Eén dag voor het eerste grote Tweede Kamerdebat over het belastingplan heeft het kabinet nog altijd geen Kamermeerderheid weten te regelen. Met een paar pepernoten hoopt de coalitie op de valreep toch nog een paar oppositiepartijen te verleiden.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Het kabinet laat het op de stemming aankomen, maakten meerdere bewindslieden na de ingelaste ministerraad van dinsdagochtend duidelijk. Een formeel akkoord met de linkse of rechtse oppositie zit er niet meer in. Wel heeft minister van Financiën Eelco Heinen op de bodem van zijn schatkist nog wat strooigoed gevonden voor een allerlaatste paaipoging van de tegenstanders.
De meeste oppositiepartijen lieten zich de afgelopen maanden niet vermurwen door grotere concessies van het kabinet, dus het is hoogst onzeker of de laatste kleine aanpassingen wel het verschil zullen maken.
Zoals staatssecretaris van Belastingen Eelco Eerenberg vorige week al verklapte, trekt het kabinet nog eens 350 miljoen euro uit voor koopkrachtverbetering. Hoe deze koopkrachtsteun precies wordt vormgegeven, wil het kabinet bepalen in het aanstaande Kamerdebat met de oppositie.
Met de extra lastenverlichting van 350 miljoen euro wordt de vrijheidsbijdrage van 1,5 miljard euro in 2027 volgens het kabinet volledig gecompenseerd. In eerdere versies van het belastingplan mitigeerde het kabinet de belastingverhoging namelijk al met 1,15 miljard euro. De vrijheidsbijdrage is een verhoging van de inkomstenbelasting ter bekostiging van de defensie-inspanning.
Maar in 2028, en dat staat ook in dit belastingplan, stijgt de vrijheidsbijdrage van burgers naar 3,4 miljard euro. De linkse oppositiepartijen hebben daar grote moeite mee, want die lastenstijging compenseert het kabinet niet. De verzachting van 350 miljoen euro in 2027 is dus waarschijnlijk niet genoeg om Pro en Volt te overtuigen.
Het kabinet komt de BBB tegemoet door de geplande verhoging van de btw op sierteelt in 2028 voorlopig op te schorten. Maar het kabinet gaat er in de begroting nog steeds vanuit dat die verhoging gewoon doorgaat, want Heinen heeft de bijbehorende jaarlijkse bezuiniging van 328 miljoen euro vanaf 2028 niet geschrapt. Dit lijkt dus meer op een schijnbeweging richting de boerenpartij.
BBB-leider Henk Vermeer krijgt van het kabinet ook nog 10 miljoen euro per jaar toegestopt via een fiscale voordeelregeling voor boeren die in milieuvriendelijke technieken investeren. Hiermee breidt het kabinet een bestaande fiscale uitzonderingsregeling uit, terwijl kabinet en Tweede Kamer tegelijkertijd constant beweren daarvan af te willen.
Al die belastingvoordeeltjes voor speciale groepen kosten de rijksoverheid jaarlijks tientallen miljarden, en worden door de Algemene Rekenkamer geregeld als geldverspilling ontmaskerd. Ironisch genoeg wil Heinen de koopkrachtsteun van 350 miljoen grotendeels financieren met het schrappen van dergelijke fiscale voordeelregelingen. Intussen deelt hij ze zelf uit.
Volt krijgt 10 miljoen euro per jaar voor digitalisering en beleid rond kunstmatige intelligentie, het stokpaardje van partijleider Laurens Dassen. De ChristenUnie en 50Plus, samen goed voor vijf Tweede Kamerzetels, zijn waarschijnlijk tevreden met het nieuwe belastingplan. Het kabinet maakt deze kleine middenpartijen gelukkig door de verlaging van de ouderenkorting terug te draaien en de financiële steun voor chronisch zieken overeind te houden.
50Plus-fractievoorzitter Jan Struijs vroeg het kabinet ook om meer geld voor veiligheid, net als PVV-afvallige Gidi Markuszower. Markuszower comfort bieden is belangrijk voor het kabinet, want de steun van zijn zevenkoppige fractie (samen met de ChristenUnie en 50Plus) is nu de meest waarschijnlijke route naar een meerderheid voor het belastingplan in de Tweede Kamer. Het kabinet trekt daarom 25 miljoen euro per jaar extra uit voor politie en het Openbaar Ministerie.
De financiering van deze extra uitgaven aan oppositiewensen bestaat deels uit het naar voren halen van uitgaven die eigenlijk voor 2027 waren begroot. Heinen bespaart in 2027 en 2028 bijvoorbeeld 670 miljoen euro door die uitgaven (onder andere de Nederlandse bijdrage aan de Wereldbank en Oekraïne-steun) al dit jaar te doen.
Ten slotte stelt het kabinet de rijksbijdrage van 166 miljoen euro aan het Rotterdamse CO2-opslagproject Aramis een paar jaar uit. Aramis zou vanaf 2030 vijf megaton CO2 per jaar afvangen van vier grote olie- en gasbedrijven in het botlekgebied, maar het lijkt erop dat het kabinet het startjaar verschuift naar 2032. Dat betekent wel dat het klimaatdoel van 2030 nog verder buiten bereik raakt dan het Planbureau voor de Leefomgeving vlak voor Prinsjesdag al voorzag.
Markuszower, Struijs en ChristenUnie-leider Mirjam Bikker reageerden dinsdag tamelijk positief op de Kamerbrief van Heinen en Eerenberg. De kans is daarom groot dat het kabinet de gezochte meerderheid in de Tweede Kamer binnen heeft, ook zonder formeel akkoord. De Tweede Kamer stemt op 12 november over het belastingplan.
In de Eerste Kamer is die meerderheid er nog niet. Pro en Volt herhaalden dinsdag dat ze het belastingplan zo niet kunnen steunen. Ook JA21-voorman Joost Eerdmans is nog niet aan boord, zei hij tegen journalisten. BBB-leider Henk Vermeer en SGP-fractievoorzitter Chris Stoffer klonken positiever. Vermeer sprak van een ‘voorzichtig optimistische stap’ en ook Stoffer zag ‘lichtpuntjes’.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Source: Volkskrant