Jenne Jan Holtland, onze correspondent in het Midden-Oosten, zag in Saoedi-Arabië dat het land gebukt gaat onder de dreiging van Iran en de Houthi’s. ‘Zelfs als ze eens in de drie maanden een raket zouden afschieten, ondermijnt dat het investeringsklimaat voor multinationals.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Hoi Jenne Jan, je bent net terug uit Saoedi-Arabië. Waarom was dit een goed moment voor een bezoek?
‘De directe aanleiding was natuurlijk dat het land wordt beschoten door de Houthi’s. De veiligheid is in het geding, terwijl het land enorm gebaat is bij stabiliteit voor de gewenste modernisering en het organiseren van grote evenementen. Het Future Investment Initiative (FII), ook wel ‘het Davos in de woestijn’ genoemd, kon vorige maand niet doorgaan.
‘Maar ik wilde er al langer heen. Het is precies tien jaar geleden dat ‘MBS’, kroonprins Mohammed bin Salman, zijn enorme ambities presenteerde. Die gigantische economische plannen heeft hij al voor de oorlog met Iran en de Houthi’s moeten terugschroeven.’
Laten we beginnen bij de veiligheid die in het geding is. Is dat nieuw voor de Saoediërs?
‘Dit is een rampzalig jaar geweest voor de Saoediërs. President Trump begon de oorlog tegen Iran, terwijl ze wekenlang hadden gelobbyd bij de Amerikanen. ‘Pas nou een beetje op, zet in op de-escalatie’, zeiden ze, maar daar is niet naar geluisterd.
‘Het land heeft echt last van deze regionale oorlog. Iran heeft onder meer Amerikaanse bases in Saoedi-Arabië beschoten. Nu komt daar de oorlog met de Houthi’s in Jemen bij.’
‘Saoedi-Arabië is geen land dat gewend is aan oorlog. Mensen zijn gewend aan veiligheid. Fotograaf Bülent Kılıç en ik liepen op straat in de hoofdstad Riyad toen onze telefoons begonnen te trillen. Alle telefoons in de omgeving kregen hetzelfde bericht. ‘Luchtaanval’, in het Engels en Arabisch. ‘Ga zo snel mogelijk naar binnen.’’
Ervaren de Saoediërs ook meer onveiligheid?
‘Ik vroeg aan een jonge studente hoe zij dit beleeft. Die zei: ‘Maak je geen zorgen, je bent in Saoedi-Arabië!’ Ze was niet de enige die dat zei. Maar: dat is ook de officiële regeringslijn, dat willen ze ook naar het buitenland communiceren. In dit land zonder vrije pers krijg je er nooit echt de vinger achter of iemand het echt meent.’
‘Ik probeerde zo veel mogelijk mensen te spreken, maar dat waren korte gesprekjes. Als het dreigde uit te lopen op een langer interview, werden mensen nerveus. Ze zijn dat niet gewend. Vaak vallen ze terug op regeringspropaganda: Saoedi-Arabië is veel sterker dan de Houthi’s en ‘we gaan ze een lesje leren’.
‘Ik sprak een ondernemer in de detailhandel. Die zei wel dat het een ramp is en dat het land in grote problemen verkeert.’
Een ramp voor hun veiligheid of hun economische positie?
‘Ze zien dat de geopolitieke positie van Saoedi-Arabië verandert. Het land schuilde heel lang onder de Amerikaanse veiligheidsparaplu. Een aanval op Saoedi-Arabië was een aanval op de VS, was het idee.
‘Daar waren onder Biden al barstjes in gekomen, maar nu is het alle hens aan dek. De pro-Iraanse milities doen steeds meer en Amerika reageert steeds minder. De VS, Frankrijk, Pakistan, Turkije en het VK helpen wel met de luchtverdediging, maar dat is alleen defensief. Daarmee ben je er niet.
‘Zelfs als je alle raketten onderschept, heeft dat gevolgen. Op het moment dat de Houthi’s eens in de drie maanden een raket zouden afschieten, ondermijnt dat onmiddellijk het investeringsklimaat voor grote multinationals.’
Je had het al even over de ambities van Bin Salman, wat is daar aan de hand?
‘MBS heeft vijf jaar geleden enorme ambities geformuleerd, een reeks megaprojecten. De bekendste is Neom, een nieuwe stad midden in de woestijn. Daar wordt nog steeds aan gebouwd, maar de meest in het oog springende elementen bleken totaal onrealistisch.
‘Zo gaan de Aziatische Winterspelen van 2029 niet naar Neom, wat natuurlijk al een bizar voorstel was, met kunstsneeuw in de woestijn. Een ander voorbeeld is The Line, een deel van Neom.
‘Het idee was een verticale stad te bouwen. Heel futuristisch, gebouwd in een lijn van 170 kilometer, maximaal 200 meter breed en 500 meter hoog. Dat idee trok heel veel aandacht en investeerders. Het is alleen veel te duur en bovendien moeilijk uitvoerbaar.
‘De regering begon de laatste jaren langzaam uit te leggen dat de ambities moesten worden bijgesteld. The Line is geschrapt. Maar er wordt nog heel veel gebouwd.’
Wat heb je daarvan gezien?
‘Er worden andere steden in de woestijn gebouwd. We zijn in Qiddiya geweest, dat de ‘game city’ moet worden. Er komen speelhallen, een waterpark en een Formule 1-stadion. Er gaan miljarden naartoe.
‘Een ander voorbeeld is de hypermoderne trein die we richting Al Qasim hebben genomen. Bij Saoedi-Arabië denk je aan olie en benzine, die voor automobilisten lange tijd zelfs goedkoper was dan water. Maar je kan nu dus ook de trein nemen. In een van de coupés kun je ook bidden en er is een pijl die je te allen tijde de richting van Mekka wijst. Daar kunnen de lezers nog een reportage over verwachten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant