De wereld tast in het duister over de manier waarop president Donald Trump in zijn laatste twee jaar Oekraïne en Iran gaat aanpakken. Eén ding is zeker: de Democratische meerderheid in het Congres zal zich gaan roeren bij elke omstreden stap die hij zet.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Iran was er woensdag als de kippen bij om volop zout in de Republikeinse wonden te strooien, toen Trumps vernedering bij de tussentijdse verkiezingen compleet was. ‘De Amerikanen zeiden nee tegen deze oorlog en wij steunen deze boodschap’, twitterde parlementsvoorzitter Mohammad Ghalibaf op triomfantelijke toon.
Ghalibaf, de belangrijkste Iraanse onderhandelaar, had ook nog een boodschap voor Trump, als hij op de oude voet doorgaat in het maandenlange conflict met Iran. Trump zou overwegen, zo lekte de afgelopen weken uit, om Iran na de verkiezingen een massale militaire klap uit te delen om Teheran te dwingen tot concessies. ‘Als de Amerikaanse regering de wil van haar eigen bevolking verraadt, zal ze merken dat ons ‘nee’ gepaard zal gaan met een nachtmerrie’, dreigde Ghalibaf.
In het andere conflict dat Trump de afgelopen twee jaar naar zijn hand probeerde te zetten, de Oekraïne-oorlog, bleef het echter wijselijk stil aan de zijde van president Volodymyr Zelensky. Hij twitterde wel voor de zoveelste keer dat zijn luchtmacht dringend Patriot-raketten nodig heeft om de Russische aanvallen af te slaan. Zelensky weet echter dat de Democratische meerderheid in het Congres zich nu zal hardmaken om Kyiv te steunen met veel meer Amerikaanse wapens dan waartoe Trump bereid was.
Met het verlies in het Congres is Trump een lame-duckpresident geworden, oftewel flink gekortwiekt. Het is een stempel die elke president in zijn tweede termijn vreest. Omdat Trump niet meer kan worden herkozen, zal hij moeten toezien hoe zijn macht op binnenlands terrein in zijn laatste twee jaar met de dag afneemt. Grote plannen verwezenlijken is uit den boze, tenzij hij bereid is tot compromissen met de Democraten. Trump is hierin echter niet sterk.
Alleen op buitenlands terrein kan Trump, gebruikmakend van zijn ruime presidentiële bevoegdheden, zich nog laten gelden. Sommige presidenten gebruikten hun laatste twee jaar om hun nalatenschap veilig te stellen. Zo probeerde Bill Clinton het Israëlisch-Palestijnse conflict te beslechten. Zijn opvolger George W. Bush stuurde zelfs tienduizenden extra soldaten naar Irak om te voorkomen dat het land vier jaar na de Amerikaanse invasie in chaos zou verzanden.
In het Iran-conflict staat Trumps politieke nalatenschap ook op het spel. De president staat al maanden onder grote druk om de oorlog te beëindigen, maar Iran peinst er niet over om mee te werken. Het Iraanse leiderschap rekte het conflict uit tot de verkiezingen in de VS, onder andere om Trump te beschadigen. Deze strategie werkte. ‘Het kwam deels door het Iran-conflict’, zei de president eerlijk over de Republikeinse afstraffing bij de verkiezingen.
Trump kan blijven proberen de oorlog militair op te lossen, met het risico dat deze nog doorettert. Tegelijk zal hij moeten toezien dat de druk in het Congres om de Amerikaanse soldaten terug te trekken, flink zal toenemen. Een resolutie waarin hiertoe werd opgeroepen, werd in juli voor het eerst aangenomen, dankzij de steun van vier Republikeinen.
Trump loopt het risico dat straks nog meer Republikeinen zich van hem zullen afkeren. De Republikein Thomas Massie hekelde zijn partijgenoten woensdag, na de dramatische verkiezingsuitslag, dat zij een soortgelijke resolutie van hem in maart niet durfden te steunen. ‘Ik vraag me af hoeveel van mijn collega’s de kans zouden willen krijgen om terug te gaan om hun stem te wijzigen’, twitterde Massie.
Ook ten aanzien van Oekraïne zal Trump de druk vanuit het Congres steeds meer gaan voelen. Hij dreigde dinsdag volop zijn vetorecht te gebruiken om plannen van de Democraten te torpederen. Maar dat zal moeilijk en pijnlijk worden als die plannen, bijvoorbeeld om de militaire hulp aan Oekraïne te vergroten, worden gesteund door partijgenoten.
Een voorbode van het groeiende Republikeinse verzet was de kritiek van partijgenoten op de deal die Trump had gesloten met de Russische president Vladimir Poetin om de VS van diesel te voorzien. De omwenteling in het Congres kan Oekraïne ook helpen in de onderhandelingen met Rusland over beëindiging van de oorlog. Zelensky weet dat het nu veel moeilijker is geworden voor Trump om hem onder druk te zetten in te stemmen met een akkoord dat zeer gunstig is voor Rusland.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant