„Mijn visie voor jullie toekomst en de toekomst van Europa is optimistisch. Het feit dat we in donkere tijden leven, betekent dat jullie harder moeten werken dan ik deed toen ik jullie leeftijd had, zodat jullie ons uit de duisternis kunnen helpen, op weg naar het licht.”
Wie denkt dat alles van de rails loopt in deze wereld en dat Europa alles gaat verliezen wat het in tachtig jaar tijd heeft opgebouwd, moet vooral even de toespraak lezen die de Finse president Alexander Stubb deze week hield op het Europacollege in Brugge.
Ja, dezelfde Alexander Stubb die net samen met de Noorse premier Jonas Gahr Støre anderhalf uur lang belde met de Russische president Vladimir Poetin en onder meer te horen kreeg dat Europa moet stoppen met steun geven aan Oekraïne en dat alle landen die sinds de jaren negentig lid zijn geworden van de NAVO die organisatie moeten verlaten. Anders, zei Poetin, zal hij zijn bombardementen op Oekraïne niet stoppen en zijn sabotageacties tegen Europa evenmin. Kortom, het Kremlin wil Midden- en Oost-Europa weer in de Russische invloedssfeer hebben. Hoe kan Stubb, wiens land aan Rusland grenst, in vredesnaam zo opgewekt klinken? „Omdat het een self-fulfilling prophecy wordt als je pessimistisch bent over jouw toekomst, die van Europa en de wereld. Laat dat vooral niet gebeuren. De Finnen zeggen: ‘Pessimisti ei pety. Een pessimist is nooit teleurgesteld.’ Misschien. Maar een optimist is gelukkiger in het leven en kan een verschil maken in de wereld.”
Stubb heeft absoluut gelijk en het is goed dat hij het hardop zegt. In een tijd waarin autocraten als Poetin, Donald Trump en Xi Jinping miljoenen mensen mobiliseren met leugens, historische verdraaiingen en halve waarheden, kan Europa niet enkel blijven communiceren over visquota, btw-richtlijnen of cohesiefondsen. Europeanen zien wat er in de wereld gebeurt. Ze willen weten: hoe blijven we overeind, hoe floreren we? Nu Rusland, Amerika en China alles doen om Europa te ondermijnen, moet het Europese verhaal beter worden verteld. Het mooie is: daar zijn helemaal geen leugens of verdraaiingen voor nodig. Europese democratieën zijn verre van perfect, maar ze zorgen er wel voor dat Europa het meest welvarende continent ter wereld is. Van de tien landen met de hoogste levenskwaliteit, vertelde Stubb, zijn negen van de tien Europees.” Het is aan jullie om te zorgen dat het er over dertig jaar tien van de tien zijn.”
Hijzelf studeerde in Brugge in een hoopvoller tijd, midden jaren negentig. De Muur was gevallen, de Koude Oorlog voorbij. Er brak een tijd aan van samenwerken in plaats van oorlog voeren, van compromissen in plaats van confrontatie. Stubbs generatie hoefde daar niet voor te vechten, maar kon het uitbouwen. Nu staat de hele internationale orde juist onder druk. Amerika, Rusland, China en Israël propageren het recht van de sterkste en lappen het internationaal recht aan hun laars.
Als Europa internationale instituties, mensenrechten, gedragsnormen of klimaatregels niet verdedigt, als het AI niet reguleert, doet niemand het. Juist nu het erop aankomt, is het belangrijk om het hoofd niet te laten hangen en om te verdedigen wat ons dierbaar is. In Noord-Europa, waar geopolitieke spanningen flink worden gevoeld, beseffen mensen dat sterker dan in het verder weg gelegen West-Europa. Fransen en Italianen zijn somber over de toekomst van Europa, terwijl de eens eurosceptische Zweden, Denen en Finnen er steeds meer fiducie in hebben. Als je van buitenaf wordt bedreigd, is wegzakken in lethargie geen optie meer.
„Jullie kunnen het je niet permitteren om je over te geven aan pessimisme of wanhoop”, zei Stubb. „Jullie moeten technologische oplossingen vinden voor het klimaatprobleem, AI ontwikkelen die de mensheid dient, manieren vinden om conflicten te stoppen.” Precies. Laat nationale politici daarom ophouden met hun eeuwige gehak op Brussel en, net als Stubb, ook eens praten over dingen die wél goed gaan. Veel jongeren willen zich inzetten voor een sterker, beter Europa – het is hún toekomst. Ze hebben inspiratie nodig, en motivatie. Het fatalisme van de oudere generatie die hen met deze wereld heeft opgezadeld, kunnen ze missen als kiespijn.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie