Gezondheidsbedreigingen houden zich niet aan landsgrenzen, zoals de recente ebola-uitbraak laat zien. Investeren in mondiale gezondheid is daarom niet alleen een kwestie van solidariteit, maar draagt ook bij aan de collectieve veiligheid van Nederland.
Vandaag, op 5 november, debatteert de Tweede Kamer over mondiale gezondheid, vlak voordat de begrotingsonderhandelingen voor 2027 van start gaan. Daarmee krijgt Nederland de kans om opnieuw in mondiale gezondheid te investeren. Maar ook in Europa kan Nederland het verschil maken: tijdens de huidige onderhandelingen over de langetermijnbegroting van de EU kan ons land leiderschap tonen.
En de recente ebola-uitbraak herinnert ons opnieuw aan een ongemakkelijke realiteit: gezondheidsbedreigingen houden zich niet aan landsgrenzen. Wat begint als een regionale uitbraak kan in een verbonden wereld binnen korte tijd uitgroeien tot een grotere crisis. Niet gek dat het RIVM Nederland waarschuwt voor een zogeheten ‘polycrisis’: een crisis waarbij gezondheidsbedreigingen, klimaatverandering, geopolitieke spanningen en economische schokken elkaar versterken.
Voor onze generatie is dit geen abstract verhaal, maar een realiteit. De coronapandemie viel samen met belangrijke jaren uit ons leven: we zagen hoe kwetsbaar onze samenleving kan zijn wanneer een gezondheidscrisis zich wereldwijd verspreidt. De vraag is daarom niet óf een volgende gezondheidscrisis zich aandient, maar hoe goed Nederland daarop is voorbereid. Juist daarom zijn internationale samenwerking en investeringen in gezondheid essentieel. En in die context verdient mondiale gezondheid een vaste plaats op de politieke agenda; het is immers niet alleen een kwestie van solidariteit of liefdadigheid, maar ook van weerbaarheid voor ons allemaal.
Over de auteur(s)
Jet Bosma, Zahia El Saman, Laura Grijns en Claudia Roelfsema zijn jeugdambassadeurs bij The ONE Campaign.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Gezondheidsbedreigingen stoppen niet bij landsgrenzen. Een uitbraak aan de andere kant van de wereld kan directe gevolgen hebben voor de volksgezondheid, economie en maatschappelijke weerbaarheid in Nederland. Zo overleden er in 2020 als gevolg van corona ruim 15 duizend meer mensen dan verwacht en hadden jongeren en jongvolwassenen vaker last van depressieve gevoelens en angst dan vóór de epidemie. Ook kromp de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2020 met 8,4 procent ten opzichte van het kwartaal ervoor. De coronapandemie laat dus zien hoe snel een lokale uitbraak wereldwijde impact kan krijgen.
Het RIVM waarschuwt dat de kans groot is dat er in de nabije toekomst opnieuw een uitbraak van een besmettelijke ziekte met pandemisch potentieel plaatsvindt. Dit wordt versterkt door het toenemende wereldwijde verkeer van mensen en goederen, maar ook door klimaatverandering en gewapende conflicten. De oplossing is internationale samenwerking op het gebied van gezondheid.
Want investeren in mondiale gezondheid versterkt gezondheidssystemen, zowel elders als in Nederland. Laboratoria kunnen worden opgezet of verbeterd, er komen meer gezondheidswerkers en data-infrastructuur en distributieketens kunnen worden versterkt. Deze voorzieningen kunnen uitbraken eerder signaleren en dragen bij aan een snellere reactie wanneer zich een nieuwe crisis aandient. Investeringen in mondiale gezondheid zorgen dus niet alleen voor gezondheidszorg voor mensen in andere landen, maar vergroten ook de pandemische paraatheid van Nederland. Het is daarmee niet alleen een vorm van solidariteit, maar ook van collectieve veiligheid.
Investeringen in mondiale gezondheid leveren concrete maatschappelijke resultaten op, met directe gevolgen voor mensenlevens. Zo heeft Gavi, een internationaal publiek-privaat samenwerkingsverband, in de periode 2010-2024 meer dan 1,3 miljard kinderen gevaccineerd en werden er in 2025 meer dan 35 miljoen kinderen geïmmuniseerd tegen HPV. Ook het effectieve Global Fund heeft sinds 2002 naar schatting 72 miljoen levens gered in de strijd tegen hiv/aids, malaria en tuberculose: de behandeldekking voor tuberculose steeg met 35 procent in de periode van 2010 tot 2024.
Daarnaast kunnen investeringen in de preventie van gezondheidsproblemen op globaal niveau zelfs kosten besparen. Onderzoek laat zien dat iedere dollar die tussen 2021 en 2030 aan vaccinaties wordt uitgegeven, naar schatting 21 dollar aan zorgkosten, verloren inkomen en productiviteitsverlies door ziekte of overlijden bespaart. Preventie is dus goedkoper dan achteraf reageren.
Recent onderzoek maakt zichtbaar wat Nederlandse investeringen in wereldwijde gezondheid opleveren. Tussen 2020 en 2024 hebben Nederlandse investeringen naar schatting bijgedragen aan het voorkomen van 448.000 tot 529.400 sterfgevallen, de immunisatie van 7,1 miljoen kinderen, de behandeling van bijna 10 miljoen infecties met malaria, tuberculose en hiv, en meer dan 290.000 veilige bevallingen in door conflict getroffen gebieden. Deze cijfers laten zien dat Nederlandse investeringen een meetbaar verschil maken in het leven van miljoenen mensen.
Nederland heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet op het gebied van mondiale gezondheid. De Nederlandse mondiale gezondheidsstrategie, gepubliceerd in 2022, legt nadruk op pandemische paraatheid, het versterken van gezondheidssystemen, de relatie tussen klimaat en gezondheid en internationale samenwerking. Daarnaast is Nederland lange tijd een voorbeeld geweest voor andere landen op het gebied van seksuele en reproductieve rechten en gezondheid, iets wat Nederland moet vasthouden. Want de fundamentele vraag is: welke rol wil Nederland hebben in de wereld, en hoe goed wil het voorbereid zijn op de crises van morgen?
Voor onze generatie is het antwoord duidelijk. Wij maken ons zorgen over de toekomst, waarin basisbehoeften zoals het recht op zorg en medicijnen minder vanzelfsprekend zijn. In een wereld waarin klimaatverandering, geopolitieke spanningen en infectieziekten elkaar steeds meer versterken, is mondiale gezondheid een kwestie van weerbaarheid en collectieve veiligheid.
Leiderschap begint niet tijdens de volgende crisis, maar bij keuzes die vandaag worden gemaakt. Bij de begrotingsonderhandelingen op nationaal, maar ook Europees niveau moet Nederland laten zien dat het lessen heeft getrokken uit eerdere crises. Door vast te houden aan de nationale mondiale gezondheidsstrategie, te blijven investeren in pandemische paraatheid en multilaterale samenwerking te versterken, investeert Nederland in collectieve veiligheid, hier en elders.
Daarom roepen wij de Nederlandse regering op: zet in op mondiale gezondheid via de nationale en Europese begroting. Dit is immers geen liefdadigheid, maar gezond verstand.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant