In Polen is een gespannen situatie ontstaan rond het Constitutioneel Hof nadat de voorzitter, Bogdan Święczkowski, werd geschorst. Hierop verzamelden zich demonstranten bij het hof die de regering beschuldigen van een coup tegen het hof.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Poolse president Karol Nawrocki, een aanhanger van Święczkowski, brak een reis naar Senegal af. ‘Op een moment als dit moet de president in Polen zijn’, aldus het staatshoofd. Hij ging vrijdagnacht naar het gebouw van het hof. Volgens zijn woordvoerder zou de president aanvankelijk de toegang tot het gebouw zijn ontzegd. Hij noemde dit een ‘misdaad’.
Maciej Berek właśnie udokumentował popełnienie przestępstwa, gdy uzurpatorzy próbowali uniemożliwić wejście do Trybunału Konstytucyjnego Prezydentowi RP i naruszyli jego nietykalność.
De voorzitter van het hof werd geschorst door de langst dienende rechter van het tribunaal. Święczkowski staat centraal in een machtsstrijd tussen de nationalistische rechtse partij PiS – die hem benoemde toen ze aan de macht was – en de huidige pro-Europese, centrumliberale regering van premier Donald Tusk. Volgens Tusk zou de hofvoorzitter de regering tegenwerken en nieuwe rechters het werk onmogelijk maken. Het Constitutioneel Hof toetst in Polen of nieuwe wetten in strijd zijn met de grondwet en heeft daardoor veel macht.
President Nawrocki, bondgenoot van PiS, weigerde eerder dit jaar drie van de zes door het parlement voorgedragen rechters voor het Constitutioneel Hof te beëdigen. De nu geschorste Święczkowski gaf op zijn beurt geen toestemming aan rechters, die door de huidige parlementaire meerderheid waren gekozen, om hun ambt te aanvaarden. Święczkowski was onder PiS viceminister van Justitie.
Direct na de schorsing van Święczkowski ontstond onrust bij het gerechtsgebouw. Groepen sympathisanten van PiS verzamelden zich bij het hof, waarbij volgens de politie met gevaarlijke voorwerpen naar agenten werd gegooid. Daarop besloot de politie het gebouw binnen te gaan. De oproerpolitie is aanwezig en zegt drie mensen te hebben aangehouden die probeerden het gebouw binnen te dringen.
Rond 01.00 uur ‘s nachts trok Nawrocki zelf naar het gebouw van het hof in Warschau. Hij baande zich een weg door de PiS-demonstranten. Volgens een rechter van het hof, Maciej Berek, zou er een ‘fysieke confrontatie’ zijn geweest met de president, die het gebouw binnenging. Berek is door het parlement gekozen, maar wordt door de president niet erkend.
Politici van PiS, onder wie partijleider Jaroslaw Kaczynski, beschuldigden de regering-Tusk er meteen van een staatsgreep te hebben gepleegd tegen het hof. Ook op het X-account van het hof werd gesproken van een ‘illegale staatsgreep’. Het hof stelt dat de schorsing van de voorzitter ongeldig is, omdat de rechter die de maatregel aankondigde daartoe niet bevoegd zou zijn.
Politici van PiS, onder wie partijleider Jaroslaw Kaczynski, beschuldigden de regering-Tusk ervan een staatsgreep te hebben gepleegd tegen het tribunaal. Ook op het X-account van het hof werd gesproken van een ‘illegale staatsgreep’. Het hof stelt dat de schorsing van de voorzitter ongeldig is, omdat de rechter die de maatregel aankondigde daartoe niet bevoegd zou zijn.
Het schorsen van Święczkowski is volgens de nieuwssite Politico een escalatie van de strijd die premier Tusk voert. Hij wil de gevolgen van het beleid van de regering-PiS (2015-2023) terugdraaien. De door de voormalige nationalistische regering aangestelde Święczkowski zou de nieuwe regering tegenwerken en nieuwe rechters het werk onmogelijk maken.
‘Het herstellen van de rechtsstaat is onze plicht’, schreef Tusk vrijdagavond op X. ‘Na jaren van wetteloosheid onder PiS is dit proces lastig, soms zelfs pijnlijk, en vereist het daadkrachtig optreden. Er is geen andere weg’, aldus Tusk.
Minister van Buitenlandse Zaken Radosław Sikorski zei zaterdag dat ‘de patstelling rond het hof draait om het herstel van de rechtsstaat’. Sikorski stelt dat Święczkowski ‘herhaaldelijk de wet overtrad’ en ‘politiek gevoelige zaken’ aan bepaalde rechters gaf.
Minister van Justitie Waldemar Żurek zei dat hij heeft verzocht om de opheffing van de immuniteit van Święczkowski en diens plaatsvervanger. Zij zouden volgens Zurek hun plichten hebben verzuimd door rechters te beletten hun werk uit te voeren.
De kabinetschef van president Nawrocki schreef op X dat Tusk ‘zo snel mogelijk politiek en juridisch ter verantwoording moet worden geroepen’. Hij voegde daaraan toe: ‘Polen is en blijft een serieus land. Het zal geen bananenrepubliek worden.’ De Poolse ambassadeurs in Roemenië en China hebben hun ontslag aangeboden vanwege de ontwikkelingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant