Door hun verkiezingszege ligt de macht in het Huis van Afgevaardigden én de Senaat bij de Democraten. Maar de grote verliezer zit in de VS nog steeds op zijn plek.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De daverende overwinning van de Democraten bij de Amerikaanse verkiezingen dinsdag is in de eerste plaats een zege van de democratie. Net als recent in Brazilië en Servië heeft de bevolking afgerekend met een autoritaire en corrupte leider (of een kandidaat die zo’n leider wilde worden). Machtsmisbruik heeft zijn grenzen.
Dat is reden tot optimisme en hoop.
De democratische krachten bleken in de VS dinsdag dermate groot dat antidemocratische en immorele praktijken daar niet tegenop konden. De honderden miljoenen waarmee multimiljardairs als Elon Musk de verkiezingen naar hun hand wilden zetten, bleken weggegooid geld. De smerige spotjes waarin zelfs misbruik werd opgerakeld, keerden zich tegen de kandidaat die ze uitzond. Het gerrymanderen, het manipuleren van kiesdistricten, werd tenietgedaan doordat veel van de Republikeinse datapunten toch mensen bleken te zijn die een andere keuze maakten. En het aanvechten van de uitslag, de gevaarlijke laatste strohalm van verliezende autocraten, blijkt dit keer zelfs voor president Donald Trump onbegonnen werk.
Het verschil met Brazilië en Servië is dat de grote verliezer in de Verenigde Staten nog steeds op zijn plek zit. Voor de tientallen Democratische kandidaten die tot diep in het conservatieve hartland kiezers wisten te overtuigen dat het beter was op hen te stemmen dan op hun Republikeinse tegenstrevers, is hun verkiezing nog maar het begin. Nu wacht de echte strijd: tegen de eindbaas in het Witte Huis.
Dat is geen gelopen race. Hoewel de macht nu zowel in het Huis van Afgevaardigden als in de Senaat bij de Democraten is komen te liggen, betekent dat niet per se dat ze daarmee de losgeslagen bewoners van het Witte Huis kunnen beteugelen. Het gevecht tussen de wetgevende en de uitvoerende macht wordt een test van het systeem.
Want de Amerikaanse trias politica, de verdeling der machten, is niet zo evenwichtig als de bedenkers het bedoelden. Trump heeft de presidentiële handelingsvrijheid de afgelopen jaren met zijn decreten maximaal opgerekt. Hij heeft daarbij min of meer carte blanche gekregen van het Supreme Court, waarvan de rechters voor een beslissend deel door hem zijn benoemd.
Dat betekent dat hij met veel weg denkt te kunnen komen. ‘Ik kan alles doen wat ik wil, als ik dat wil’, zei hij onlangs ten overvloede. Zijn oorlogen, zijn importtarieven, zijn corruptie, zijn nepotisme, zijn jacht op immigranten, zijn afpersingstactieken: ook al hebben die bijgedragen aan deze enorme electorale nederlaag, er is geen reden om te denken dat hij ermee zal stoppen.
Het Congres kan nu parlementaire onderzoeken starten om Trump en de zijnen ter verantwoording te roepen. Dat gebeurde ook na de Democratische verkiezingsoverwinning in 2018, halverwege Trumps eerste presidentschap. Toen saboteerde en traineerde hij die onderzoeken. Vragen werden niet beantwoord en zijn ministers kwamen simpelweg niet opdagen voor getuigenverhoren. Dat laatste is een strafbaar feit, maar toen justitieminister Bill Barr daarvoor moest worden aangeklaagd weigerde justitieminister Bill Barr dat te doen.
Er volgden twee afzettingsprocedures tegen Trump, maar ondanks die twee impeachments werd hij niet schuldig bevonden. Zijn Republikeinse partijgenoten in de Senaat wilden hem zelfs niet veroordelen voor zijn poging tot staatsgreep in 2021. Zo kon Trump terugkeren.
De kiezers rekenen nu wél met hem af. Het is niet alleen de democratie die hen aan het hart gaat; ze hebben ook genoeg van Trumps oorlog tegen Iran en zijn importtarieven, die veel Amerikanen armer maken terwijl hij zichzelf verrijkt. Met deze politieke stommiteiten heeft hij veel van zijn tot voor kort oneindig lijkende krediet verspeeld.
Maar ook stommiteiten zijn kenmerkend voor autocraten die zich met jaknikkers hebben omringd. Het is verheugend dat dit regime nu eindelijk door zo veel Amerikanen wordt doorzien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant