerd worden.
Stephanie Fairyington in de gedeelde achtertuin van haar appartement.
Mijn vrouw en ik hebben een dochter van 11. Een knap meisje dat houdt van mooie kleren, nagellak, oorbellen. Dat heeft vast iets te maken met dat ze twee moeders heeft die allebei tomboys zijn – ik kleed me al heel mijn leven als een jongen van 16. Ze denkt vast: júllie zijn freaks, ik niet. Ze was zes jaar toen ik voor het eerst zag dat schoonheidsidealen invloed op haar hadden. Ze stond in een winkel een spijkerjasje te passen en zei: ‘In dit jasje lijk ik te breed.’ Ze had blijkbaar al meegekregen dat meisjes smal en tenger moeten zijn. Rond die tijd wilde ze ook haar Halloween-snoep niet opeten. Zelf was ik op die leeftijd echt nog niet met dat soort dingen bezig. De nieuwe generatie ontwikkelt al heel jong ideeën over wat mooi is en wat niet. Mijn dochter wordt in veel hogere mate overspoeld door beelden dan ik vroeger.
Veel ouders proberen hun kinderen zo lang mogelijk weg te houden van popcultuur, uit angst dat ze de verkeerde boodschappen internaliseren. Daar geloof ik niet in. Ze komen er toch wel mee in aanraking. Je kunt beter met je kinderen over toxische denkbeelden in onze cultuur praten, dan ze voor hen verstoppen. Ik kijk nu samen met mijn dochter Gilmore Girls [2000-2007]. Een geweldige serie, maar het zit vol gedateerde quotes als: ‘Meisjes horen niet zoveel te eten!’ Dan vraag ik haar meteen: wat vind je daarvan? Als je consequent het gesprek blijft aangaan, helpt dat hen een kritisch denkvermogen te ontwikkelen.
Geïnspireerd door Between the World and Me [2015], het geweldige boek waarin Ta-Nehisi Coates brieven aan zijn zoon schrijft over zijn ervaringen als Afro-Amerikaanse man, ben ik brieven gaan schrijven aan mijn dochter. Maar dan over mijn ervaringen als een lelijke, lesbische vrouw van middelbare leeftijd. Dat is Ugly geworden. Over mijn dochter schrijven vond ik heel moeilijk. Het is hoe dan ook onethisch om over een minderjarige te schrijven. Dat moet ik gewoon ownen. Ze weet dat dit boek bestaat, maar is te jong om echt consent te geven. Mijn partner en ik hebben het manuscript honderd keer herlezen om te checken of er echt niks in staat dat haar kan schaden.
Met mijn boek wil ik mensen bewust maken van de manier waarop onze maatschappij hun denkbeelden over wat mooi en lelijk is manipuleert. Zodat er, tegen de tijd dat je het einde van het boek hebt bereikt, afstand is ontstaan tussen jou en de giftige ideeën die dominant zijn in onze cultuur en ze minder impact op je hebben. De heersende schoonheidsidealen komen allemaal voort uit het patriarchaat. Ik ben me daar heel erg van bewust, en toch merk ik dat ik me soms vrouwelijker voordoe als ik met een man sta te praten. Om maar niet als mannenhatende lesbienne over te komen. We zijn nu eenmaal allemaal het product van de cultuur waarin we leven, daar ontkom je niet aan.
Stephanie Fairyington met haar boek.
Voor mannen is het minder erg om lelijk te zijn. Mannen kunnen hun lelijkheid makkelijker compenseren met bijvoorbeeld geld of macht. Ik kreeg laatst een mail van een man, een knappe jongen die ooit acteur was, maar nooit echt zijn pad heeft weten te vinden. Hij zei: wat het woord lelijk is voor vrouwen, is het woord loser voor mannen. Geen status hebben, dat is het ergst denkbare voor een man. Ik denk dat hij gelijk heeft.
Pas toen ik uit de kast kwam en mijn queer posse vond, ben ik mezelf minder lelijk gaan vinden. In de queer community is de definitie van wat hot, sexy, aantrekkelijk of cool is veel ruimer en inclusiever. Queer-zijn betekent tegen de status quo ingaan en je eigen pad bewandelen. Dat is iets heel moois, zeker in deze tijd.
De ideeën over schoonheid en gender worden steeds beperkter. Van vrouwen wordt verwacht dat ze klein en fragiel zijn, mooi lang haar hebben. De Mar-a-Lago-esthetiek. Mannen willen hyper-mannelijk en gespierd zijn. Zoals Clavicular, de Amerikaanse influencer en looksmaxxer die nu beschuldigd wordt van verkrachting. Vrouwen hebben mannen de laatste jaren op veel vlakken – academisch bijvoorbeeld – ingehaald. Ik denk dat dit een manier is waarop mannen hun heerschappij over vrouwen terug willen claimen. Want één voordeel dat mannen onmiskenbaar hebben ten opzichte van vrouwen, is hun fysieke kracht.
Het is politiek gezien best een enge tijd om een queer gezin te zijn in de VS. Je rechten kunnen je zomaar afgenomen worden. Daarom ben ik aan het proberen om via mijn Griekse moeder een Europees paspoort te krijgen. Dat kost veel tijd en geld, maar ik wil het graag achter de hand hebben.
Toen onze dochter nog heel jong was, was er een jeugdvriendin van mijn partner die graag een soort tante voor haar wilde zijn. Ze eiste tijd op met onze dochter en probeerde zich in ons gezin te nestelen. Vanuit mijn queer-ethos dacht ik: ja, tuurlijk! Familie is iets dat je zelf kunt creëren, bloedverwantschap doet er niet toe. Maar bij deze persoon had ik het gevoel dat ze zich te nadrukkelijk op mijn terrein begaf. Nota bene tijdens een kwetsbare periode waarin ik nog bezig was een diepe band met mijn kind op te bouwen. Mijn dochter wist een tijdje niet goed welke plek ze mij moest geven. Ik ben niet haar biologische moeder, maar ik ben ook niet haar vader. En toen was er nóg een vrouw met wie ik moest concurreren. Dat voelde echt bedreigend.
Niks zo helend als een quaker-bijeenkomst [een vrijzinnig christelijk genootschap]. Ik ben helemaal niet religieus, maar af en toe ga ik. Je zit een uur in stilte bij elkaar, heel meditatief: ik kan mijn gedachten helemaal uitzetten. Net als tijdens wandelen, mijn grootste hobby. Quakers zijn sowieso bijzonder. Ze waren vroege voorstanders van vrouwenkiesrecht en de afschaffing van de slavernij.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie