Na de ‘blauwe tsunami’ bij de midterms kunnen Democraten niet wachten tot begin januari. Dan keren zij met een ongekend grote meerderheid terug naar Washington D.C. Hoe ziet de periode tot aan de installatie van het Congres eruit?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De feestvreugde kon bijna niet groter voor de Democraten na de historisch grote overwinning van dinsdag. En mogelijk is het onderste nog niet uit de kan. Het tellen van de stemmen is nog volop aan de gang en op een aantal plekken kan dat nog een belangrijk verschil maken. In de Senaatsverkiezingen van Alaska en Mississippi gaan de Democratische en Republikeinse kandidaten nog nek-aan-nek.
Ook in enkele tientallen races voor het Huis van Afgevaardigden is nog geen winnaar uitgeroepen, omdat de verschillen te klein zijn en de nog niet getelde stemmen een verschil kunnen maken.
In het geval van Mississippi is enige haast geboden. Het bestuur van de zuidelijke staat moet volgens de wet uiterlijk volgende week vrijdag de uitslagen uit alle lokale districten binnen hebben. Tot die tijd moeten nog de stemmen worden geteld die per post binnenkomen. Die mogen zelfs dinsdag nog op de deurmat vallen.
Ook een aanzienlijk deel van de zogeheten voorwaardelijke stemmen is nog niet geteld. Het gaat om stemmen van kiezers die op de stembureaus problemen hadden met hun identificatie of niet op de kieslijst bleken te staan; deze stemmen tellen pas mee als de benodigde documenten zijn overhandigd. Op dit moment heeft Democraat Scott Colom een voorsprong van iets meer dan duizend stemmen op de zittende Republikeinse senator Cindy Hyde-Smith.
Hoewel er in Alaska iets minder tijdsdruk is, kan de uitslag daar mogelijk nog lang op zich laten wachten. In de uitgestrekte staat maken kiezers op grote schaal gebruik van poststemmen, die nog geldig zijn als ze 13 november binnenkomen of zelfs 18 november als ze van buiten de staat komen.
Bovendien werken de Senaatsverkiezingen in Alaska anders dan in de rest van de VS: hier staan vier kandidaten op het stembiljet. Mocht Democraat Mary Peltola of Republikein Dan Sullivan, de huidige senator, niet boven de 50 procent uitkomen, dan gaat de race op 18 november naar een tweede telronde.
In het kiessysteem van Alaska moeten kiezers een rangorde maken van de vier kandidaten. De stemmen van de kandidaat die de minste kreeg gaan in een tweede ronde naar de kandidaat die de kiezer op diens lijst als tweede had aangevinkt. Mogelijk is zelfs een derde telronde nodig.
Vóór het Trump-tijdperk was het bekrachtigen van de uitslagen door de autoriteiten in iedere staat meer een formaliteit. Op veel plekken zitten er nu echter Republikeinen aan de knoppen die geloven in de verkiezingsleugens van de president. Toch lijkt het er ditmaal op dat het bekrachtigen zonder al te veel problemen zal verlopen. Ondanks herhaalde verdachtmakingen over het stemproces, steevast zonder bewijs, heeft Trump aangekondigd zich nu wél neer te leggen bij de uitslagen.
Iedere staat houdt eigen deadlines aan voor wanneer uitslagen van deze midterms moeten zijn bekrachtigd. In Arkansas ligt die bijvoorbeeld op 18 december, in Delaware is dat al deze donderdag. Staten sturen de uitslagen vervolgens formeel op naar het Huis van Afgevaardigden en de Senaat.
In Alaska heeft de Republikeinse gouverneur Mike Dunleavy niet toegezegd dat hij de uitslag zal bekrachtigen als Peltola wint. Republikeinen beschuldigen haar van fraude. Een van de overige kandidaten in de race zou door Peltola’s campagne zijn aangespoord om deel te nemen, omdat hij exact dezelfde naam heeft als zittend senator Dan S. Sullivan. Er loopt een strafrechterlijk onderzoek van Trumps ministerie van Justitie. Het ministerie zag tegelijkertijd een poging om de bekrachtiging via de rechter tegen te houden, al voor de verkiezingen stranden.
In Mississippi lijken beide partijen ook al de messen te slijpen voor een juridisch gevecht. ‘We houden het tellen van de resterende stemmen nauwlettend in de gaten’, verklaarde de campagne van Republikein Cindy Hyde-Smith. Saillant aan Mississippi: de staat is een van de weinige die geen wetten heeft over een hertelling als de uitslag dicht bij elkaar ligt. Hoe het eventueel aanvechten van de verkiezing in zijn werking zou gaan is dus nog ongewis.
Tot aan de installatie van het nieuwe Congres komt de ‘oude’ samenstelling nog bijeen; een periode die vaak wordt aangeduid als de ‘lame-duck session’. Hoewel de term suggereert dat het parlement zich over weinig urgente zaken zal buigen, hoeft dat in de praktijk allerminst zo te zijn. Bijvoorbeeld als Trump besluit om de aanvallen op Iran weer op te voeren, waar voorafgaand aan de verkiezingen veel over werd gespeculeerd.
Bovendien gaan er in conservatieve kringen stemmen op om voor het aantreden van een Democratische Senaat snel twee ultraconservatieve rechters op het Hooggerechtshof, van 76- en 78-jaar, te vervangen door jongere exemplaren met dezelfde ideologische inslag. Nu hebben Republikeinen daar nog de stemmen voor. Waarschijnlijk lijkt dat momenteel echter niet: de marges zijn klein, niet alle Republikeinse senatoren lijken er happig op en de rechters zelf hebben geen indicatie gegeven hun zetel op te geven.
Democraten hebben 3 januari 2027 rood omcirkeld in de agenda. Op die dag wordt het nieuwe Congres geïnstalleerd, waarin zij meerderheden hebben die zij sinds de beginjaren van president Barack Obama niet meer hebben gezien.
Mochten de races in Mississippi of Alaska nog gedonder opleveren, dan zouden Republikeinen kunnen proberen te voorkomen dat een Democratische winnaar een zetel inneemt. In het geval van Alaska hebben enkele Republikeinse prominenten daarvoor gepleit. Het is echter niet zeker of ze daar de stemmen voor hebben.
De eerste daad van het nieuwe Huis van Afgevaardigden is het kiezen van een nieuwe voorzitter. Naar alle verwachting neemt de huidige Democratische fractievoorzitter Hakeem Jeffries de voorzittershamer over van Republikein Mike Johnson. Die heeft aangekondigd dat hij zich niet verkiesbaar zal stellen als fractievoorzitter van zijn partij in het Huis. Dat maakt de weg vrij voor nieuw leiderschap binnen de Republikeinse partij, die na het pak slaag van dinsdag bij zichzelf te rade moet gaan over de toekomst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant