Landbouwminister Jaimi van Essen (D66) houdt vast aan de doelen die het kabinet heeft opgesteld om de stikstofuitstoot drastisch in te perken. Wel krijgen provincies tijd om met maatwerk te komen. Lukt dat niet, dan grijpt de minister alsnog in.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Dinsdag presenteerde Van Essen de uitwerking van de plannen die het kabinet voor de zomer presenteerde. Volgens de minister ligt er een ‘stevig pakket’ waarmee Nederland van het stikstofslot af kan. ‘Dit zijn geen afzwakkingen.’
In juni kondigde Van Essen forse maatregelen aan die in 2035 moeten leiden tot een uitstootreductie van 42 tot 46 procent. Hiermee zou de natuur hersteld moeten worden en de vergunningverlening voor onder meer de woningbouw en de aanleg en het onderhoud van infrastructuur en het stroomnet weer op gang moeten komen.
De belangrijkste voorstellen die Van Essen toen voor ogen had, zijn verder uitgewerkt. Zo houdt de minister vast aan zijn zoneringsplannen. Die houden in dat in de kwetsbaarste natuurgebieden de stikstofuitstoot in een zone van 1.000 meter drastisch omlaag moet. In de overige Natura 2000-gebieden gaat het om een ring van 500 meter.
Boeren moeten hun bedrijfsvoering hier ingrijpend op de schop gooien. Dat betekent dat er flink moet worden geïnvesteerd of verplaatst, en in veel gevallen dat de boeren moeten stoppen. Ondanks kritiek vanuit de landbouwlobby houdt Van Essen vast aan dit voornemen. ‘De zonering is echt de motor van onze aanpak en ook de motor om de vergunningverlening weer overeind te krijgen’, aldus de minister.
Wel krijgen provincies de tijd en ruimte om met een eigen invulling van de reductiedoelstellingen te komen. Als het provincies lukt om bijvoorbeeld gericht de zwaarste piekbelasters uit te kopen en zo ook aan de doelstelling te voldoen, dan is die ruimte er. Wel moeten zij uiterlijk september 2028 met een juridisch geborgd voorstel komen dat ook binnen de financiële kaders in te passen is. Zij krijgen tot najaar 2028 de tijd, omdat het kabinet rekening houdt met de aankomende Provinciale Statenverkiezingen en daaropvolgende provinciale formatie.
Ook aan de grondgebondenheidsnorm wil het kabinet niet tornen, al zal dat wetsvoorstel dit jaar niet naar de Kamer gaan. Met deze norm maximeert Van Essen het aantal koeien dat boeren per hectare mogen houden. Die norm moet flink omlaag, naar 2,6 koeien, en rond kwetsbare natuurgebieden zelfs 1,5.
Boeren zullen dure grond moeten bijkopen of hun veestapel moeten inkrimpen. Om LTO Nederland en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) aan boord te houden, geeft Van Essen de boerenorganisaties de komende drie maanden de tijd om met een alternatief te komen. Lukt dat niet, dan zal Van Essen op 1 februari 2027 zijn eigen wetsvoorstellen indienen.
Om de boeren tegemoet te komen, haalt het kabinet de verhoging van de rekenkundige ondergrens een jaar naar voren. Deze ondergrens bepaalt hoeveel stikstof in een gebied mag vallen. Door de verhoging al op 1 juli volgend jaar in te laten gaan, hoopt Van Essen de vergunningverlening eerder op gang te krijgen en de zogeheten PAS-melders, boeren die jarenlang zonder geldige vergunning werken, sneller te legaliseren.
Het komt erop neer dat er meer stikstof mag worden uitgestoten, terwijl provincies nog werken aan eigen gebiedsplannen. Het is nog niet duidelijk of dat gaat standhouden bij de rechter.
Bij de presentatie van de stikstofplannen voor de zomer werd al duidelijk dat het kabinet kon rekenen op de steun van Pro en Volt, met als voorwaarde dat de plannen niet zouden worden afgezwakt. Van Essen verwacht dat hij met dit pakket Pro binnenboord houdt. ‘Ik vind het belangrijk dat we de politieke meerderheid die we hebben, blijven behouden.’
Tegelijkertijd blijft hij hopen dat meer partijen, bijvoorbeeld de ChristenUnie, de voorstellen ook kunnen steunen. Ook JA21, die zich in de onderhandelingsperikelen rond het Belastingplan had vastgeklonken aan de stikstofeisen van de BBB, zou zich volgens Van Essen in de plannen moeten kunnen vinden.
Van de BBB, die onmisbaar is voor een route over rechts, verwacht Van Essen niet veel. ‘Nee, ik verwacht niet dat zij meteen de polonaise gaan lopen.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant