Een ingrijpende reorganisatie moet de financiële toekomst van KLM veiligstellen. De maatregelen raken 5.000 banen, maakte het concern donderdag bekend. Hoe toekomstbestendig is onze nationale luchtvaartmaatschappij? KLM-topvrouw Marjan Rintel legt uit: ‘We staan op een kantelpunt.’
is economieverslaggever bij de Volkskrant. Ze schrijft vooral over vervoer en cryptovaluta.
De berichten die KLM de afgelopen maanden naar buiten bracht, stemden weinig optimistisch. De oorlog in Iran joeg de kerosineprijzen omhoog en verstoorde het vliegverkeer naar het Midden-Oosten. Er kwam een vacaturestop, de tickets voor langeafstandsvluchten werden duurder en er werden vluchten geschrapt.
Het nieuws van donderdag komt dus niet geheel uit de lucht vallen. Toch is de omvang van de ingreep fors: ongeveer 5.000 arbeidsplaatsen, zo’n 15 procent van het personeelsbestand, moeten verdwijnen. Het grootste deel betreft werk dat wordt uitbesteed of ondergebracht bij moederconcern Air France-KLM. Ook een eerdere ingreep bij de catering telt mee. Verdere maatregelen sluit KLM niet uit.
‘Je moet zorgen voor je eigen weerbaarheid en voor vet op je botten’, zegt topvrouw Marjan Rintel.
Bij de presentatie van de maatregelen noemde u het voortbestaan van KLM ‘geen vanzelfsprekendheid’. Stevenen we af op een scenario dat KLM niet meer zelfstandig kan voortbestaan?
‘Het resultaat dat we over het derde kwartaal hebben neergezet, is niet genoeg om al onze investeringen te kunnen doen die nodig zijn. We moeten onze toekomst veiligstellen, en daarmee staan we op een kantelpunt. De concurrentie is moordend en het is een ontzettend onzekere wereld. Die is sinds 2020 totaal veranderd, op het gebied van geopolitiek, brandstof, inflatie, vliegbelastingen en concurrentie.’
Eerdere ingrepen hebben volgens KLM een structurele verbetering van 750 miljoen euro opgeleverd. Is er iets onderschat waardoor deze ingreep nu alsnog nodig is?
‘Nee, er is niets onderschat, maar je ziet dat de kosten blijven stijgen. We moeten meer geld verdienen om te kunnen investeren in onze vliegtuigen. In nieuwe vliegtuigen die schoner, stiller en zuiniger zijn. In onze klanten. Je moet continu bijsturen.’
Rekent u zichzelf iets aan als bestuurder?
‘Als je kijkt naar de periode van 2020 tot nu, is de wereld totaal veranderd. Wij moeten onze organisatie eenvoudiger en slagvaardiger maken. Dat hebben we de afgelopen jaren al gedaan. Met succes.’
Hoe zijn de maatregelen die donderdag zijn aangekondigd bij het personeel gevallen?
‘Het raakt ze, maar niets doen zou uiteindelijk nog veel pijnlijkere gevolgen kunnen hebben. Dit zal onzekerheid voor veel KLM’ers met zich meebrengen, waar we gezamenlijk doorheen moeten. We doen dat met uiterste zorgvuldigheid. We gaan daar mensen in begeleiden en hebben allerlei vertrekregelingen. Daarmee kunnen mensen ook op een andere plek binnen KLM terechtkomen.’
Door ‘productiviteitsverbeteringen’ zijn er ongeveer duizend functies minder nodig. Wat moet ik me daarbij voorstellen?
Bas Brouns, financieel directeur van KLM, breekt in: ‘Dat betekent in feite dat we de groei de komende jaren opvangen met hetzelfde aantal collega’s. En dat we daarmee ook die banen niet hoeven te creëren.’
Rintel: ‘Productiviteit betekent vaak ook slimmer werken. Hoe kun je inefficiëntie eruit halen? Nou, onder meer door te automatiseren en je organisatie eenvoudiger in te richten. We hebben binnen de Air France-KLM-groep bijvoorbeeld veel callcenters, op allerlei plekken in de wereld. Als je dat samen organiseert, kun je dat beter en efficiënter doen.’
Reizigers moeten meer zelf regelen, bijvoorbeeld met inchecken. Jaagt KLM daarmee niet juist reizigers weg?
‘Je ziet natuurlijk al door innovaties en AI dat mensen veel met hun telefoon doen. Ze kijken wanneer een vlucht aankomt, kiezen ervoor om wel of geen bagage mee te nemen. Daar gaan we nog meer in investeren. Hierdoor zijn de mensen die we hebben beschikbaarder om persoonlijke service te verlenen. Dat gaat wat mij betreft hand in hand.’
KLM kiest voor kleinere Embraer-toestellen in plaats van de geplande Airbus A320’s. Waren die toestellen niet al besteld?
Brouns: ‘Een aantal jaar geleden is binnen Air France-KLM een contract afgesloten met Airbus. Binnen die groepsorder worden de toestellen verdeeld. Voor KLM waren het opties die nog niet waren bevestigd. We nemen alleen de A320’s niet af. In Europa gaan we vliegen met een mix van de grotere Airbus A321neo en de Embraer E195-E2. We blijven vliegen met dezelfde omvang van de vloot en hetzelfde netwerk in Europa, maar met minder stoelen.’
Schiphol verhoogde in april vorig jaar de havengelden, de tarieven die maatschappijen als KLM betalen voor het gebruik van de luchthaven, met 41 procent. Had politiek ingrijpen vanuit Den Haag de maatregelen kunnen voorkomen?
Rintel: ‘We zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk, maar tegelijkertijd wil je als airline natuurlijk wel kunnen blijven concurreren met de omringende landen. We blijven dus in gesprek met de overheid en de luchthaven, bijvoorbeeld over de vliegbelasting.’
Die moet naar beneden als het aan jullie ligt?
‘In ieder geval moet die vergelijkbaar zijn met onze omringende landen. Als Duitsland een tarief heeft van 13 euro, België van 8 euro en wij van 31 euro, dan maak je van Nederlanders overstappers.’
U vraagt van uw personeel hogere productiviteit en gematigde loonstijgingen. Meer voor minder. Dat zal niet bij iedereen in goede aarde vallen.
‘Een team heeft de hele zomer gewerkt aan verschillende scenario’s, met externe stakeholders en veel KLM’ers. Daaruit zijn vier mogelijke toekomstbeelden voor KLM gekomen. De rode draad is dat er maatregelen nodig zijn, en dat we het samen moeten doen.’
Bestaat KLM over tien jaar nog?
‘Zeker. Wij zijn optimistisch gestemd. We hebben een groot netwerk. We hebben directe verbindingen voor alle Nederlanders. Daar staan we voor aan het land.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant