Treinramp Spanje Een dag na de treinramp in Spanje staakt het treinpersoneel voor betere veiligheidsmaatregelen op het spoor. Op het station waar de verongelukte treinen vertrokken, overheerst de emotie. „We kunnen niet accepteren dat dit soort ongelukken zich zo vaak voordoet.”
Werknemers van vervoerder Iryo houden een minuut stilte in de hal van treinstation Atocha in Madrid, een dag na het dodelijke treinongeluk.
De hele ochtend is het donderdag rustig in station Atocha, in het zuiden van Madrid. Op een normale dag komen hier meer dan 300.000 mensen, maar nu zijn grote delen van het 175 jaar oude gebouw vrijwel uitgestorven. In de moderne aankomsthal is – op een dozijn journalisten met camera’s na – helemaal niemand.
Alleen in het kantoortje van de Spaanse nationale spoormaatschappij Renfe is het echt druk. Daar proberen zo’n honderd gestrande reizigers met rolkoffers en papieren nummertjes in de hand te ontdekken waar ze heen moeten, nu de vervoerder hun treinreis heeft geannuleerd.
Een vrouw uit Canada die de trein naar Granada wilde pakken, kwam er op het station achter dat die niet rijdt. Een man uit de Verenigde Staten met baard en backpack moet eerst naar Algeciras en dan met de boot naar Marokko, maar hij kreeg een email dat ook zijn reis niet doorgaat. Hij is toch maar naar het station gekomen: „Ik probeer te ontdekken met wie ik hier moet praten voor een oplossing”.
Woensdagochtend om 8.00 uur vertrokken vanuit dit station twee hogesnelheidstreinen naar het zuiden, in de richting van Sevilla. Krap een uur later klapten ze met op elkaar bij het dorpje Urda, in de provincie Toledo. Tot nu toe zijn zeker 69 mensen omgekomen; door het ongeluk rijden er tot nader order geen treinen op de route naar Sevilla.
Maar dat is niet de enige reden dat vrijwel alle treinen op het bord in de vertrekhal zijn geannuleerd. De machinisten van vervoerders Renfe en Iryo hielden donderdag een landelijke staking. Woensdagavond besloot machinistenvakbond Semaf dat de actie alsnog door zou gaan, nadat er eerder op de dag even sprake van was dat die zou worden verzet.
De vakbond eist dat de spoorbedrijven investeren in „concrete oplossingen voor de veiligheids- en betrouwbaarheidsproblemen” op het spoor. De oproep is pijnlijk actueel geworden na de tweede dodelijke treinramp in tien maanden – nota bene op hetzelfde traject.
Om kwart voor twaalf, vlak voor de minuut stilte die op het middaguur gepland staat, stroomt de vertrekhal van Atocha plots vol. Een groep stakende machinisten verzamelt zich voor de rij wachtende camera’s. Om één voor twaalf klinkt door de omroepinstallatie een orkest van toeterende treinen. Dan een minuut stilte, en dan weer een minuut treinclaxons.
Vijf minuten lang blijven de machinisten uiteindelijk zwijgend staan, hun blikken strak vooruit. Dan klinkt een omroep door de speakers: vanaf perron vier vertrekt een trein. De hal applaudiseert, velen hebben tranen in hun ogen.
Ja, natuurlijk is het een emotionele dag, zegt Alejandro Martínez even later. Hij is voorzitter van de Europese koepel van machinistenvakbonden en vicevoorzitter van Semaf, maar in de eerste plaats is hij zelf treinmachinist. „Als deze periode van acties voorbij is, hoop ik aan de slag te kunnen op de hogesnelheidslijn.”
Maar dat is later. Vandaag is hij boos en verdrietig, net als de rest van het spoorpersoneel in de hal. Martínez: „We voelen allemaal hetzelfde. In minder dan een jaar hebben we hier twee zware treinongelukken gehad. De samenleving is bang dat de treinen niet veilig zijn, maar wij als werknemers zijn dat ook. We kunnen niet accepteren dat dit soort ongelukken zich zo vaak voordoet.”
Bij het vorige ongeluk, een ontsporing op een pas aangelegd stuk hogesnelheidslijn bij Adamuz, vielen in januari 46 doden en 292 gewonden. De crash bleek na onderzoek van de Guardia Civil te zijn veroorzaakt door ondeugdelijk materieel.
Het onderzoek naar de ramp van woensdag loopt nog, maar de eerste reconstructies in Spaanse media wijzen erop dat het (verouderde) digitale beveiligingssysteem op het traject kort voor het ongeluk was gecrasht. Op audio-opnames is te horen hoe de controlekamer van spoorbeheerder Adif de machinisten vervolgens onterecht opdraagt om op hoge snelheid verder te rijden, in plaats van de voorzichtige 40 kilometer per uur die in zo’n situatie verplicht is.
In Spanje proberen de vervoerders en de politiek na incidenten op het spoor wel vaker om meteen een zondebok aan te wijzen, zegt Martínez. Woensdagmiddag zei minister van Transport Óscar Puente al dat „menselijk falen” de oorzaak van het ongeluk was. Volgens Martínez is dat een kwalijke fout: „De veiligheid op het spoor kan niet afhangen van één individu.”
Wat er echt aan de hand is, zegt de vakbondsleider, is dat de Spaanse spoorwegbedrijven tekortschieten op het gebied van veiligheid. Zo waarschuwt spoorwegvakbond SCF al zeker sinds 2021 dat treinverkeersleiders „tot het uiterste” worden gedreven en oververmoeid zijn. Medewerkers zouden pauzes moeten overslaan en regelmatig te lang moeten doorwerken.
„Na het ongeluk in januari hebben we heel veel verbeterpunten afgesproken met de regering en met de nationale spoorbedrijven”, zegt Martínez. „Acht maanden later waren we nog steeds niet verder gekomen. Toen hebben we besloten tot deze staking.” Dat het uitgerekend deze week opnieuw misging, onderstreept volgens hem de noodzaak van structurele verbeteringen. „Het ongeluk laat zien wat er kan gebeuren als de spoorbedrijven niet naar de zorgen van hun personeel luisteren.”
Een verdieping boven de stationshal staat Philip Tonofsky uit New York. Zijn trein naar Barcelona gaat nog wel. „Ik ben extra vroeg gekomen omdat ik drukte verwachtte, maar er is bijna niemand”, zegt hij. Of hij het na het ongeluk spannend vindt om in de trein te stappen? „Een klein beetje. Maar ik vlieg zaterdag vanuit Barcelona naar huis, dus ik moet hoe dan ook die kant op.”
Het dagelijks leven zit nou eenmaal vol risico’s, zegt hij. „Maar als het een aanslag was geweest, had ik niet gestaan.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie