Kunstkwestie In aanloop naar de vergadering van de Tweede Kamer over het cultuurbeleid doet de Kunstenbond namens de cultuursector een dringende oproep aan de politiek: stop de diefstal van ons werk door de AI van techbedrijven en zorg voor een eerlijke vergoeding voor wat wij maken.
Schrijvers, journalisten en vertalers en hun bonden Lira, de Auteursbond en de NVJ protesteren bij het hoofdkantoor van Facebook in Amsterdam tegen het onrechtmatig gebruik van hun werk om AI-taalmodellen te trainen.
„De grootste diefstal van menselijke arbeid in de geschiedenis”, noemde een directeur van Microsoft het handelen van AI-bedrijven. Dat blijkt uit de geopenbaarde documenten van de rechtszaak die The New York Times heeft aangespannen tegen het onrechtmatig overnemen van artikelen door AI-bedrijven, schrijft journalist Kasper Goethals in een onthullend artikel in De Standaard deze week. Hij toont aan: techbedrijven wisten wat ze deden.
AI-bedrijven zijn niet alleen de plofkip in de economie, de maffiose techbro’s worden steenrijk door het roven van andermans werk. Wat gebruikers in principe helers maakt. Niks kunstmatige intelligentie: gestolen intelligentie. Ook in de cultuurwereld, zegt de Kunstenbond, die alarm slaat.
Komende dinsdag (10 november) vergadert de Tweede Kamer over het cultuurbeleid. In aanloop daarnaar doet de bond een dringende oproep aan de politici: help ons. De Kunstenbond, belangenbehartiger van de creatieve sector, presenteert de feiten: „Bigtechbedrijven eigenen zich ongevraagd en onbetaald het werk toe van fotografen, schrijvers, muzikanten, (stem)acteurs en beeldend kunstenaars. Eén op de vijf makers geeft aan werk te verliezen door AI. Op dit moment moeten zij het individueel opnemen tegen ongeoorloofd gebruik van hun werk door big tech.”
Ongeoorloofd, onrechtmatig: dat zijn de kernbegrippen voor het optreden van AI-bedrijven. Er lopen vele rechtszaken tegen hen, maar wetgeving blijft achter, terwijl AI steeds dieper doordringt in het leven van mensen. Ook de Kunstenbond vraagt daarom haast te maken met wetgeving, met aandacht voor de cultuursector, in een pamflet met de titel ‘Zonder makers geen AI!’.
In een telefonische toelichting zegt Ronald Gijsbertsen, directeur bij de Kunstenbond, dat de politiek publieke waarden meer aandacht moet geven. „Bij nieuwe ontwikkelingen is de reactie altijd: hoe kunnen we daar veel geld mee verdienen? Maar het geld komt nu bij de verkeerde mensen terecht.” Gijsbertsen verbaast zich erover: „Als er in het Louvre ingebroken wordt, dan is het wereldnieuws. Terwijl de kunstroof op dit moment op veel grotere schaal plaatsvindt.” De bond ziet dat met het gestolen werk AI vervolgens wordt ingezet „als goedkope vervanger van diezelfde makers”. Zie bijvoorbeeld de prompt waarmee werk ‘in de stijl van’ wordt gemaakt, alleen om het auteursrecht te ontlopen, zegt Gijsbertsen.
Ondertussen verliezen makers werk. Gijsbertsen: „Ik sprak een stemacteur die drie keer per week werk had in Hilversum en nu één keer per maand.” Een tekenfilm bij Netflix was volledig met synthetische stemmen nagesynchroniseerd. „De vertaling was ook AI. ‘There you go’ werd ‘Daar je gaat’. Dus niet alleen worden creativiteit en vakmanschap niet meer benut, je krijgt ook last van neveneffecten, zoals taalverloedering.”
De Kunstenbond vraagt om steun van de politiek en passende maatregelen. AI alleen inzetten met toestemming van de makers, transparantie, een eerlijke vergoeding. En zorg dat de mens centraal staat als je AI gebruikt: ”In toepassingen die het publieke belang dienen, verdienmogelijkheden voor makers vergroten en die mensen beschermen, tegen misleiding, deepfakes en vervalsingen.”
De Kunstenbond pleit voor het opnemen van afspraken in collectieve overeenkomsten: in de standaardcontracten voor zzp’ers en in cao’s. Op die manier kunnen vergoedingen centraal geregeld worden. Veel mensen in de creatieve sector weten niet dat ze bezwaar kunnen maken tegen ongeoorloofd gebruik, zegt Gijsbertsen.Plus: „Draai de bewijslast om – en laat AI-bedrijven openbaren waar ze hun werk vandaan hebben.”
Afgelopen maandag had de Kunstenbond een ontmoeting met politici en Gijsbertsen proefde een grote ontvankelijkheid voor de problemen. „Politici zien in dat actie keihard nodig is. Dit treft ook de economie, de arbeidsmarkt, sociale zaken en onze digitale weerbaarheid. De Kamerleden vroegen ons ook om voorbeelden van maatregelen in andere landen. Frankrijk is bijvoorbeeld al veel verder met het monitoren van de effecten.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie