Democratische senatoren In de strijd om de Senaatszetels in Washington boekten sommige Democratische kandidaten onverwacht winst. Hun achtergronden verschillen, net als hun opvattingen over de koers van de partij. Zes portretten.
Annie Andrews viert haar overwinning.
In een witte doktersjas en met een stethoscoop om haar nek keek Annie Andrews, kandidaat-senator voor de Democratische Partij in South Carolina, recht in de cameralens en verklaarde: „Ik ben niet voor biologische mannen die deelnemen aan vrouwenwedstrijden. Ik ben ook niet voor operatieve geslachtsverandering voor minderjarigen – en ik heb zulke operaties nooit uitgevoerd.”
Kinderarts Annie Andrews voelde zich tijdens de campagne geroepen om dit spotje op te nemen in reactie op aantijgingen van haar tegenstander, de Republikeinse senator Darline Graham, en van president Trump die voor haar de bijnaam ‘Trannie Annie’ bedacht. Dinsdag werd Andrews de verrassende winnaar van de senaatsrace in South Carolina en moest Graham, die in juli de zetel innam van haar broer Lindsey (senator van 2003 tot zijn dood in 2026) haar nederlaag erkennen.
Met haar spotje zette Andrews zich ook af tegen de progressieve vleugel van haar eigen partij. Andrews ontving meteen een boze brief van twintig organisaties voor LHBTI-rechten. „Transgender vrouwen en meisjes aanduiden als ‘biologische mannen’ in discussies over vrouwensport ontkent hun identiteit”, schreven ze.
Dat was dubbele ‘winst’ voor Andrews, die zo kon laten zien dat ze stelling durft te nemen tegen een luidruchtig smaldeel in de Democratische partij. In haar overwinningstoespraak zei ze: „Ik zal zelfs mijn partij trotseren als het moet.”
De 46-jarige alleenstaande moeder van twee dochters en een zoon heeft niet eerder een politiek ambt bekleed en prijst zichzelf aan als „geen politicus”. Een schietpartij op een middelbare school in Florida, waarbij in 2018 zeventien dodelijke slachtoffers vielen, wakkerde haar politieke betrokkenheid aan. Ze deed in 2022 een vergeefse gooi naar een zetel in het Huis van Afgevaardigden.
In haar campagne wist Andrews meer campagnegeld te vergaren dan haar Republikeinse tegenstander. Het geld, volgens website Open Secrets ruim 24 miljoen dollar (ruim 22 miljoen euro), kwam van kleine donoren. Darline Graham, die maar enkele maanden de tijd had om de campagne van haar overleden broer over te nemen, kreeg vooral geld van grote donoren.
In haar overwinningstoespraak zei Andrews dat „de senaatszetel van South Carolina niet aan één familie en niet aan één partij toebehoort”. Verslaggevers van The New York Times hadden president Trump aan de lijn toen de uitslag van South Carolina binnenkwam. „Wow, dat is ongelooflijk”, zei de president. En hij mijmerde hardop dat haar broer Lindsey de strijd tegen Annie Andrews waarschijnlijk wél zou hebben gewonnen.
Bas Blokker
Troy Jackson viert zijn overwinning in Portland, Maine.
Dat Maine afstevende op een politieke aardverschuiving, hing al maanden in de lucht. Toch bleef het lang onzeker óf die er ook echt kwam, en zo ja, met wie als gezicht. In de noordoostelijke staat won aanvankelijk de onbekende oestervisser Graham Platner de Democratische voorverkiezingen.
Maar Platner moest zich in juli terugtrekken na een reeks schandalen. Daarop viel de kandidatuur toe aan een man die weliswaar al decennia in Maine actief was voor de Democraten, maar zich toch als outsider kon presenteren: Troy Jackson.
Jackson is houthakker. En hij is vakbondsman. In 1998 leidt hij een blokkade aan de Canadese grens, om goedkopere Canadese houthakkers tegen te houden. Enkele jaren later wendt hij zich tot de politiek, eerst als Republikein, om in 2002 verkozen te worden als onafhankelijke kandidaat. Sinds 2004 is hij Democraat. Jackson veranderde van partijkleur omdat hij progressiever werd op sociale en ethische onderwerpen.
In Maine groeit Jackson gestaag door tot leider van de Democraten in de staatssenaat. Hij is een belangrijke en vroege bondgenoot van senator Bernie Sanders (Vermont), net als Jackson een populist die economisch radicalisme combineert met culturele gematigdheid. Zo wordt Jackson het gezicht van de democratisch-populistische flank van de Democraten in Maine.
Hij steunt onder meer ‘Medicare for all’, het plan voor een publieke zorgverzekering voor alle Amerikanen, een hoger minimumloon én hogere belastingen voor miljardairs, en strengere regulering van grote (tech)bedrijven. Vakbonden en andere progressieve organisaties zien in Jackson een ideale kandidaat om de Republikeinse senator Susan Collins te verslaan.
Collins is kritisch over Trump, maar steunt als het erop aankomt toch vaak zijn plannen, waaronder de oorlog in Iran. Dat maakte haar kwetsbaar. Al vroeg in de verkiezingsnacht is duidelijk dat de houthakker uit een dorpje met amper tweehonderd inwoners één van de meest gezaghebbende Republikeinse senatoren heeft verslagen.
Mark Lievisse Adriaanse
Adam Hamilton tijdens een verkiezingsbijeenkomst in Overland Park, Kansas.
Voor het eerst sinds 1932 zal een Democraat de staat Kansas vertegenwoordigen in de Senaat: Adam Hamilton. De 62-jarige Methodistenpredikant neemt de plaats in van de Republikeinse senator Roger Marshall.
Volgens The Guardian leek het of Hamilton tijdens zijn overwinningstoespraak een mis aan het opdragen was. „Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden”, citeerde hij uit de Bijbel. „Hoe zou de situatie in Washington eruitzien als [politici] dat daadwerkelijk zouden doen?
Hamilton is de oprichter van de Verrijzeniskerk in de regio Kansas City. Met 25.000 volgers is het de grootste Methodistengemeente van de VS. Binnen deze relatief progressieve kerkgemeenschap ‘mag’ een voorganger sinds 2024 openlijk homoseksueel zijn. Overigens wil de predikant zijn politieke en geestelijk werk strikt gescheiden houden. „Ik ga niet naar Washington, DC, om kapelaan van de Senaat te worden. Die hebben ze daar al”, grapte Hamilton tijdens de campagne.
Hamilton doorspekte zijn politieke toespraken met Bijbelteksten. Daarbij hekelde hij de „onfatsoenlijke” strapatsen van president Trump en vond hij dat het Congres zich te mak opstelde bij het verdedigen van de Amerikaanse grondwet, aldus CNN.
In februari schreef hij zich uit als geregistreerd Republikein. Daarop zochten de Democraten contact met hem, waarna hij ‘overstak’.
Trump zette hem weg als „radicaal-linkse gek”. Vicepresident JD Vance ging naar Kansas in de hoop de Republikeinse campagne een impuls te geven. „Mijn eerste gedachte was: wow, ze moeten wel heel bang zijn”, reageerde Hamilton schalks.
Tijdens de campagne had Hamiltons Republikeinse concurrent Marshall veel last van een onderzoeksverhaal over zijn tijd als arts. Volgens de krant had hij gedurende zijn carrière meer dan 700 rechtszaken aangespannen tegen patiënten die achterliepen met betalen. De ‘wanbetalers’ gaven te kennen dat ze wel wílden betalen, maar simpelweg geen geld hadden. Tientallen (oud-)patiënten werden opgepakt omdat ze niet verschenen in de rechtbank.
Als senator zal Democraat Hamilton ervoor pleiten dat de door de VS en Israël gestarte oorlog tegen Iran zo snel mogelijk beëindigd wordt, vertelde hij aan The Guardian. De gevolgen van de oorlog – olieschaarste, hoge defensie-uitgaven – drukken zwaar op de boeren in de landbouwstaat; zij betalen het dubbele voor diesel en kunstmest. In Kansas werkt een op de vijf inwoners in de agrarische sector.Boris Bouwman
Josh Turek zwaait naar zijn aanhangers in Des Moines, Iowa.
Democraat Josh Turek, winnaar van de Senaatsrace in de Amerikaanse staat Iowa, noemt zichzelf een ‘prairiepopulist’. Betaalbare woningen, fatsoenlijke salarissen, drinkbaar water uit de kraan, de hoge mate van kanker in ‘zijn’ landbouwstaat aanpakken; dáár is het Turek om te doen. Hij bezit naar eigen zeggen geen aandelen, was „de enige kandidaat die geen miljonair is”, en groeide „arm en gehandicapt” op.
Turek wil naar de Senaat „om voor jullie te knokken”. De 47-jarige Turek volgt de Republikeinse senator Joni Ernst op. Ernst stelde zich niet verkiesbaar. Turek nam het uiteindelijk op tegen de Republikeinse Ashley Hinson. Zij nam, enigszins, afstand van president Donald Trump: ze pleitte voor een „onmiddellijk einde” aan de door de VS en Israël begonnen oorlog tegen Iran. Toch slaagde Turek erin Hinson succesvol te verbinden aan Trumps handelsoorlog en de stijgende brandstofprijzen, schrijft NBC News.
Josh Turek werd geboren met een open rug (spina bifida). Hij zit al zijn hele leven in een rolstoel en had op zijn twaalfde al 21 operaties ondergaan. Zijn vader vocht in de Vietnamoorlog, waar de VS op grote schaal het chemische wapen Agent Orange inzetten. Dat zijn vader daaraan werd blootgesteld, ziet Turek als verklaring voor zijn handicap.Turek groeide op in een working class-milieu, had weinig vrienden, worstelde met zijn zelfbeeld. „Basketbal, rolstoelbasketbal, gaf me een uitlaatklep”, zei hij in The Athletic. Zijn broer en zus basketbalden ook. Turek werd steeds beter, bemachtigde een studiebeurs en ging spelen bij Southwest Minnesota State University. Hij zou ruim twintig jaar prof blijven. In 2004, in Athene, kwam hij voor het eerst uit op de Paralympische Spelen. In 2016 en 2021 behaalde zijn team gouden medailles voor de VS.
Na zijn sportcarrière werd Turek politiek actief. Het stoorde hem hoe verzekeraars omgaan met mensen met een beperking, en hoe slecht deze groep politiek is vertegenwoordigd. Hij werd gekozen tot lid van het Congres van Iowa.
Turek geldt als een gematigd Democraat, hij presenteert zichzelf nadrukkelijk niet als cultureel links – zo kantte Turek zich nadrukkelijk tegen deelname van transatleten aan vrouwensporten.„Niet alle Democraten houden van me”, zei hij tegen CNN.
Freyan Bosma
Abdul El-Sayed viert zijn overwinning in Detroit, Michigan.
Bij een campagnebijeenkomst in Caro, Michigan halverwege oktober, stak ene Tommy zijn hand op om een vraag te stellen aan de Democratische kandidaat voor de Senaat, Abdul El-Sayed. Hij had „maar één vraag”: of El-Sayed bereid was afstand te nemen van de islamistische Moslimbroederschap .
„Absoluut”, zei El-Sayed. „Waarom stel je de vraag, Tommy?”
„Omdat ik nog niet heb gehoord of je hen verwerpt”, antwoordde Tommy.
„Ik heb jóú de Moslimbroederschap ook niet horen verwerpen”, antwoordde El-Sayed. „En door de vraag te stellen impliceer je dat ik een dubbele loyaliteit heb.”
Een video van de uitwisseling ging het internet over en ‘Tommy’ bleek Thomas Teepell, zoon van Republikeins strateeg Timmy Teepell, wiens bedrijf een kwart miljoen dollar had gekregen om campagne te voeren – onder meer door „influencer marketing” – tégen El-Sayed.
Het was bepaald niet de eerste keer dat de Moslimbroederschap in El-Sayeds campagne ter sprake kwam. Zijn tegenstander, Republikein Mike Rogers, insinueerde telkens dat El-Sayed er banden mee heeft. Trump zei dat El-Sayed lid was – en noemde de Democratische kandidaat verder „Muhammed”, en „een jihadist” die „door metaalpoortjes moet voordat hij de Senaat in mag”. El-Sayed heeft altijd ontkend dat hij iets met de Moslimbroederschap te maken heeft gehad.
Woensdag won El-Sayed van de Republikein Rogers, hij zal de eerste islamitische senator worden. De als arts opgeleide El-Sayed (42) voerde een zelfverzekerde campagne, waarin hij fel reageerde op beschuldigingen en verwensingen door zijn tegenstanders. „Vragen die te kwader trouw worden gesteld, krijgen antwoorden te kwader trouw”, zei hij tegen The New Yorker.
Zijn campagne was gestoeld op progressieve ideeën – zijn slogans waren „geld uit de politiek” en „Medicare [publieke zorgverzekering] voor iedereen” – waarmee El-Sayed zich aansloot bij de linkervleugel van de Democratische partij. Ook spreekt hij zich uit voor de rechten van Palestijnen en tegen de (financiële) steun van Washington aan de Israëlische regering.
In de voorverkiezingen versloeg El-Sayed de meer gematigde Democraat Haley Stevens. Stevens had grote moeite met de bewering in een reclamespotje voor El-Sayed dat het leven in Michigan duurder zou zijn geworden door de Amerikaanse steun aan Israël. Ze vroeg hem afgelopen vrijdag nog zijn excuses aan te bieden. „Abdul belooft geld uit de politiek te halen”, schreef Stevens. „Hij kan beginnen door Israël weg te laten uit zijn verklaring voor alles wat Michigan zich niet kan veroorloven.” Zondag besloot ze niet El-Sayed, maar zijn concurrent Rogers te steunen.
Lize Geurts
Peggy Flanagan tijdens haar overwinningsspeech in St. Paul, de hoofdstad van Minnesota.
We gaan ICE aan flarden scheuren,” beloofde de vers gekozen kandidaat-senator voor Minnesota, Peggy Flanagan, in haar overwinningsspeech. Volgens The New York Times won de Democratische Flanagan haar Senaatszetel met een „ongegeneerd liberale agenda”. Naast het ontmantelen van ICE pleit de 47-jarige politicus voor publiek gefinancierde gezondheidszorg voor iedereen. Als ze in januari wordt geïnaugureerd, wordt ze de eerste vrouwelijke native American in de geschiedenis van de Amerikaanse Senaat (mogelijk samen met Mary Peltola, mocht zij de winst in Alaska binnenslepen).
Flanagan heeft in Minnesota gewonnen van de Republikeinse kandidaat Michele Tafoya. De winst van Flanagan betekent dat de Democraten een belangrijke senaatszetel behouden, die vrij kwam nadat de vorige Democratische senator met pensioen ging. De laatste Republikeinse winst in een Senaatsverkiezing in Minnesota stamt uit 2002.
Flanagan maakt deel uit van de linkerflank van de Democratische partij. Haar kandidatuur werd onder meer gesteund door senatoren Bernie Sanders en Elizabeth Warren en Congreslid Ilhan Omar. Op dit moment is ze vicegouverneur van Minnesota, onder gouverneur Tim Walz. Hij was de running mate van Kamala Harris tijdens de presidentsverkiezingen van 2024.
„Vanavond is een dochter van de White Earth Nation verkozen,” zei haar echtgenoot Tom Weber op het overwinningsfeest. Hij wees het publiek op de omstreden geschiedenis van de staat Minnesota: iets meer dan honderd jaar geleden was de Republikeinse senator Knute Nelson verantwoordelijk voor het verdrijven van het Ojibwe-volk, waar Flanagan toe behoort.
In haar overwinningsspeech richtte Flanagan zich tot „jonge mensen die op haar lijken”. Ze zei onder meer dat haar winst te danken is aan de volhardendheid van het Ojibwe-volk. „Wees niet ontmoedigd dat het ons 250 jaar kostte om hier te komen, want […] als aunt Peggy het kan, kunnen jullie het ook.”
Ömer Tuzkapan
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie