Electorale trends Democraten versloegen de Republikeinen van president Trump onder bijna alle kiezersgroepen. Aan de steun van welke Amerikanen heeft de partij deze grootste zwieper in een halve eeuw te danken?
Aanhangers van de verkozen Democratische gouverneurskandidaat in Nevada, Aaron Ford, juichen hun favoriet toe tijdens zijn speech, woensdag in Las Vegas.
Ook zonder dat alle stemmen zijn geteld, is al duidelijk dat de Democraten dinsdag een monsterzege hebben geboekt. In het Huis van Afgevaardigden boekten ze de grootste winst (+13 procentpunt) sinds 1974, het eerste verkiezingsjaar nadat de Republikeinse president Nixon had moeten aftreden wegens het Watergate-schandaal. Aan welke kiezersgroepen heeft de partij deze grootste zwieper in een halve eeuw te danken?
Er zijn maar twee groepen binnen de Amerikaanse bevolking die de partij van president Donald Trump wel in meerderheid trouw zijn gebleven: witte mannen en senioren. Alle andere demografische groepen hebben zich dinsdag in meer of mindere mate achter de Democratische Partij geschaard. Dit valt op te maken uit grootschalig kiezersonderzoek van persbureau Associated Press onder bijna tachtigduizend stemmers en wordt bevestigd door data-analyse van The New York Times.
Een van de belangrijkste verschuivingen vond dinsdag plaats onder jongeren. Mede dankzij hun gegroeide steun wist Trump in 2024 het Witte Huis te heroveren, maar twee jaar later hebben vooral Gen-Z en de millennials zijn partij in de steek gelaten. Nog maar een kwart van de 18- tot 29-jarigen stemde Republikeins, onder 30- tot 44-jarigen was dit ruim een derde. Alleen onder 65-plussers behield Trumps partij een nipte meerderheid (51 procent).
Vooral de teruggang in de Republikeinse stem onder jongvolwassenen is enorm. Zij zijn altijd een lastig te mobiliseren groep bij midterm-verkiezingen, als de politiek minder in de aandacht staat dan in jaren dat er een presidentsrace is. Maar de neergang van 32 procentpunt voor Trumps partij onder dit leeftijdscohort duidt op meer dan alleen politieke desinteresse. Een deel van de jongeren die in 2024 Republikeins stemden zijn niet komen opdagen: vele miljoenen zijn overgestapt naar Democraten.
Vrouwen komen in de VS bij de stembus doorgaans trouwer opdagen dan mannen en dat was dit jaar niet anders: ze vormden 53 procent van het electoraat, tegen 47 procent mannen. Het waren ook vooral vrouwen die de Democraten aan winst hielpen, al zaten er grote verschillen tussen de etnische bevolkingsgroepen. Zwarte vrouwen stemden met 92 procent welhaast unaniem Democratisch, gevolgd door twee derde van latina’s en de helft van de witte vrouwen.
Tegelijkertijd boekte de oppositiepartij ten opzichte van de uitslag van 2024 de grootste electorale terreinwinst onder mannen. Zij verschoven volgens de NYT-analyse met 17 procentpunt op naar de Democraten, onder vrouwen was die slingerbeweging met 13 procent kleiner.
Opleidingsniveau vormt in de VS een van de beste voorspellers voor partijvoorkeur en dit jaar was dat niet anders. Vooral onder witte Amerikanen zat er een groot verschil tussen kiezers met of zonder hoger-onderwijsdiploma. Die laatste groep stemde nog in ruime meerderheid (61 procent) op de Republikeinen, terwijl kiezers van kleur van alle niveaus en witte kiezers mét diploma in oplopende meerderheden Democratisch stemden.
Tegelijkertijd verloren de Republikeinen vergeleken met 2024 de meeste steun onder lagere opleidingsniveaus, toont de NYT-analyse. En dan vooral onder het niet-witte gedeelte van deze kiezersgroep. Deze arbeidersstem van kleur schoof twee jaar terug juist op naar Trump uit onvrede over onder meer de hoge inflatie en de poreuze zuidgrens.
De bonte kiezerscoalitie die Trump in 2024 smeedde onder met name jongeren en latino’s is dinsdag op voor zijn partij desastreuze wijze uiteengevallen. Zij lieten de Republikeinen niet alleen vallen, maar staken ook over. Dat betekent zeker niet dat deze groepen voor de Republikeinen voorgoed verloren zijn. De Democratische oppositie, tonen andere peilingen, is zeker niet veel populairder dan de partij van Trump.
De enorme verschuivingen die dinsdag hebben plaatsgevonden, laten vooral zien dat de kiezer op drift is geraakt. Als een zwerm zwaluwen zoeken Amerikanen elke verkiezingscyclus weer ergens ander onderdak in de hoop dat hun zorgen – dit jaar waren dat de economie, AI-angst, corruptie en de democratie – nu misschien wel aangepakt worden.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie