Er is breed draagvlak voor een verbod op fossiele reclames. Maar waarom zou het Rijk deze verantwoordelijkheid bij gemeenten laten liggen? Zo ontstaat een lappendeken aan lokale regels en blijven televisie en online uitingen ongemoeid.
Het is deze week de Nationale Klimaatweek, en het is hard nodig om de klimaatcrisis aan te pakken. Sinds het Klimaatakkoord van Parijs is er veel te weinig gebeurd om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Toch blijft een voor de hand liggende maatregel uit: het verbieden van reclame die aanzet tot méér gebruik van fossiele brandstoffen en andere klimaatschadelijke producten.
Reclame is immers niet vrijblijvend. Bedrijven besteden grote bedragen om ons te verleiden tot vliegvakanties, grote auto’s en het eten van vlees. Daarmee beïnvloeden ze niet alleen wat we kopen, maar ook wat we normaal en aantrekkelijk vinden. Tegelijkertijd vraagt de overheid mensen om duurzamer te leven.
Dit is vreemd als bedrijven alle ruimte krijgen om mensen aan te zetten tot het tegenovergestelde gedrag. Wat we overal op straat tegenkomen, beïnvloedt namelijk ons gedrag vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Wie duurzame en gezonde keuzes wil stimuleren, moet daarom ook kijken naar hoe het gedrag van mensen wordt beïnvloed door reclame.
Over de auteurs
Robert Barker is fractievoorzitter van Partij voor de Dieren in Den Haag. Anke Bakker is fractievoorzitter van Partij voor de Dieren in Amsterdam. Pinar Coşkun is fractievoorzitter van Partij voor de Dieren in Rotterdam. Maarten van Heuven is fractievoorzitter van Partij voor de Dieren in Utrecht.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het verbieden van reclame is bovendien een maatregel die de keuzevrijheid van mensen niet wegneemt. Alleen de commerciële aanprijzing van deze producten wordt aan banden gelegd. Dat is een belangrijke stap als we willen dat duurzame keuzes vanzelfsprekender worden. Nu valt een klimaatweek waarin mensen worden geïnspireerd om duurzamer te leven in het niet bij de overmaat aan reclame voor fossiel toerisme, zoals vliegvakanties en cruises, of voor nóg grotere auto’s.
We kunnen mensen niet constant aanspreken op hun individuele verantwoordelijkheid, terwijl hun leefomgeving hen juist blijft verleiden tot keuzes die schadelijk zijn voor hun gezondheid en het klimaat.
Gelukkig zien we verandering. Inmiddels woont een kwart van de Nederlanders in een gemeente waar fossiele reclame op straat is verboden. Er is bovendien breed maatschappelijk draagvlak voor een dergelijk verbod. Den Haag verbood als eerste stad fossiele reclame via de Algemene Plaatselijke Verordening. Amsterdam volgde met een verbod op reclame voor vlees en fossiele brandstoffen. Verschillende andere gemeenten namen vergelijkbare maatregelen. Ook Rotterdam en Utrecht zetten stappen om fossiele reclame aan banden te leggen.
Maar waarom zou het Rijk deze verantwoordelijkheid bij gemeenten laten liggen? Zo ontstaat een lappendeken aan lokale regels, terwijl gemeenten alleen reclame in de openbare ruimte kunnen aanpakken. Op televisie, in de media en online blijven dezelfde vervuilende producten gewoon aangeprezen worden. Een landelijk verbod zou duidelijkheid scheppen en voorkomen dat de aanpak van klimaatschadelijke reclame bij de gemeentegrens ophoudt.
We hebben eerder gezien dat zo’n verbod effectief is. Bij tabak hebben we als samenleving erkend dat de schadelijke gevolgen van een product reden kunnen zijn om reclame ervoor te verbieden. De ervaringen met het verbod op tabaksreclame zijn positief, zo blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Niet alleen daalde het aantal nieuwe rokers, ook verlaagde het verbod de drempel voor ander beleid om tabak te ontmoedigen. Roken verpest je longen, terwijl we nu de longen van de aarde verpesten.
Om de klimaatcrisis op te lossen, is veel meer nodig dan een reclameverbod. Maar het is wel een concrete en effectieve maatregel waarmee de overheid kan voorkomen dat klimaatschadelijke consumptie voortdurend wordt aangemoedigd. Bovendien draagt een verbod bij aan een verandering van de maatschappelijke norm. Zoals sigarettenreclames ooit vanzelfsprekend waren en nu uit het straatbeeld zijn verdwenen, gaan we ook anders kijken naar reclame voor vervuilende producten.
Kabinet, wat houd je tegen? Neem deze simpele en goedkope maatregel en verbied reclame voor fossiele producten en vlees. De Nationale Klimaatweek is een mooi moment om mensen te inspireren duurzamer te leven. Maar wie mensen vraagt hun gedrag te veranderen, moet ook bereid zijn grenzen te stellen aan de bedrijven die verdienen aan het tegenovergestelde.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant