Toenadering Canada – EU Op een tweedaagse top in Montreal bespraken Canada en de EU een uniek verbond om zich te weren tegen supermachten als de VS en China. Premier Carney en commissievoorzitter Von der Leyen blijven spreken over een „geassocieerd lidmaatschap”, ondanks weerstand tegen die term.
De Canadese premier Mark Carney (midden), voorzitter van de Europese Raad António Costa (links) en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen (rechts) lopen vrijdag langs een erewacht in de oude haven van de Canadese stad Montreal.
De Europese Unie en Canada vormen een „alliantie voor de toekomst” om nauwer samen te werken op het gebied van onder meer handel, defensie, kritieke grondstoffen, technologie en onderzoek. De Canadese premier Mark Carney en leiders van de EU hebben daartoe vrijdag een verklaring ondertekend in de Canadese stad Montreal, na afloop van een tweedaagse topontmoeting.
Het unieke verbond is bedoeld om beide zijden te bestendigen tegen economische dwang door supermachten als de Verenigde Staten en China. De alliantie moet een „steeds nauwer verbond” vormen zonder Canadese toetreding tot de EU, wat per definitie onmogelijk is voor het Noord-Amerikaanse land.
Carney en Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, spreken daarbij van een „geassocieerd lidmaatschap” – een term die vorige maand werd geïntroduceerd voor toenadering tussen de EU en Canada. Wegens hun steun voor multilateralisme en de internationale rechtsorde worden beide zijden beschouwd als natuurlijke partners – maar de term heeft aan weerskanten van de Atlantische Oceaan vragen opgeroepen.
„We werken toe naar een zo diepgaand mogelijk partnerschap zonder dat er sprake is van toetreding, waarbij Canada het eerste geassocieerde lid van de Europese Unie wordt”, zei Carney. „We willen onze relatie beide naar het hoogst mogelijke niveau tillen, en daarom bespreken we het idee dat Canada het eerste geassocieerde lid van de Europese Unie zou kunnen worden”, aldus Von der Leyen in Montreal.
Speerpunten van intensievere samenwerking zijn een akkoord rond digitale handel, als toevoeging aan het bestaande vrijhandelsverdrag CETA, en de winning en financiering van kritieke grondstoffen. Mogelijkheden voor de export van vloeibaar gemaakt gas (LNG) vanuit Canada naar Europa worden onderzocht.
Daarnaast zal Canada toetreden tot het Europese supercomputernetwerk, waardoor Canadese bedrijven en onderzoekers toegang krijgen tot Europese systemen voor het trainen van AI-modellen. EU-programma’s voor studenten en wetenschappers, Erasmus+ en Horizon, worden verder opengesteld voor Canada. Beide zijden gaan samenwerken op het gebied van satellietcommunicatie en er er is een plan voor een onderzeese kabel tussen Europa, Groenland en Canada.
Bovendien zal Canada zich aansluiten bij het EU-programma voor hulp aan Oekraïne, de zogeheten ‘Ukraine Support Loan’. Die lening van 90 miljard euro van de EU is bedoeld voor de begroting en defensiebehoeften van Oekraïne voor 2026 en 2027. In juli sloot het Verenigd Koninkrijk zich als eerste niet-EU-lidstaat aan bij dat initiatief. Canada stelt 500 miljoen euro ter beschikking.
Ook wordt Carney, die in mei de halfjaarlijkse vergadering van de Europese Politieke Gemeenschap (EPG) in Armenië bijwoonde, vaker uitgenodigd om aan te schuiven. In juni zal hij ook bij de Europese Raad zijn. Bovendien moet er met enige regelmaat overleg komen tussen de Europese Commissie en Canadese bewindslieden.
De Canadese premier Mark Carney (derde van links), de voorzitter van de Europese Raad António Costa (vijfde van rechts) en de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen (zesde van rechts) vrijdag tijdens een bijeenkomst van Canadese en EU-delegaties tijdens de EU-Canada-top in Montreal.
Carney is een graag geziene gast bij de EU sinds zijn toespraak bij het World Economic Forum in het Zwitserse Davos in januari. Daarin riep hij ‘middelgrote machten’ op hun krachten te bundelen om economische dwang van supermachten als de VS en China te weerstaan. De premier, die de Canadese economische afhankelijkheid van de VS wil verminderen wegens de handelsoorlog die de Amerikaanse president Trump heeft ontketend tegen het buurland, beschouwt Europa als de basis voor die veelgeprezen visie.
Von der Leyen stelde in september tijdens haar State of the European Union-rede voor „de deur te openen voor Canada om het eerste geassocieerde lid van de EU te worden”. In de slotverklaring van de top in Montreal werd de term ‘geassocieerd lid’ evenwel gemeden, nadat de benaming weerstand had opgeroepen.
Meerdere lidstaten, waaronder Duitsland, uitten bedenkingen over die term, onder meer omdat onduidelijk was wat die unieke status zou omvatten. Maar voor toenadering tot Canada bestaat brede steun. Zo liet de Duitse bondskanselier Friedrich Merz donderdag in een verklaring weten dit „unieke partnerschap met een land buiten de Europese Unie” te verwelkomen. Volgens hem is sprake van een „diepe vertrouwensbasis” tussen Europa en Canada.
Canada en de EU hebben zich ten doel gesteld over zes maanden de voortgang van meerdere initiatieven tot nauwere samenwerking te evalueren. Ook moet in 2027 verdere invulling worden gegeven aan de alliantie en de definitieve naam. „Deze nieuwe alliantie is geen marketingoefening, de naam doet er niet toe”, zei Carney tegen verslaggevers. „Waar het om gaat is dat de complementariteit tussen onze beide rechtsgebieden onze soevereiniteit versterkt, evenals de soevereiniteit van Europa.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie