De Amerikaanse wapensteun aan Israël dreigt aan twee kanten onder vuur te komen liggen. Veel nieuwgekozen Democraten eisen directe stopzetting van de miljardenhulp vanwege de Gaza-oorlog, maar ook vicepresident JD Vance stelt de steun steeds vaker ter discussie.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Democraat Abdul el-Sayed, die de eerste moslim in de Amerikaanse Senaat wordt, gaf dinsdag meteen een flink schot voor de boeg. Hij hekelde na zijn overwinning in Michigan de wapenleveranties van de Verenigde Staten in felle bewoordingen. Zo zei hij dat ‘we moeten stoppen met het verkopen van wapens aan Israël, wapens die worden gebruikt voor de ergste misdaden, waaronder genocide en apartheid’. Sayed: ‘Palestijnse kinderen zouden moeten kunnen opgroeien in het land van hun voorouders, zonder te worden vermoord door ons belastinggeld.’
Met de overwinning van progressieve Democraten als Sayed, die zich Democratische Socialisten noemen, neemt de druk toe op behoudende partijgenoten om Israël harder aan te pakken. De jaarlijkse militaire hulp aan Israël, Amerika’s belangrijkste bondgenoot in het Midden-Oosten, is al decennialang een hoeksteen van het buitenlandbeleid van de VS. Zowel onder Democratische als Republikeinse presidenten was de wapensteun lang onomstreden.
Israël krijgt nu elk jaar voor 3,8 miljard dollar aan Amerikaanse wapens, geld dat niet hoeft te worden terugbetaald. Maar het bloedige geweld in Gaza heeft geleid tot ongekende kritiek op de wapenleveranties. Israël zette met name Amerikaanse wapens in, zoals zeer zware bommen van 2.000 pond. Daarmee zijn duizenden burgerdoden veroorzaakt.
Deze aanzwellende kritiek kwam in juli tot een voorlopig hoogtepunt. Een meerderheid van de Democratische fractie in het Huis van Afgevaardigden steunde toen een voorstel om zo’n 3,3 miljard dollar aan militaire hulp stop te zetten. Het was voor het eerst dat zoveel Democraten stemden voor stopzetting. Het voorstel haalde het echter niet, omdat de rest van de Democraten en de Republikeinen het niet steunden.
Verwacht wordt dat Sayed en zijn progressieve collega’s direct na hun aantreden in januari met voorstellen zullen komen om de steun aan Israël te beperken. Hun overwinningstoespraken waren een flinke waarschuwing voor de Democratische fractievoorzitter Hakeem Jeffries, de beoogde nieuwe voorzitter van het Huis.
‘Baby’s, geen bommen’, riep het kersverse Congreslid Darializa Avila Chevalier uit New York, die ook meteen een wapenembargo tegen Israël wil afkondigen. Ook Democraten die al lang in het Huis zitten, zoals Ro Khanna, zeggen Israël de wacht aan. ‘Wij zullen ons inzetten om de hulp aan Israël te beëindigen en wetgeving aan te nemen om de wapenverkoop aan Israël te stoppen.’
Als de progressieve Democraten erin slagen hun voorstellen door het Congres te loodsen, kan president Donald Trump ze met een veto torpederen. Maar ook in het Witte Huis lijkt er sprake te zijn van een kentering. Op dinsdag, de dag van de verkiezingen, verraste Trump vriend en vijand met de aankondiging dat de militaire hulp aan Israël eind van het jaar zou worden gestopt.
‘Ze hebben het niet nodig’, beweerde Trump, die claimde maanden geleden hierover een akkoord te hebben bereikt met premier Benjamin Netanyahu. Omdat Israël zei van niets te weten, werd de verklaring van Trump gezien als een poging om op het laatste moment ontevreden kiezers tevreden te stellen.
Vicepresident JD Vance, die zich steeds kritischer opstelt tegenover Israël, noemde de relatie met Israël als een van de redenen waarom veel Republikeinse kiezers de partij in de steek hebben gelaten. Vance, een mogelijke presidentskandidaat in 2028, haalde een kiezersonderzoek aan waaruit bleek dat de aanpak van de Iran-oorlog en de gestegen prijzen, evenals ‘verandering van de relatie met Israël’, ervoor zouden zorgen dat Trump-kiezers weer zouden terugkeren.
Of de miljardenhulp zomaar gestopt kan worden, is nog maar de vraag. De VS en Israël hebben een overeenkomst getekend die Washington verplicht om vanaf 2019 in tien jaar tijd 38 miljard dollar aan wapensteun te geven. Sinds de oprichting van de staat Israël in 1948 heeft geen enkel ander land zoveel buitenlandse hulp van de VS gekregen.
Volgens een onderzoek van het Congres ging het tot 2025 om 175 miljard dollar aan militaire en economische steun. Aangepast aan inflatie zou het ruim 300 miljard dollar zijn. Na de inval in Gaza kreeg Israël bovenop de jaarlijkse militaire steun nog bijna 9 miljard dollar extra aan wapens.
Behalve bommen, munitie en tank- en artilleriegranaten ging het ook om onderscheppingsraketten voor het Israëlische raketschild. Tussen 2023 en 2025 werd volgens Israël zo’n 90 duizend ton aan Amerikaanse wapens met 800 transportvliegtuigen en 140 schepen overgebracht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant