Voor 200 miljoen euro per jaar heeft de Saoedische voetbalclub Al-Nassr de Portugese superster Ronaldo in dienst, mede om het imago van het repressieve regime op te poetsen. ‘Ben je hier voor de club, of voor Ronaldo?’
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Voor deze reportage reisde hij naar Saoedi-Arabië
Riyad, even na 8 uur ’s avonds. De Saoedische influencer Abdullah al-Zahrani (29), bij vrienden bekend als ‘Abadi’, staat in het avondduister interviewtjes te draaien. Aan twee enthousiaste scholieren vraagt hij wie volgens hen de beste voetballer ter wereld is. Harry Kane, zegt de eerste braaf, winnaar van de Gouden Bal. Dan is de tweede aan de beurt. Kylian Mbappé misschien? Haaland?
Nee, zegt het jongetje. ‘Khaibari.’
Wie?
Hilariteit alom. Tiktokker Abadi, met 387 duizend volgers een kleine beroemdheid in eigen land, kan erom lachen. Abdullah al-Khaibari, legt hij gewillig uit, is de stofzuiger op het middenveld bij Al-Nassr, vorig seizoen winnaar van ’s lands eredivisie, de Saudi Pro League.
En wacht even, Al-Nassr, is dat niet...? Inderdaad, de club van Cristiano Ronaldo, de enige echte. Voor hem is iedereen vandaag uitgelopen.
Op de parkeerplaats bij het stadion komt de ene na de andere Toyota Land Cruiser voorgereden, een populaire wagen in een land dat voor 95 procent uit woestijn bestaat. In het Al-Awwal Park, het thuisstadion van Al-Nassr, speelt Ronaldo’s team deze donderdagavond tegen middenmoter Al-Kholood.
Gehaaide verkopers hebben sjaaltjes en vlaggen uitgestald à 5 of 10 euro per stuk. Iedereen wil een graantje meepikken van de Ronaldo-mania, die feitelijk al aanhoudt sinds de toen 37-jarige wereldster drieënhalf jaar geleden de controversiële sprong maakte naar het steenrijke Golfvoetbal.
Voor de Saoediërs, dat moge duidelijk zijn, was – en is – Ronaldo veel meer dan een investering in het nationale voetbal. Hij is een merk, een ambassadeur, een reclamebord op noppen. Een blik op de staatswebsite voor toerisme, Visit Saudi, zegt genoeg. ‘Wat hem (Ronaldo, red.) greep, was alles buiten het voetbalveld’, mijmert de site. ‘De hartelijkheid van de mensen, de rijkdom van de cultuur, de diepgang van de geschiedenis en de schitterende landschappen in het hele land.’
Het mag wat kosten. Inclusief sponsordeals vangt Ronaldo jaarlijks zo’n 200 miljoen euro, waarmee hij de best verdienende voetballer aller tijden is. Volgens een ranking van sportwebsite Sportico, dit voorjaar gepubliceerd, wisten alleen Michael Jordan en Tiger Woods in hun carrière meer geld binnen te harken dan CR7.
Een wezenlijk verschil met de carrières van Jordan en Woods is dat Ronaldo’s club, Al-Nassr, sinds 2023 volledig in staatshanden is. De Portugees is daarmee, gechargeerd gezegd, een ordinaire ambtenaar.
Samen met Al-Ittihad, Al-Hilal en Al-Ahli (de zogeheten ‘Big Four’) is Al-Nassr eigendom van het Public Investment Fund (PIF), een overheidsfonds dat door de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman in het leven is geroepen om het land met strategische investeringen klaar te stomen voor een toekomst na de olie. ‘Visie 2030’, heet het meerjarenplan, met sport als een van de pijlers.
Het is drie kwartier voor de wedstrijd als de gezichten betrekken. Iedereen tuurt naar de hemel, waar een soort oplichtende vuurballen zijn verschenen. Explosies weergalmen. ‘Bismillah’, mompelt een oude man, God beware ons. Telefoons beginnen te trillen.
Iedereen weet wat dit betekent: de Houthi’s in buurland Jemen hebben opnieuw toegeslagen met drones of raketten. De explosies komen van de onderscheppingen door de Saoedische luchtafweer.
Zouden de Houthi’s het avondje voetbal willen versjteren? De timing, vlak voor aanvang, is omineus. ‘Geen zorgen’, zegt influencer Abadi snel. ‘Hier in Saoedi-Arabië kun je de veiligheid bijna aanraken.’ Hij lijkt het te menen, en toch zoeken hij en cameraman Abderrahman dekking onder een afdakje. ‘Mijn God’, verzucht de tiktokker, met een blik op de hemel. ‘Het zijn er wel veel vandaag.’
De wedstrijd gaat gewoon door. QR-codes worden gescand, kleuters op schouders gehesen. Alcohol gaat er niet over de toonbank, dat is verboden in Saoedi-Arabië, maar de kiosken verkopen koffie, cola en hibiscuslimonade.
Twee jongetjes, vanzelfsprekend in het geel van Al-Nassr, rennen weg bij hun vader en proberen Ronaldo’s vintage doelpuntviering na te doen: een sprong, een draai van 180 graden in de lucht en dan – bij het neerkomen – beide armen gestrekt naar achter. ‘Siuuuuuuuuu’, roepen ze. Alles volgens het boekje. (In interviews verklaarde de spits dat de kreet komt van het Spaanse woord voor ‘ja’, si).
Als de spelers het veld opkomen, ontrollen de ultra’s een gigantisch spandoek. Er wordt getrommeld en gezongen. Beneden, ter hoogte van de reclameborden, verdringen tieners zich om – ofschoon op tientallen meters afstand – ingewikkelde selfies te maken met Ronaldo. Na tien minuten gaat er gejuich op. De Portugees kan door gepruts bij Al-Kholood makkelijk binnentikken, maar wordt teruggefloten. Buitenspel.
‘Ya kalb’, brult een fan schor, terugvallend op de Arabische variant van ‘hondenlul.’
Een paar rijen lager zit de 33-jarige Thamer, klinisch apotheker en verstokt Al-Nassr-supporter. Uit voorzorg wil hij niet met zijn achternaam in de krant. ‘Ben je hier voor de club, of voor Ronaldo?’, vraagt hij grijnzend aan de verslaggever.
De vraag is terecht. Het stadion is voor iets meer dan de helft gevuld, voor Saoedische begrippen geen slechte opkomst, maar hoevelen blijven er over als de nu 41-jarige superster met pensioen gaat?
Het laat zich moeilijk voorspellen. Twee sporteconomen uit Engeland en Duitsland onderzochten twee jaar geleden het ‘Cristiano-effect’, en kwamen tot de conclusie dat zijn komst naar Riyad bij thuiswedstrijden had geresulteerd in 20 procent meer kaartverkoop. Bij uitwedstrijden was dat 15 procent. Titel van hun studie: Cristiano of Arabia.
Liefst 125 landen kochten na diens transfer de uitzendrechten voor de Pro League. Al-Nassrs Instagramkanaal kreeg er in een oogwenk miljoenen volgers bij. In de slipstream van Ronaldo kwamen ook andere supersterren naar Saoedi-Arabië, onder wie Karim Benzema (tegenwoordig bij Al-Hilal) en Sadio Mané (Al-Nassr).
Oranje-middenvelder Tijjani Reijnders speelt sinds de zomer voor het Saoedische Al-Qadsiah, waar hij in vier jaar naar verluidt 100 miljoen euro gaat verdienen. ‘Je kunt wel altijd de moraalridder uithangen, maar ik denk dat iedereen daar ja op zegt’, zei Reijnders tegen de NOS.
Veelgehoord is het verwijt dat de sterren met hun transfers meedoen aan sportswashing. Saoedi-Arabië is het land dat in 2018 de dissidente journalist Jamal Khashoggi in stukken liet zagen. Sociale vrijheden zijn onder kroonprins Bin Salman opgeschroefd, vrouwen zijn de arbeidsmarkt op gestroomd, maar politiek gesproken is de repressie immens. Vorig jaar werden er 322 mensen geëxecuteerd, onder wie Turki al-Jasser, een journalist die bekendstond om zijn onderzoek naar corruptie.
Zijn de sportinvesteringen bedoeld om de aandacht af te leiden? Deskundigen zijn het er niet over eens. James Montague, journalist en schrijver van Engulfed: How Saudi Arabia Bought Sport, and the World (2025), betoogde dat de Saoedische aankoop van de Engelse voetbalclub Newcastle United in 2021 vooral was ingestoken om de eigen reputatie te ‘normaliseren’ na het pr-fiasco met Khashoggi.
Anderen wijzen op het economische motief. Sport is een groeimarkt en een manier om een mondiaal publiek te bereiken. ‘Toerisme maakt deel uit van Visie 2030’, benadrukte Golfkenner Kristian Coates Ulrichsen (Rice University) in een recente podcast. ‘Het oppoetsen van het imago is een manier om Saoedi-Arabië de wereld in te krijgen als potentiële reisbestemming.’
Bin Salman zelf is er in interviews duidelijk over. ‘Als sportswashing mijn bbp met 1 procent verhoogt, dan gaan we door met sportswashing.’
Op het veld golft het spel heen en weer. Bij rust staat het 2-2. ‘Ik heb Al-Kholood gevolgd, zo goed zijn ze niet’, analyseert supporter Thamer. ‘Zul je net zien: spelen ze tegen ons ineens als Barcelona.’
Over de sportswashingdiscussie zul je fans zoals hij niet horen, daarvoor zijn de gevoeligheden te groot. Wel denkt hij dat Ronaldo’s invloed ‘blijvend’ is, ook wanneer de man er de brui aan geeft. ‘Mensen over de hele wereld hebben nu van Al-Nassr gehoord. Ik bedoel: jij bent hier nu ook, toch?’
In de toekomst zou Ronaldo weleens mede-eigenaar kunnen worden, onthulde nieuwssite Semafor eind oktober. Volgens de berichten lopen er voorzichtige gesprekken over het privatiseren van Al-Nassr. Het Amerikaanse RedBird Capital Partners, eigenaar van onder meer AC Milan, zou driekwart van de aandelen willen kopen, terwijl Ronaldo zich voor 20 procent zou inkopen.
In de tweede helft walst Al-Nassr over de tegenstander heen, met een hoofdrol voor – hoe kan het anders – de man met nummer 7. De 3-2 is een makkie, en bij de 4-2 (opnieuw Ronaldo, koppend boven iedereen uit) wordt het publiek gek. ‘Cristiano…’, toetert de stadionspeaker, gevolgd door een ovationeel ‘Ronaldo!’.
Uit de boxen klinkt een soort scheepshoorn, zo hard dat een 4-jarige peuter in huilen uitbarst. Zijn moeder, Hiba al-Khalid (37), moet hem bij ieder doelpunt troosten. Ze wijst besmuikt naar zijn 6-jarige broertje. ‘Het was zijn idee om te gaan vandaag.’
Dankzij een hattrick van Ronaldo wordt het 5-2. Juichend stromen de fans het stadion uit, op weg naar hun terreinwagens. Links en rechts doet iedereen zijn beste ‘siuuuuuuuuuu’. En dan opnieuw. De kreten lossen op in de warme avondlucht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant