Voor premier Rob Jetten is het moment aangebroken waarop hij zijn leiderschap zal moeten tonen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De eerste zin klopt, uit de brief die Joost Eerdmans, Henk Vermeer en Chris Stoffer donderdag stuurden aan de minister-president en diens vicepremiers: ‘Terwijl Nederland stabiel beleid nodig heeft, zien we hoe het minderheidskabinet worstelt om tot meerderheden te komen.’ Wat de kersverse trojka van JA21, BBB en SGP daarna heeft opgeschreven, is echter geen serieuze poging om iets aan die situatie te doen.
Hun eerste eisen in ruil voor steun aan het Belastingplan zijn nog wel te volgen. ‘Wij willen lastenverlichting voor middeninkomens en ondernemers en de belastingkloof tussen één- en tweeverdieners aanpakken.’ Dat zijn legitieme politieke standpunten waarover binnen een Belastingplan prima te onderhandelen valt. De voorwaarden die de drie vervolgens stellen, gooien de deur naar samenwerking in één keer helemaal dicht.
Ze zeggen dat ze willen meedenken over het stikstofbeleid, maar vragen minister Van Essen de belangrijkste pijlers van zijn aanpak onderuit te halen. Ze willen kleinere bufferzones rond de natuurgebieden, minder strenge normen voor het aantal koeien, lagere uitstootreductie-eisen voor de veehouders. Gezien het feit dat Van Essens plan volgens berekeningen waarschijnlijk niet eens volstaat om Nederland van het gehate ‘stikstofslot’ te halen, is die optelsom voor het kabinet simpelweg onbespreekbaar.
De Spreidingswet voor de asielopvang ontdoen van elke vorm van dwang? Dat zou asielminister Van den Brink in één keer tandeloos maken in zijn pogingen om gemeenten tot actie te bewegen. Het verplaatsen van alle asielprocedures én de opvang naar landen buiten Europa? Dat zou het kabinet misschien wel willen, maar ja, die andere landen hebben ook nog wat te vertellen. Aan een D66-premier vragen om ziekenhuizen ‘een pas op de plaats’ te laten maken bij late abortussen voor vrouwen in noodsituaties? Onbestaanbaar.
Wat overblijft is een puur politieke zet van partijen die zichzelf willen profileren. Met één voordeel: voor het kabinet wordt de situatie overzichtelijker. De route over rechts is onbegaanbaar, althans voor D66 en het CDA. Nu de drie (radicaal-)rechtse oppositiepartijen elkaar plechtig hebben beloofd dat zij elkaar vasthouden, vervliegt ook de hoop dat JA21 misschien nog in een kamp met Pro en Volt zou kunnen belanden. De stikstofeisen die JA21 nu overneemt van de BBB zijn sowieso voor Pro onbespreekbaar. De steun van de één betekent het afvallen van de ander.
Links van het centrum staan twee partijen, Pro en Volt, al weken klaar om te onderhandelen, zonder daarbij exorbitante eisen te stellen die geheel buiten het Belastingplan vallen. De zelf gecultiveerde angst van VVD-leider Yesilgöz om op wat voor manier dan ook in één kamer te belanden met Pro-voorman Klaver houdt het kabinet echter nog steeds in een wurggreep.
Dat kan zo niet veel langer duren. Voor de minister-president is het tijd om zijn leiderschap te tonen. De VVD zal moeten worden bewogen te erkennen dat over de belastingen gewoon zaken kunnen worden gedaan tussen links en rechts, volgens oeroude Nederlandse poldertradities die het land veel hebben gebracht.
Of niet, maar dan wordt het tijd om te concluderen dat deze minderheidscoalitie na acht maanden dan toch is uitgeregeerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant