Een week na de verkiezingen ligt er in Israël een nieuwe vraag op tafel: wie krijgt de kans om een nieuwe coalitie te gaan vormen? Netanyahu? Of Eisenkot?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
De komende dagen komen de leiders van alle Israëlische partijen één voor één bij president Isaac Herzog op de koffie om te vertellen hoe zij het voor zich zien: met wie zouden ze wel in een coalitie willen zitten, en met wie absoluut niet? Heel Israël kan die gesprekken overigens volgen omdat ze live worden uitgezonden.
Later deze week, nadat Herzog elf partijleiders heeft aangehoord, moet hij de knoop doorhakken en een van hen als formateur aanwijzen. In Israël is dat niet per se de leider van de grootste partij, maar degene die de meeste kans heeft om een coalitie op de been te brengen. Deze heeft vervolgens 28 dagen de tijd om een regering te vormen, met mogelijk nog twee weken verlenging.
Het is een grote uitdaging. Niemand heeft de verkiezingen overtuigend gewonnen en daarnaast zitten er allerlei verkiezingsbeloftes in de weg. Zo heeft Netanyahu gezegd verder te willen met de partijen uit zijn huidige regering, maar dat blok heeft in totaal slechts 53 zetels – terwijl er 61 nodig zijn voor een meerderheid in het parlement. Ondertussen heeft iedereen uit de oppositie gezworen zich niet bij het blok van Netanyahu aan te sluiten.
Als de oppositie de handen ineen zou slaan, heeft zij een riante meerderheid, maar vrijwel alle Joodse oppositiepartijen hebben ook nog eens beloofd niet in zee te gaan met de Israëlisch-Arabische partijen. En dan wordt het lastig, want zonder die Arabische partijen heeft de Joodse oppositie slechts 48 zetels. Nog minder dus dan het blok van Netanyahu.
Alles wijst erop dat Gadi Eisenkot, de grootste uitdager van Netanyahu, als eerste de kans krijgt om te formeren. Tegelijkertijd is duidelijk dat Netanyahu er alles aan zal doen om dit proces te frustreren, bijvoorbeeld door de angst voor een regering met Arabische partijen bij het publiek aan te wakkeren, of hun legitimiteit in twijfel te trekken.
De afgelopen dagen lieten alvast een voorproefje zien. Zo begon de politie vorige week aan een onderzoek naar stembusfraude door Palestijnse Israëliërs, en de ‘tip’ voor deze fraude bleek afkomstig van Ido Norden, de stafchef van Netanyahu.
Vanuit dezelfde hoek waren er beschuldigingen van buitenlandse inmenging die Palestijnse Israëliërs in het stemhokje zou hebben beïnvloed. Dat is ondertussen grotendeels weerlegd, maar een deel van de Israëliërs heeft nu wel het gevoel dat ‘de Arabieren’ tijdens de verkiezingen vals hebben gespeeld. Zondag stonden ze al voor het huis van Eisenkot en schreeuwden dat hij met zijn ‘verraderlijke politiek’ zelf verantwoordelijk is voor de dood van zijn zoon (die is gesneuveld in Gaza).
Ook achter de schermen gaat de komende weken veel gebeuren. Netanyahu zal proberen oppositieleden te paaien, bijvoorbeeld door hen een mooie post te beloven als ze naar zijn kamp overlopen. Tegelijkertijd zullen anderen uit het eigen blok onder druk worden gezet om vooral trouw te blijven – zoals de ultraorthodoxe partijen die wellicht met Eisenkot koffie zouden kunnen gaan drinken.
En dan is er nog de mogelijke aanval op Iran. Het gonst al weken van de geruchten dat de VS en Israël de oorlog tegen Teheran binnenkort hervatten, en met name Netanyahu zou dit graag willen. Mocht er daadwerkelijk een aanval plaatsvinden, wordt het voor Eisenkot nog lastiger om een deal te sluiten met ‘de Arabieren’. Bovendien zal de druk op de oppositiepartijen groot worden om ‘in tijden van oorlog’ naar Netanyahu over te lopen en samen met hem een Joodse regering van nationale eenheid te vormen.
Binnen de oppositie gonst het op dit moment nog van de goede voornemens. Deze week hebben de partijen de koppen bij elkaar gestoken en ‘de gevaarlijke, ongeremde campagne van Netanyahu om de verkiezingsuitslag te delegitimeren’ besproken. We moeten haast maken, zeggen ze allemaal. Want als het Eisenkot niet binnen de voorgeschreven termijn lukt, mag Netanyahu het proberen. Of er komen nieuwe verkiezingen.
‘We moeten een regering vormen’, zei oppositieleider Yaïr Lapid. ‘De gebeurtenissen van de afgelopen dagen hebben wel duidelijk gemaakt dat Netanyahu niet langer premier mag zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant