DEN HAAG - De een beweegt voorzichtig met de handen, bij een ander gaan de voeten mee op de maat. Sommige bewoners sluiten hun ogen, anderen krijgen tranen in de ogen. Operazangeres Josephina Hoogstad treedt op in het Haagse woonzorgcentrum Oostduin. Voor haar is zingen voor ouderen veel meer dan zomaar een optreden. 'Ik vind het fijn als ik ze een mooie dag kan bezorgen.'
Josephina, we mogen haar Fien noemen, treedt vaker op voor ouderen. Soms meerdere keren per week, soms zit er een paar weken tussen. Als ze in Nederland is en niet in Italië hoeft te zingen, plant ze dit soort optredens graag in.
Dat ze daarmee begint, heeft alles te maken met haar eigen oma. Die kreeg een hersenbloeding en kwam in een revalidatiecentrum terecht. Volgens Fien was daar nauwelijks dagbesteding. Wel stond er een vleugel en was er een pianiste.
'Ik kwam daar natuurlijk elke dag op bezoek bij mijn oma', vertelt ze. Samen met de pianiste besluit ze iets te organiseren. 'De pianiste is gaan spelen, ik ben gaan zingen en om die vleugel heen stonden allemaal rolstoelen.'
De reactie van de bewoners raakt haar. Mensen beginnen te huilen. 'Dat heeft me zoveel liefde en kracht gegeven dat ik dacht: dit moet ik echt blijven doen.'
Hoogstad kiest tijdens haar optredens niet alleen voor opera. Ze zingt ook bekende muziek, zoals Summertime of muziek uit The Godfather en Once Upon A Time in The West. Liederen waarvan ze merkt dat veel ouderen ze herkennen.
'Ik vind het fijn om ze oude herinneringen te mogen brengen', zegt ze. 'Ik zie ze heel vaak teruggaan in de tijd en meezingen en huilen.'
Ook haar eigen herinneringen spelen een rol. Fien verloor inmiddels zowel haar opa als haar oma, met wie ze een hechte band had. Als ze voor ouderen optreedt, voelt ze zich volgens eigen zeggen weer een beetje met hen verbonden. Haar oma hield bijvoorbeeld erg van filmmuziek.
Tijdens het interview schiet ze vol als ze het heeft over haar overleden oma, nu bijna een jaar geleden. Als ze zingt, probeert ze die emoties wel op afstand te houden. 'Het is natuurlijk de bedoeling dat het publiek gaat huilen en niet ik. Ik huil daarna wel.'
Bij Oostduin zien medewerkers hoeveel invloed muziek op bewoners heeft. Activiteitenbegeleider Emma Harten vertelt dat er regelmatig muziek wordt aangeboden. Opera komt minder vaak voor.
'Heel veel dingen vergeet je, maar muziek, dat blijft je altijd bij', zegt Harten over bewoners die dementeren. Volgens haar verschillen de muzikale voorkeuren sterk. 'De een houdt van jazz, de ander van evergreens of Franse chansons. Er zijn ook bewoners die met klassieke muziek en opera zijn opgegroeid.'
Coördinator Welzijn Natascha Teunissen ziet tijdens het optreden wat de muziek met bewoners doet. 'Deze muziek is een taal, gewoon van hart tot hart.' Bewoners hoeven volgens haar niet na te denken over dingen die ze niet meer weten of kunnen. 'Ze raken weer vervuld en blij.'
Dat is ook lichamelijk te zien, zegt Harten. 'Sommige mensen zitten heerlijk met hun ogen dicht, maar dan zie je die voeten gaan.' Anderen bewegen hun handen mee of zitten met tranen in hun ogen.
Het effect stopt niet wanneer de laatste noot heeft geklonken. Na optredens lopen bewoners en medewerkers volgens Teunissen regelmatig zingend naar de lift. Soms beginnen ze daar spontaan aan een ander nummer. Harten hoort soms zelfs een dag later nog van bewoners hoe mooi ze het optreden vonden.
Ook de bewoners zelf zijn enthousiast. Een bewoner die vroeger koren begeleidde op de vleugel en zelf zong, noemt Hoogstads optreden 'geweldig' en haar stem 'schitterend'. Muziek is volgens de bewoner belangrijk voor mensen in Oostduin. 'Het ontspant je.'
Bewoners hebben te maken met ziekte of het verlies van hun partner. Muziek kan daar even verlichting in brengen. 'Je merkt gewoon: mensen zingen mee. Ze worden vrolijk.'
Een andere bewoner zegt vooral geraakt te zijn door Fiens stem. 'Haar stem doet me wat.' De zang brengt ontroering. 'Ik kan soms wel huilen, maar dat doe ik niet in publiek. Ik huil met mijn hart mee.'
Voor Fien zijn precies die reacties de reden om terug te blijven komen. 'Als je ziet wat de muziek kan doen met mensen, dat is wel heel mooi.'
Source: Omroep West Den Haag