Sociale media Bijna een jaar na de invoering van het eerste socialemediaverbod voor kinderen ter wereld buigt de hoogste Australische rechtbank zich over de wetmatigheid van de maatregel.
Drie scholieren in Sydney kijken op hun mobiele telefoons. Een jaar geleden verbood de Australische regering de toegang tot sociale media voor kinderen onder de zestien jaar.
„Het is gewoon oneerlijk. Waarom wordt ons de toegang tot informatie ontzegd?” De vijftienjarige Noah Jones is het beu. Bijna een jaar na de invoering van een baanbrekende Australische wet die het gebruik van sociale media voor kinderen tot zestien jaar verbiedt, kan die wat hem betreft in de prullenbak.
De tiener is betrokken bij de belangengroep Digital Freedom Project, die de Australische regering voor het Hooggerechtshof heeft gedaagd in een poging het verbod ongeldig te verklaren. Het verbod geldt sinds december vorig jaar voor Reddit, Facebook, Instagram, Kick, Snapchat, Threads, TikTok, X, YouTube en Twitch.
Ook het Amerikaanse socialemediabedrijf Reddit heeft de Australische overheid aangeklaagd bij het hof – beide zaken worden tegelijk behandeld. Volgens Reddit is het verbod „slecht doordacht” en komt het neer op een „ingrijpende beperking van het politieke debat”, zo betoogde de advocaat van het bedrijf in de rechtszaal.
Het is voor het eerst dat het Australische socialemediaverbod, dat bijna een jaar van kracht is, door een rechtbank wordt getoetst. Tijdens een hoorzitting van twee dagen bogen zeven rechters zich in de hoofdstad Canberra over de aanklachten en het verweer van de overheid.
De belangenorganisatie verweert zich tegen wat het ziet als ‘overheidsbemoeienis in de digitale ruimte’. „De Australische regering wil censureren wat men online te zien krijgt, en zelfs beperken wie er op zinvolle wijze kan deelnemen aan het publieke debat in de digitale openbare ruimte. Dit is een regelrechte aanval op de rechten van jonge Australiërs”, stelt de groep op de website. De organisatie wordt geleid door de rechtse politicus John Ruddick. „Dit verbod is regelrechte censuur”, zei hij tegen journalisten bij de rechtbank.
De Australische regering wil van deze kritiek niets weten. Minister van Communicatie Anika Wells is ervan overtuigd dat ze de rechtszaak gaat winnen. „We zijn hier om een fundamenteel beginsel van de Australische democratie te verdedigen: het recht van iedere Australiër – en in het bijzonder van ieder Australisch kind – om beschermd te worden”, zei ze op de trappen van het Hooggerechtshof.
Advocaat Joanna Davidson stelde namens de regering dat schadelijke elementen in het ontwerp van de sociale mediaplatforms zijn ingebouwd. Ze noemde als effecten daarvan onder meer verslaving, slaapproblemen, depressie, angst, suïcidale gedachten, aansporen van eetstoornissen en versterking van symptomen van ADHD.
Juridische deskundigen denken dat de regering sterk staat. „Het staat vast dat de overheid de macht heeft om sociale media en digitale ruimtes te reguleren”, zei hoogleraar staatsrecht Luke Beck tegen de Australische publieke omroep ABC. „Deze rechtszaak zal vooral nuttig zijn om duidelijk te maken hoe ver ze daarmee kan gaan.” Hij denkt niet dat het hele verbod op de schop moet, zelfs als de regering de zaak verliest. „Hoogstens zijn er een paar kleine wijzigingen nodig.”
De hoorzittingen vinden plaats terwijl de regering een nieuwe, vergaande wet door het parlement probeert te loodsen. Binnenkort wordt gestemd over een wet die sociale mediabedrijven een ‘digitale zorgplicht’ oplegt. De regering wil dat gebruikers de keuze krijgen om het gepersonaliseerde algoritme uit te zetten, en socialemediabedrijven aansporen harder op te treden tegen schadelijke content zoals geweld, kindermisbruik en pornografie.
Critici betwijfelen de effectiviteit van deze maatregel, want het is duidelijk dat het handhaven en beteugelen van sociale mediabedrijven een helse klus is. Zo is een jaar na de invoering van het baanbrekende verbod op sociale media voor kinderen de overgrote meerderheid nog altijd actief op de platforms. Sinds het instellen van het verbod zijn ruim vijf miljoen accounts verwijderd of beperkt. Maar kinderen weten gemakkelijk een nieuw account te openen, meestal door simpelweg te liegen over hun leeftijd. Volgens onderzoek zit ruim 85 procent van de jongeren jonger dan zestien jaar nog altijd op sociale media.
Een uitspraak van het Hooggerechtshof kan nog maanden op zich wachten. Tot die tijd blijft het verbod van kracht.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie