Verkiezingen VS Elon Musk is de onbetwiste topdonateur van de Republikeinen, zeker in zijn nieuwe thuisstaat Texas. Democraten nemen de techmiljardair enthousiast in het vizier. „Op rally’s oogst je het luidste applaus als je Elon aanvalt.”
President Donald Trump gaf Elon Musk begin oktober de National Medal of Science. Ook vijf andere kopstukken uit de techsector kregen deze onderscheiding.
De populariteit van president Donald Trump mag ook in Texas tanende zijn, er is een man die daar nog meer weerstand oproept: Elon Musk. Kiezers gaan pas echt opletten als je over de techmiljardair begint, merkte Democraat Caitlin Rourk tijdens haar campagne voor een Huis-zetel in het tiende district van Texas. „Op rally’s oogst je het luidste applaus als je Elon aanvalt. Zodra je zijn naam laat vallen, klinkt meteen boe-geroep.”
Rourk heeft het daarom bijna alleen nog over Musk, vertelt ze in een parkje in de Texaanse hoofdstad Austin. Een tiental vrijwilligers heeft net flyers opgehaald. De foldertjes prijzen Rourk aan als een „gezond-verstandpatriot”, terwijl haar Republikeinse tegenstander wordt weggezet als „Musks politieke advocaat” die „voor Elon zal gaan werken”.
De Republikeinse kandidaat Chris Gober op een campagnebijeenkomst in San Antonio.
Deze Chris Gober is inderdaad nauw gelieerd aan Musk. Hij was in 2024 directeur en topjurist van America Pac, het politieke actiecomité van Musk waarmee de rijkste man ter wereld circa 290 miljoen dollar in Trumps herverkiezing pompte. Gobers kantoor werd daarnaast de afgelopen jaren tweemaal door de Texaanse Republikeinen ingehuurd voor het partijdig hertekenen van kiesdistricten.
Dit zogeheten ‘gerrymanderen’ moet de zetel waar Rourk en Gober om strijden, in veilige Republikeinse handen houden. Stemmen de inwoners hetzelfde als in 2024, dan wint de Republikein met 23 procentpunt verschil. Zelfs nu kiezers dreigen weg te lopen bij Trumps partij, lijkt die marge ruim genoeg om Gober in Washington te krijgen. Hij heeft daarnaast vijf keer zoveel geld in kas, deels uit eigen miljoenenvermogen, deels dankzij grote donaties uit de AI- en techsector.
Dat Rourk een winstkansje ziet, is geheel te danken aan Musk, zegt ze. Het district herbergt sinds de hertekening een bonte mix kiezers, laat ze zien op een geplastificeerde plattegrond: progressieve studenten en ambtenaren in Austin, centristische voorstedelingen daaromheen, conservatieve plattelandsbewoners daarbuiten. „Bij al deze kiezersgroepen hoor je bezwaren tegen Elon. Zijn tentakels zitten overal, dus als je daar op focust, adresseer je in een klap de zorgen van veel mensen.”
Vooral op het platteland kan dit anti-Musk-sentiment de partij van Trump stemmen kosten, hoopt ze. De multi-ondernemer hevelde de afgelopen jaren zijn zakenimperium over naar Texas, onder meer naar het tiende district. Zo bouwen Musks automaker Tesla en ruimtevaartbedrijf SpaceX in Grimes County aan ‘Terafab’, een enorme fabriek voor AI-chips. „Dit moet het grootste gebouw ter wereld worden, terwijl lokale bewoners vooraf amper inspraak mochten geven.”
De in Texas oppermachtige Republikeinen lokten de afgelopen jaren techbedrijven naar de staat met de belofte van goedkope stroom, fiscale voordelen en volop bouwgrond. De sector doneert fors aan Republikeinse kandidaten in de hoop dat zij de AI-hausse na de verkiezingen laten doorrazen.
Deze gehaaste ontwikkeling van kunstmatige intelligentie stuit echter op verzet bij kiezers. Dit blijft niet beperkt tot directe omwonenden van de datacentra. Studenten vrezen dat er geen banen meer zijn na hun afstuderen. „Mensen die meer dan een ton verdienen, zich tot de hogere middenklasse rekenen, vragen zich toch af hoe ze in deze economie blijven rondkomen”, zegt Rourk, die na een militaire loopbaan bij computergigant Dell werkte. „Daar worden nu bijna elke maand ontslagrondes aangekondigd, terwijl [oprichter en multimiljardair] Michael Dell alleen maar rijker wordt.”
Dat Rourk Democraat is, vermelden haar flyers niet. Ze ziet zich als politiek gematigd, maar de afgelopen weken is ze een steeds „populistischere” toon gaan aanslaan. „Over de miljardairs en hun oligarchie. Mensen willen niet meer over Trump horen. Wel heel veel over Musk.”
Een demonstrant in Austin draagt een masker van de Republikeinse Senaatskandidaat Ken Paxton, een opblaaspop die Elon Musk voorstelt en een cheque van Musk voor Paxton.
Democraten hebben al aangekondigd Musk onderwerp te maken van onderzoeken door het Congres. Bijvoorbeeld naar zijn sanering van de overheid aan het begin van Trumps presidentschap en, recenter, de hapering van zijn Starlink-satellieten boven Oekraïne. Ook willen ze zijn bedrijven aan meer regels en zijn miljardencontracten met de overheid aan meer toezicht onderwerpen.
In een poging een Democratische meerderheid te voorkomen, doneerde Musk in het politieke seizoen 2025-26 minstens 466 miljoen dollar aan Republikeinen. Hiervan ging, voor zover bekend, zeker 175 miljoen naar Ken Paxton, de Republikeinse kandidaatsenator in Texas. Hoewel Musk niet op het stembiljet staat, eist hij in de Texaanse campagne een hoofdrol op.
Op de slotrally van de Democraten, maandagavond in een barbecue annex amfitheater in downtown Austin, haalt Paxtons uitdager James Talarico uit naar die donaties. „Als je een spotje hebt gezien of sms’je hebt gekregen dat mij aanvalt, is het waarschijnlijk betaald door Musk. De megadonoren en de miljardairs zijn duidelijk doodsbang. Deze zetel behoort niet toe aan Musk, maar aan jullie.”
De Democratische gouverneurskandidaat Gina Hinojosa begint over Musks pogingen het strand van Boca Chica te kopen. Dit strand aan de Golfkust ligt pal naast het belangrijkste lanceerplatform van SpaceX in een geliefd natuurpark. Musk mailde hierover mogelijk rechtstreeks met de Republikeinse gouverneur Greg Abbott. Die wil deze correspondentie – in weerwil van Texas’ transparantiewet – niet voor de verkiezingen vrijgeven.
De zeer machtige gouverneur Abbott leek lang zonder problemen op een vierde termijn af te stevenen. Vorige week kreeg hij 5 miljoen dollar van Musk: een teken dat zijn herverkiezing misschien toch spannend wordt. „Wordt dit een miljardairswereld, waar wij toevallig ook nog wonen”, was de reactie van Democraat Hinojosa.
Ook Rourks rivaal Gober lijkt niet helemaal gerust op winst, ontdekte nieuwssite Axios. Zo schrapte hij stilletjes een paragraaf over „het zekerstellen van Amerika’s AI-dominantie” van zijn site. Ook kwam hij in de slotweken met harde aanvalspotjes.
Als Gober wint, laat het dan met een krap verschil zijn, zegt Rourk. „Zeker in opmaat naar de verkiezingen van 2028 zullen sommige Republikeinen zich dan hopelijk gaan afvragen of deze alliantie voor hen wel loont.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie