Slimme brillen kunnen wel degelijk waardevol zijn op veel terreinen. Maar laten we deze brillen voorlopig in de openbare ruimte verbieden en eerst gaan nadenken over welke technologie we willen toestaan en onder welke omstandigheden.
Eerder deze maand stapten verschillende Nederlandse organisaties naar de rechter om techgigant Meta te dwingen de veelbesproken Meta-bril aan te passen. Met deze slimme camerabril kun je ongemerkt opnamen maken van iedereen met wie je de publieke ruimte deelt. Dit roept zorgen op over privacy, die dan ook de voornaamste reden was voor de aangespannen rechtszaken.
Maar behalve bij de slachtoffers van gegluur zouden we ook even stil moeten staan bij het lot van de arme drommels die zo’n bril daadwerkelijk op hun neus zetten. En van de samenleving als geheel, als we straks allemaal voor de bijl zijn gegaan en niet meer zonder kunnen. Waarna techbedrijven gaan bepalen hoe we de wereld waarnemen.
Veel techbedrijven, en Meta voorop, verdienen geld aan het trekken en vasthouden van onze aandacht, die ze vervolgens aan adverteerders verkopen. Dankzij smartphones en andere draagbare schermpjes kan dat vrijwel de hele dag door. Maar een smartphone moet je eerst uit je zak of handtas halen voordat de teller van de ‘engagement metrics’ gaat lopen. Hier gaat verdienvermogen verloren! Vandaar de Meta-bril. De natte droom van techbedrijven is dat we straks allemaal zo’n bril op onze neus hebben, zodat zij onze aandacht de hele dag door kunnen vasthouden.
Over de auteur
Jonathan van ’t Riet is universitair docent communicatiewetenschap aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Aanvankelijk kan dit voor consumenten best nuttig zijn. Mogelijke toepassingen zijn onder meer augmented reality die je helpt door een vreemde stad te navigeren, of een brillenglas dat oplicht met door AI gegenereerde productinformatie als je aan het winkelen bent. Totdat je het gevoel hebt dat je niet meer zonder kunt. De Canadese schrijver Cory Doctorow muntte de term ‘enshittification’ voor het volgende verschijnsel: Eerst lokken techbedrijven ons met nuttige online diensten. Maar zodra ze een monopoliepositie hebben verworven, knijpen ze ons tot de laatste cent uit, meestal door zoveel mogelijk van onze aandacht aan adverteerders te verkopen.
Het gevolg is dat onze gebruikservaring snel achteruitgaat, tot we in een online hel zijn beland van schreeuwende banners, gesponsorde posts en misinformatie. Deze enshittification ligt ook op de loer voor de slimmebrildrager. Aanvankelijk lijkt het handig om af en toe wat extra informatie te raadplegen over je fysieke omgeving. Totdat de commerciële logica ervoor zorgt dat elke ruimte die je betreedt een hysterisch Disneyland is geworden.
Voor wie nu stoer zegt: ‘Ik ga nooit zo’n bril dragen’, bedenk het volgende. Het aantal verkochte slimme brillen stijgt snel, van meer dan 7 miljoen wereldwijd in 2025 tot een geschat aantal van bijna 14 miljoen in 2026. Analisten van de bank HSBC voorspelden begin dit jaar dat de markt voor slimme brillen 200 miljard dollar waard kan zijn in 2040. En een ongezond groot deel van de markt wordt nu al gedomineerd door één speler: Meta.
Als je dus echt van plan bent om nooit een slimme bril te gaan dragen, laten we die beslissing dan nu collectief nemen en slimme brillen uit de openbare ruimte weren. Als de eerder genoemde rechtszaken dat niet voor elkaar krijgen, zou de Nederlandse overheid, in navolging van de Noorse overheid, speciale wetgeving moeten maken om het gebruik van slimme brillen in de publieke ruimte te verbieden.
Slimme brillen kunnen waardevol zijn op veel terreinen, zoals de zorg (AI kijkt mee met de chirurg), de logistiek (de bril helpt door het magazijn te navigeren) en defensie (vul zelf maar in). Maar we leven in een tijd waarin we steeds meer nadenken over de gevolgen van technologie, bijvoorbeeld als het gaat om sociale media en de mentale weerbaarheid van jongeren. Alleen gebeurt het nadenken meestal achteraf. Nadat techbedrijven een nieuwe werkelijkheid hebben gecreëerd en ons met hun producten en diensten voor voldongen feiten hebben gesteld.
Laten we het in dit geval omdraaien: we verbieden de slimme bril in de openbare ruimte en gaan daarna nadenken over welke technologie we willen toestaan en onder welke omstandigheden. Zo beschermen we niet alleen onze privacy tegen de slimme bril van anderen, maar ook onze belevingswereld tegen oprukkende kolonisatie door de techsector. En voorkomen we dat we straks de hele dag door naar een berg shit zitten te kijken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant