Voor wie werkt Den Haag? Niet voor burgers uit de lagere klassen, aldus socioloog Milio van de Kamp. Volkskrantlezers reageren.
In het interview met Milio van de Kamp over onze klassenmaatschappij spreekt hij aan het einde zijn aarzeling uit om oplossingen aan te dragen. Want zo is zijn redenering: zolang de meritocratie in onze samenleving opgeld blijft doen, is iedereen die het maatschappelijk minder ver heeft geschopt daar zelf schuldig aan.
Wat er voor mij vooral uitspringt, is de trieste constatering dat mensen daarmee veroordeeld zijn tot schaamte. Ik wil een pleidooi houden voor het overwinnen van die schaamte, er voorbij – om met Anja Meulenbelt te spreken. Ik moet ook denken aan de mooiste filmtitel die ik ken, die van de film van Rainer Werner Fassbinder over de liefde tussen een Marokkaanse gastarbeider, zoals ze toen nog genoemd werden, en een al wat oudere Duitse schoonmaakster. Als zij zich zorgen maakt over wat de mensen wel zullen zeggen, bezweert hij haar dat ze niet bang moet zijn, want – en dat is ook de titel van de film - Angst essen Seele auf (Angst vreet aan je ziel).
Dit is niet de angst voor gevaar, maar de angst om al die dingen waarin mensen elkaar de maat nemen; het is angst die verbonden is met schaamte. En schaamte is meestal misplaatst. Laat je niet naar beneden duwen of trekken. Durf bier te drinken bij wijndrinkers; durf wijn te drinken bij bierdrinkers. De enige goede reden om je te schamen is dat je iemand een streek hebt geleverd.
Jaap Blaakmeer, Heerenveen
Socioloog Milio van de Kamp stelt dat de neoliberale samenleving een systeem is dat voor de bovenkant van de samenleving is ingericht, en hoewel het zeker waar is dat in dit land de plek van je wieg zeer bepalend is voor je toekomst, tonen de cijfers een ander beeld. Het CBS becijfert dat het risico op armoede in 1985 nog 22,5 procent was en dat dit vandaag de dag nog maar 3,1 procent is.
Dat neemt natuurlijk niet weg dat mensen dit anders kunnen ervaren, maar als we gaan sturen op ervaring, is het einde wat mij betreft zoek. Het doet mij terugdenken aan Dick Schoof, die zei dat er een asielcrisis was omdat mensen een crisis ervaren.
Daarnaast stelt Van de Kamp dat belastingvoordelen voor welgestelde groepen de ongelijkheid als een motor opvoeren, maar niets is minder waar. De inkomensongelijkheid is ongeveer gelijk gebleven en nam zelfs eerder af dan toe. Dit is het directe gevolg van overheidssturing. Zo ging de gemiddelde belastingdruk voor de allerlaagste inkomens van 6,7 procent in 2014 naar 2,3 procent in 2024, terwijl deze voor de rijkste groep juist iets omhoogging. Wat mij betreft is de framing van Van de Kamp dan ook problematisch: dat de hypotheekrenteaftrek als ‘villasubsidie’ functioneert, betekent niet dat het hele fiscale systeem niet deugt.
Natuurlijk moeten we oog houden voor de onderkant van de samenleving en niet alleen kijken naar de financiële kant daarvan, maar laten we niet doen alsof het nu zo slecht gaat in dit land en een beetje trots zijn op wat we hebben bereikt.
Hugo Johan Kranendonk, Arnhem
In het interview met Milio van de Kamp is een aanname geslopen waarvan ik niet weet of hij die echt vindt of dat hij verkeerd is geïnterpreteerd. Het idee dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw en de jaren daarvoor de kansen voor arme mensen groter waren dan nu door een grotere solidariteit in de maatschappij, is een gotspe.
Ik weet waar ik over praat, omdat ik armoede, schaamte, beperkingen en sociale determinantie aan den lijve heb ondervonden. Ook toen was je minder als je arm was; de steun uit de maatschappij was minimaal. Kinderbescherming werkte net zo slecht als de jeugdzorg nu. Scholing was alleen weggelegd voor de oude en nieuwe rijken, de betere klassen.
Als je arm was, was je asociaal. Als je niet tot de juiste kerk behoorde, werd je niet gezien.
Met een van mijn broers maakte ik regelmatig de grap: vroeger was alles beter, we hadden soms geen eten, we sliepen samen in een bed, kleren waren vies … Gouden tijden!
Er is altijd al een soort minachting geweest voor mensen die het om wat voor reden dan ook minder hebben. Wat dat betreft niks nieuws onder de zon.
Ik ben hier niet hoopvol over. De rijken worden absurd veel rijker en we laten het met z’n allen gebeuren. De kloof wordt groter en het wederzijdse respect daardoor minder en minder. Het enige wat ik kan bedenken is een wederopstanding van de ouderwetse sociaaldemocratie. Terug naar mannen als Fré Meis, Joop den Uyl en Jan Schaefer.
Rauwere en echte inhoudelijke politiek en geen marketingpolitiek zoals we die nu hebben. Misschien dat er dan ooit nog eens een beetje verandering ten goede komt.
Bob Nisters, Wilnis
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant