Pro-Kamerlid Barbara Kathmann verdient alle steun in haar strijd tegen de verslavende algoritmen. De strijd tegen de tabaksindustrie kan als inspiratie dienen.
is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Pro-Kamerlid Barbara Kathmann heeft besloten om niet langer te wachten op het kabinet of op de Europese Commissie en bindt nu zelf de strijd aan met de grote techbedrijven. Verslavende algoritmen moeten bij wet verboden worden, vindt ze, net als giftige ingrediënten en onveilige producten. ‘We moeten gaan beseffen dat wij die onlinewereld kunnen vormgeven.’
Kathmann heeft gelijk. Techbedrijven hebben de onlinewereld gekoloniseerd, ze zien samenlevingen als wingewest, burgers als grondstoffen. De eigen winst komt altijd op de eerste plaats, het is hoog tijd dat het collectief die onlinewereld terugverovert.
Sociale media maken niet alleen individuen ongelukkig, waardoor de mentale gezondheid van veel gebruikers achteruit kachelt, maar helpen ook het publieke debat om zeep. Omdat de onderliggende algoritmen vooral verontwaardiging en woede rondpompen, wordt een gezond democratisch gesprek in toenemende mate onmogelijk gemaakt, waardoor steeds meer democratieën in serieus gevaar zijn.
De politiek heeft dit veel te lang laten lopen. In plaats van zich bezorgd af te vragen of het een goed idee is dat Amerikaanse en Chinese techbedrijven de regels van ons publieke debat bepalen, leverden politici zich eraan uit. Ze omarmden de logica van sociale media. Als de algoritmen korte, opwindende soundbites willen, dan leveren we korte, opwindende soundbites. Debatten in de Tweede Kamer werden daardoor steeds minder een serieus gesprek, en steeds meer een toneelstuk waarin persoonlijke profilering op de eerste plaats kwam. Op Pro en Volt na zitten alle politieke partijen nog gewoon op X en legitimeren daarmee de extreemrechtse Elon Musk.
De enige daad van belang was het advies aan jongeren tot 15 jaar om geen sociale media te gebruiken. Dat is verstandig, maar de vraag blijft waarom het wel verantwoord wordt geacht de rest van de bevolking eraan bloot te stellen. Voor ouderen zijn sociale media misschien nog wel ongezonder, getuige het grote aantal 50-plussers dat door veelvuldig gebruik van sociale media een vervormd wereldbeeld heeft en er hysterische meningen op na houdt.
Het is dus zaak om de algoritmen over de volle breedte aan te pakken en het voorstel van Kathmann is daarvoor een goed vertrekpunt. Ze kan alle steun gebruiken, want de grote techbedrijven hebben de afgelopen twintig jaar veel macht vergaard. Ze zijn zo rijk dat ze zich een omvangrijk lobbyapparaat kunnen veroorloven dat strenge regelgeving in Brussel vertraagt of tegenhoudt.
Hun kolossale vermogen geeft hun politieke macht, zoals Elon Musk nog eens laat zien met de 445 miljoen dollar die hij in de tussentijdse verkiezingen pompt om te voorkomen dat de Democraten winnen. Voor hem is dat strooigeld, voor alle kandidaten een godsvermogen.
Inspiratie kan ook worden gehaald uit de strijd van de onvermoeibare longarts Wanda de Kanter, die deze week heeft besloten aangifte te doen tegen tabaksfabrikant Philip Morris vanwege een nieuwe e-sigaret. Algoritmen zijn net zo verslavend als nicotine en vaak net zo schadelijk voor de volksgezondheid.
Kathmann constateert terecht dat een strijd op vele fronten nodig is tegen de grote techbedrijven. Nederland moet niet wachten op Europa, maar een voorloper worden om de publieke ruimte, de ruimte waar een gezond debat moet worden gevoerd, terug te veroveren.
Source: Volkskrant