Sterrenkundigen hebben mogelijk een nieuwe dwergplaneet ontdekt. Het Pluto-achtige hemellichaam zat verscholen in een kille buitenregio van het zonnestelsel en werd gevonden met de vorig jaar in gebruik genomen telescoop Vera Rubin. ‘Ik geloofde het eerst niet.’
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
ED138. Heel lekker bekt het nog niet, de catalogusnaam die astronomen aan een hemellichaam schonken dat zich beweegt door de verste regio’s van ons zonnestelsel. Toch staat hij op het punt toe te treden tot een exclusief clubje: dat van de dwergplaneten.
In totaal telt ons zonnestelsel vooralsnog vijf van zulke exemplaren, met Pluto als bekendste voorbeeld. Plus nog een hele waslijst aan kandidaten die wachten op erkenning. De meeste dwergplaneten zwerven door de zogeheten Kuipergordel, de plek waar ook ED138 zich bevindt.
Astronomen kwamen het hemellichaam op het spoor met behulp van de vorig jaar in gebruik genomen telescoop Vera Rubin, zo schrijven ze in een onlangs verschenen voorpublicatie van hun resultaten. Of ED138 na bevestiging van de vondst door andere wetenschappers daadwerkelijk mag toetreden tot de dwergplaneten, is overigens nog afwachten.
Hoewel de potentiële dwergplaneet groot en daardoor ook relatief helder is, was hij toch moeilijk te vinden. Hij staat namelijk relatief dicht op het vlak waarin de sterren van ons thuissterrenstelsel de Melkweg zich bevinden. Met zoveel heldere objecten in het blikveld, was het voor eerdere telescopen moeilijk om ED138 te ontdekken.
‘Mijn eerste reactie was er een van opgewonden ongeloof’, zei ontdekker Matthew Holman in een verklaring, nadat hij het hemellichaam met Vera Rubin had gevonden. ‘Dit soort objecten zijn heel zeldzaam.’
‘Een prachtige ontdekking, mooi voor de sterrenkunde’, oordeelt sterrenkundige Simon Portegies Zwart van de Universiteit Leiden, zelf niet betrokken bij het onderzoek.
Volgens hem was het een kwestie van tijd voordat Vera Rubin dit soort voorwerpen ging vinden. ‘De Kuipergordel zit vol met rotsblokken, de ene net ietsje groter dan de andere. Er zijn heel veel kleine brokjes, en veel minder grote brokken. Je zou kunnen denken: we hebben al die grote intussen wel gezien, maar dat is dus niet waar.’
De verschillen tussen dwergplaneten en ‘echte’ planeten zijn voer voor discussie onder fijnproevers. Volgens de huidige definitie van de internationale astronomische unie IAU moeten ‘echte’ planeten onder meer om hun moederster draaien, bolvormig zijn, en zodanig groot zijn dat hun zwaartekracht de omringende ruimte heeft schoongeveegd van rondzwervend kosmisch puin.
Tot 2006 was Pluto nog een planeet, maar door zijn aanwezigheid in de Kuipergordel, een locatie tjokvol stof en rondvliegend kosmisch gesteente van allerlei formaat, volgde zijn ‘demotie’ tot dwergplaneet.
ED138 is volgens de onderzoekers ergens tussen de 600 en 1.500 kilometer groot, en is daarmee vermoedelijk voldoende flink om bolvormig te zijn. Hij draait in grofweg 281 jaar rond de zon. ‘Een huis-tuin-en-keuken dwergplaneet eigenlijk’, zegt Portegies Zwart. ‘Dat bedoel ik niet cynisch: dit object heeft simpelweg alle eigenschappen die je van dit soort hemellichamen verwacht. Het is goed om te weten dat hij bestaat.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant