De fixatie op de tussentijdse verkiezingen in de VS is een vorm van ‘Westalgie’. Laten we het stapsgewijze afscheid van de VS als voormalige bondgenoot aangrijpen om een noodzakelijke draai naar Europa te maken.
Al weken voor de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten van dinsdag was het merkbaar dat de verkiezingskoorts in Nederland weer toenam. In talkshows, radioprogramma’s en theatertours worden we uitvoerig bijgepraat over de kansen van de Democraten op een meerderheid in het Amerikaanse Congres, de mogelijke gevolgen voor de regering-Trump en natuurlijk de strijd bij de spannendste zogeheten ‘battleground states’.
De verkiezingskoorts laat onze fixatie op de Amerikaanse politiek zien, maar waarom is dat eigenlijk? Ook na de uitslag van de midterms valt voor ons in Europa geen Amerikaanse koerswijziging te verwachten. Trump kan ook na een mogelijke winst voor de Democraten zijn buitenlandse politiek met heffingen en bedreigingen op dezelfde manier doorzetten, zijn blik op het Europese continent zal er niet door veranderen.
Over de auteur
Thomas Huttinga is publicist en verbonden als promovendus aan de Universiteit van Antwerpen. In november komt zijn nieuwe boek Supermacht Europa, de weg naar onafhankelijkheid uit.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Washington zal ons onder druk blijven zetten op economisch en politiek vlak, zoals we recent nog zagen met de sancties tegen het in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof. Tegelijkertijd wordt in de media elke absurde tweet van Trump geduid en wordt de Nederlandse kijker uitvoering geïnformeerd over de verkiezingsstrijd voor een zetel in een staat als Texas. En dat terwijl we ons beter kunnen richten op de politieke gebeurtenissen in Europa die voor ons belangrijker zijn, zoals een verklaring voor de groei van radicaal-rechts in Duitsland en Frankrijk, of de recente verkiezingswinst van de studentenpartij in Servië.
Deze in decennia opgebouwde trans-Atlantische reflex wordt door Mark Leonard, directeur van de European Council on Foreign Relations (ECFR), ook wel omschreven als ‘Westalgie’. Deze term verwijst naar de nostalgie van Europese politieke leiders naar de vertrouwde, vroegere relatie met de Amerikanen. Ook de Nederlandse publieke opinie lijkt getroffen door deze vorm van nostalgie, vanuit de illusie dat een mogelijke nederlaag voor Trump de relatie weer kan herstellen.
Nu Europa steeds onafhankelijker wil worden van de Amerikanen, zullen we onze blik van Washington naar het eigen continent moeten richten. De Europese Unie is immers economisch, politiek en mogelijk ook op defensiegebied steeds belangrijker aan het worden. De Europese landen zijn elkaars belangrijkste handelspartners: het overgrote deel van de EU-landen handelt meer met landen binnen de EU dan erbuiten. In 2025 was de handel in goederen met andere lidstaten 56 procent groter dan de handel met niet-lidstaten.
De belangrijkste handelspartner van Nederland is Duitsland, gevolgd door België en daarna Frankrijk. Nederland was met 14,6 procent een van de belangrijkste exporteurs van producten binnen de EU, alleen het aandeel van Duitsland is met 21,1 procent nog groter. Daarnaast verblijven we in de zomer massaal in onze favoriete vakantielanden als Frankrijk, Spanje en Italië, kom je Nederlanders in grote aantallen tegen op festivals in bijvoorbeeld Hongarije en kleurt haast elk weekend de binnenstad van Antwerpen geel door de Nederlandse kentekenplaten.
Maar alsnog blijven we gefixeerd op de Amerikaanse politiek. We leven misschien meer Europees dan we denken, maar we voelen ons nog sterk verbonden met wat er gebeurt aan de andere kant van de oceaan.
Het stapsgewijze afscheid van de Amerikanen als voormalig bondgenoot biedt daarom ook de kans om een noodzakelijke draai naar Europa te maken. Hiervoor kunnen we ons beter gaan richten op wat er in Brussel en de Europese hoofdsteden gebeurt, dáár worden immers de besluiten genomen die er voor ons het meest toe doen. Het versterken van een Europese publieke ruimte hebben we zelf in de hand, bijvoorbeeld door meer nationale verslaggevers te plaatsen die de stand van zaken in Brussel duiden.
Ook schuilt er nog veel potentieel in het aangaan van sterkere samenwerkingen met andere Europese kranten, waardoor abonnees ook toegang krijgen tot bijvoorbeeld de Engelstalige of vertaalde nieuwsartikelen van het Duitse Deutsche Welle, het Franse Le Monde of het Spaanse El País. We kunnen ons al abonneren op Europees georiënteerde nieuwsmedia, zoals online platforms als The European Correspondent, Follow the Money EU, Politico Europe, Brusselse Nieuwe, Euronews en Euractiv.
Onze fixatie op de komende Amerikaanse tussentijdse verkiezingen is verspilde moeite, voor ons zal er niet veel veranderen. In de tussentijd kunnen we beter verder bouwen aan een sterker en onafhankelijker Europa.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant