Emigreren, een nieuwe baan, je eigen huis bouwen, stoppen met werken, eindelijk die grote reis maken. Grote stappen spreken tot de verbeelding. Maar maken ze je ook gelukkig? Of is daar iets anders voor nodig?
Ik herinnerde me van eerdere speurtochten in de geluksliteratuur dat kleine routines meer opleveren dan grote stappen die je één keer zet. Omdat ik had beloofd om er iets over te vertellen tijdens een seminar, verdiepte ik me er nog eens wat grondiger in. Dat leverde een paar leuke verrassingen op.
Eerste verrassing: het maakt uit naar welke vorm van welbevinden je streeft. Begin dit jaar schreef ik over het werk van de Japanse psycholoog Shigehiro Oishi. Hij deed onderzoek naar wat mensen verstaan onder ‘het goede leven’. Naast geluk en betekenis vond hij nog een dimensie. Ik zet ze op een rij.
Hoe zit het precies met die grote stappen? Wie overstapt naar een nieuwe baan, is daarna meestal tevredener over zijn werk. Althans, de eerste maanden. Daarna zak je terug naar je oude niveau. Onderzoeker Wendy Boswell en haar collega’s noemen dat het honeymoon-hangover-patroon. Na een paar wittebroodsweken volgt de kater.
Onderzoekers Kennon Sheldon en Sonja Lyubomirsky zagen hetzelfde patroon bij verhuizingen of financiële meevallers. Na een tijdje zitten mensen weer op hun oude niveau van welbevinden. Blijkbaar wennen we snel aan nieuwe omstandigheden. Maar wanneer we nieuwe activiteiten oppakken en die volhouden, heeft dat een langdurig effect. De conclusie van Sheldon en Lyubomirsky, kort samengevat: verander niet wat je hebt, maar wat je doet.
Ik moet dan denken aan Ik vertrek, een tv-favoriet in ons gezin. Het blijft leuk om Nederlanders in den vreemde te zien worstelen met makelaars en lekkende daken. En met zichzelf. Want – ken je klassieken – je kunt je omgeving veranderen, maar je neemt natuurlijk jezelf mee; je goede en je slechte gewoontes.
We zijn behoorlijk hardleers op dit gebied. Dat stelden Daniel Gilbert en Tim Wilson jaren geleden al vast. We overschatten stelselmatig in welke mate en hoelang grote gebeurtenissen ons leven beter maken.
Tijd voor de kleine routines. De beroemde geluksonderzoeker Ed Diener stelde in de jaren negentig al vast dat tevredenheid met het leven vooral samenhangt met hoe vaak je iets prettigs meemaakt. Leuk samenwerken met fijne collega’s, elke dag, draagt meer bij aan het goede leven dan een promotie, eens in de vijf jaar.
Maar routines hebben nog een ander, verrassend effect. De regelmaat en samenhang die routines bieden, blijken ook bij te dragen aan een gevoel van zingeving. Mensen die elke dag ongeveer hetzelfde doen, beoordelen hun leven als zinvoller. Dat ontdekten psychologen Samantha Heintzelman en Laura King.
Mijn vader (vergeef me dat ik hem regelmatig opvoer) heeft zo’n leven. Hij werkte meer dan veertig jaar als bezorger en postbode. Dat betekende elke dag dezelfde route, dezelfde mensen, dezelfde honden. En ook nu, op z’n 82ste, zie ik hem genieten van zijn vaste bezigheden.
Kleine kanttekening: Sheldon en Lyubomirsky ontdekten dat enige variatie belangrijk is. Routines die bijdragen aan je welbevinden, zoals dagelijks opschrijven waar je dankbaar voor bent, kunnen ook te saai en te voorspelbaar worden. Regelmaat met een beetje afwisseling is een beter recept.
Goed. Tot nu toe lijken kleine, terugkerende bezigheden aan de winnende hand. Maar voor het psychologisch rijke leven ligt het iets anders. Daar werken grote stappen juist wel.
Oishi raadt aan te investeren in nieuwe, interessante ervaringen die je anders naar de wereld laten kijken. Hij volgde bijvoorbeeld studenten die enkele maanden in het buitenland gingen studeren. De confrontatie met een andere taal en cultuur leverde, in vergelijking met studenten die thuisbleven, niet per se extra geluk op, maar wel psychologische rijkdom.
Volgens Oishi is er een voorwaarde: je moet na afloop terugkijken op je ervaringen. Psychologische rijkdom is als een portfolio. Je bouwt aan een verzameling van ervaringen en verhalen die je wijzer maken. Blader dus geregeld door die verzameling en praat of schrijf erover.
Ook kleine ervaringen kunnen helpen. Denk aan: een verrassende film kijken, een uitdagend boek lezen of een gesprek aanknopen met iemand die je nog niet kent. Dagen waarop je dit soort kleine avonturen aangaat, dragen bij aan je psychologische rijkdom.
Ik zie deze weken de bladeren uit de bomen vallen en word langzaam jaloers op onze hond omdat die zich geen zorgen maakt over de wereld en zichzelf. De herfst is daarom een goede tijd om het volgende recept er nog eens bij te pakken.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie