In Groot-Brittannië krijgt Liz Truss vanuit alle politieke richtingen kritiek op het boek over haar desastreuze premierschap. Zelf wil ze daar niks van weten.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant. Hij woont in Londen.
Arme Liz Truss. In haar Downing Street-dagen werd ze, vanwege de beperkte houdbaarheidsdatum van haar premierschap, door tabloidkrant The Daily Star geportretteerd als een krop sla. Ze was 49 turbulente dagen premier, waarmee ze de kortst zittende premier uit de Britse geschiedenis werd.
Nu is ze terug met het boek Bank Job, dat deze week nul sterren kreeg in The Daily Telegraph, nota bene een conservatieve krant. ‘Het nieuwe boek van Liz Truss is het meest gestoorde dat ik ooit heb gelezen’, oordeelde de oerconservatieve recensent Simon Heffer.
Bank Job heeft een lange ondertitel die Truss’ these samenvat: ‘Een kort boek over hoe de Bank of England de obligatiemarkt kapotmaakte en de regering ten val bracht’. Volgens Truss waren progressieve krachten binnen de Centrale Bank er verantwoordelijk voor dat er binnen twee maanden een einde kwam aan haar premierschap.
De gangbare verklaring is dat Liz Truss het onheil over zichzelf had afgeroepen met een tussentijdse begroting waarin zij en haar minister van Financiën Kwasi Kwarteng verregaande belastingverlagingen hadden aangekondigd zonder deze te dekken met bezuinigingen of alternatieve inkomstenbronnen. Het geld moest komen van extra staatsleningen. Deze vorm van turbothatcherisme leidde tot paniek op de obligatiemarkt en renteverhogingen.
In een eerder boek had Truss toegegeven dat ze te hard van stapel was gelopen, maar in Bank Job (‘Bankafrekening’) legt ze de schuld geheel bij de Bank of England, wat leidde tot de toorn van Heffer. Bij de talkshow van Piers Morgan zei Truss dat Heffers aanval niet als een verrassing kwam, omdat hij volgens haar deel uitmaakt, net als de Bank, van de gevestigde orde waar ze tegen strijdt. Ze voegde eraan toe dat het Hogerhuislid Heffer ‘niets van economie’ weet.
Heffer had nog een advies voor zijn lezers. ‘Als je een kerstcadeau zoekt voor iemand die je eigenlijk helemaal niet mag’, schreef hij, ‘geef hem of haar dan een exemplaar.’ Truss kan overwegen om een exemplaar te sturen naar haar toenmalige minister van Financiën Kwarteng, die ze tijdens de obligatiecrisis had ontslagen. Op Sky News zei Kwarteng het boek niet te hebben gelezen, maar dat Truss’ stellingname dat haar geen blaam treft ‘onhoudbaar’ is.
Voor Labour is Truss ondertussen al jaren een godsgeschenk. Dat bleek deze week weer toen minister van Financiën John Healey bij de presentatie van zijn begroting, waarin hij talrijke belastingverhogingen aankondigde, wees naar het ‘instorten van de economie’ onder Truss. In de progressieve The Guardian werd Truss bedankt door columnist Emma Brockes, die schreef dat het boek, dat de top-20 van Amazon haalde, voor schik en saamhorigheid zorgt in grimmige tijden.
De 52-jarige Truss, een bewonderaar van Donald Trump, is echter doodserieus – en verongelijkt. Ze heeft er in interviews op gewezen dat de obligatierente eerder dit najaar nog hoger was dan onder haar bewind, maar dat de Bank of England de Labourregering wel te hulp schoot. Dat versterkte haar indruk dat de Bank partijpolitiek bedrijft. Dat zou ironisch zijn, omdat Tony Blair de bank, na zijn aantreden in 1997 als premier, juist onafhankelijk had gemaakt.
Voorheen deed de bankgouverneur immers wat de democratisch gekozen minister van Financiën van hem verlangde. In The Times schreef Patrick Maguire, de chef van de politieke verslaggeving, dat Truss weliswaar doorslaat met haar tegenaanval, maar dat ze tegelijkertijd wel serieus moet worden genomen, ‘want wat er in die 49 dagen gebeurde, was overduidelijk een ernstig falen van de Britse politiek en het economisch beleid’.
Volgens Maguire is het een staatkundig manco dat ’s lands hoogste bankier, anders dan een minister van Financiën, niet kan worden weggestemd. Truss heeft haar principiële punt volgens hem ondermijnd door zelf geen verantwoordelijkheid te nemen voor haar dramatische val. Dat is wel weer te begrijpen, denkt hij. ‘Het alternatief voor Truss is natuurlijk accepteren dat ze haar kans heeft verspeeld, wat – menselijkerwijs – ondraaglijk moet zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant