Het is tijd dat de in 2020 ingevoerde massaclaimwet wordt aangepast en zorgt voor een snelle, daadkrachtige schadeafwikkeling. Zodat gedupeerde mensen niet jarenlang moeten wachten op duidelijkheid.
Wie een nieuwe wet wil invoeren, moet een lange weg afleggen. Vele (juridische) deskundigen buigen zich erover, wikken en wegen, schrijven en slijpen eraan, waarna de Tweede Kamer en de Senaat zich erover buigen. Voor je het weet ben je jaren verder.
Bij de Consumentenbond weten we er alles van. Twintig jaar lang zetten we ons in voor een wet waarmee consumenten gezamenlijk naar de rechter kunnen stappen om schadevergoeding te krijgen als ze gedupeerd zijn door een bedrijf. In 2020 kwam die er: de Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (Wamca). Bijna zeven jaar later ligt de wet alweer onder vuur. Terecht? Ja en nee.
De wet stelt belangenorganisaties in staat om namens een grote groep consumenten schadevergoeding te eisen. Voorheen stonden consumenten die individueel schade leden door hetzelfde oneerlijke handelen van een bedrijf, vaak met lege handen. Niet omdat zij geen gelijk hadden, maar omdat procederen simpelweg te duur, te ingewikkeld en te risicovol was. Wie voor 100 of 500 euro schade lijdt, stapt vrijwel nooit naar de rechter. Zeker niet als de tegenpartij een multinational is met een batterij juristen in dienst. De Wamca heeft die scheve machtsverhouding deels hersteld.
Over de auteur
Olof King is directeur belangenbehartiging van de Consumentenbond.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Inmiddels hebben meer dan een miljoen consumenten zich aangesloten bij claims waarbij de Consumentenbond was of is betrokken. Denk aan claims tegen verzekeraars die consumenten opzadelden met woekerpolissen, autofabrikanten die logen over de uitstoot van hun dieselauto’s, banken die te hoge rentes in rekening brachten en grote techbedrijven die de privacy van hun klanten schenden. De wet werkt zelfs buíten de rechtszaal; door de mogelijkheid van een collectieve schadeclaim gaan bedrijven eerder in gesprek, worden ze gestimuleerd om te schikken en passen ze hun werkwijze aan.
Toch ligt die wet onder vuur. Bij werkgeversorganisatie VNO-NCW bijvoorbeeld. Die ziet vooral de risico’s voor het bedrijfsleven. Een toenemend aantal massaclaims jaagt bedrijven op hoge kosten en ondermijnt het vestigingsklimaat, zo stelt de belangenclub. Daarmee gaat VNO-NCW er gemakshalve aan voorbij dat het juist het handelen van de bedrijven zélf is dat tot een massaclaim leidt. Bovendien impliceert de kritiek dat elke belangenorganisatie zomaar een massaclaim over van alles en nog wat kan starten.
Dat klopt niet. Een massaclaim is een kostbare, arbeidsintensieve procedure die uitvoerig en zorgvuldig wordt voorbereid. Bovendien beoordeelt de rechter vooraf of een organisatie representatief en onafhankelijk is en de financiering op orde heeft. De vergelijking met de Amerikaanse claimcultuur die je vaak hoort, doet daarom geen recht aan de Nederlandse werkelijkheid.
Dat betekent niet dat alles goed gaat. Ook wij zien knelpunten. Procedures duren heel lang en zijn daardoor kostbaar. Dat zit hem voor een belangrijk deel in het juridische voortraject. Er gaat veel te veel tijd zitten in discussies over ontvankelijkheid, financiering en andere processuele kwesties. Nog vóórdat de rechter kan beginnen aan de inhoudelijke behandeling van een zaak, zijn we jaren verder. En de gedupeerde consument wacht. Wacht op gerechtigheid. Wacht op compensatie. Dat moet écht anders.
De Consumentenbond deed voorstellen aan het kabinet om de wet te verbeteren. Staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid oordeelde onlangs echter dat het te vroeg is om de Wamca aan te passen. Volgens haar moet de wet zich nog bewijzen en moeten kinderziektes er in de (juridische) praktijk worden uitgehaald.
Maar dat is het paard achter de wagen spannen. Eén van de grootste tekortkomingen van de Wamca is immers de lange doorlooptijd van procedures. Voordat alle knelpunten in de praktijk zijn uitgekristalliseerd, zijn we dus weer jaren verder. In de tussentijd hebben consumenten én bedrijven te maken met een wet die in de basis goed is, maar een paar belangrijke knelpunten heeft. Door niet in te grijpen accepteert de staatssecretaris dat het doel van de wet, namelijk efficiënt grootschalige schades af te wikkelen, de komende jaren niet wordt bereikt.
Op 4 november vergadert de commissie Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer. Op de agenda staat het verzoek van de Consumentenbond om een rondetafelgesprek te organiseren over de Wamca. Zo kan de Tweede Kamer rechtstreeks vanuit de praktijk horen wat goed en niet goed werkt en de staatssecretaris alsnog dwingen om actie te ondernemen.
Het is tijd om de handrem eraf te halen en te zorgen voor een snelle, daadkrachtige schadeafwikkeling, zodat gedupeerden niet jarenlang moeten wachten op duidelijkheid.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant