Politiegeweld De zaak uit 2023 draait om een man die zich verzette tegen zijn aanhouding. Het is een unieke strafzaak: nooit eerder werden zoveel politiemensen vervolgd wegens het onjuist aanwenden van geweld. Uiteindelijk draait het om de grenzen van het geweldsmonopolie van de politie.
Politie doet in juni 2023 onderzoek op de ‘s-Gravenweg in Rotterdam waar een fietser onwel werd tijdens zijn aanhouding. De man overleed later.
Zeven Rotterdamse politieagenten zullen begin volgend jaar voor de strafrechter in Utrecht als verdachte terechtstaan voor hun betrokkenheid bij het overlijden van een arrestant.
De strafzaak waar de rechtbank in januari en februari vijf dagen voor heeft uitgetrokken, is uniek. Nooit eerder werden in Nederland zoveel agenten tegelijk voor de strafrechter gedaagd. De politiemensen worden verdacht van het overtreden van de geweldsinstructie bij de aanhouding op vrijdag 9 juni 2023 in Kralingen van een 32-jarige man. De Poolse fitnessinstructeur Mateusz Rutkowski overleed nadat hij werd getaserd en vervolgens langdurig in bedwang werd gehouden tijdens een aanhouding.
De politieactie volgde na een melding dat een man met zijn fiets tegen een auto was aangereden en daarna doorfietste. Twee agenten zetten de achtervolging in: in eerste instantie met de politiebus, later te voet. Toen de verdachte herhaaldelijk niet op hun aanwijzingen inging, heeft een van de agenten de taser gebruikt. Dat had volgens het OM niet het gewenste effect op de man. „Ter assistentie arriveerden in korte tijd meer politieagenten. Omdat de verdachte zich bleef verzetten is er door de politie geweld toegepast bij het fixeren van de man. Hij is in buikligging langdurig door meerdere agenten in bedwang gehouden”, aldus het OM. Toen de agenten merkten dat zijn bewustzijn verminderde, is er een ambulance ter plaatse gekomen, kort daarna volgde er een reanimatie. Uiteindelijk is de man in het ziekenhuis overleden.
Uit onderzoek van de patholoog-anatoom van het Nederlands Forensisch Instituut is volgens het Openbaar Ministerie gebleken dat het overlijden „zonder meer kan worden verklaard door de manier waarop de verdachte in bedwang is gehouden”. Aanvankelijk werden acht agenten aangemerkt als verdachten maar één zaak, tegen een agent in opleiding, is alsnog geseponeerd.
Het vervolgingsbesluit werd al begin 2024 genomen. Door onderzoekswensen van de verdediging is de afhandeling met drie jaar vertraagd. Alle agenten zullen zich moeten verantwoorden voor de zogeheten Blauwe kamer van de rechtbank in Utrecht. Daar oordeelt sinds juli 2022 één speciale kamer van drie strafrechters over strafzaken waarbij politiemensen wegens het schenden van de geweldsinstructie terechtstaan.
De zaak komt op een gevoelig moment omdat de rijksrecherche bezig is met een andere geruchtmakende arrestatie door Rotterdamse agenten die op 12 september van dit jaar een dodelijke afloop kende. Na een melding over een gestolen fatbike controleerden agenten de 51-jarige Rotterdammer Alfredo Goeloe, die op een fatbike reed. Hij kon geen ID-bewijs laten zien, rende weg en werd na een korte achtervolging aangehouden.
Volgens de politie werd de man onwel tijdens de aanhouding en mocht reanimatie niet baten. Op via sociale media verspreide beelden van de arrestatie is te zien dat de man minutenlang met geweld tegen de grond werd gewerkt door meerdere agenten. Hij verzette zich, riep dat hij suikerziekte had en schreeuwde om hulp. Een dag later gaf de politie toe dat Goeloe ten onrechte was aangezien als mogelijke fietsendief. „Goeloe reed niet rond op de gestolen fiets.”
Het onderzoek van de Rijksrecherche in deze zaak is volgens een woordvoerder van het OM in Rotterdam nog niet afgerond. Inmiddels is er wel uitgebreid lichamelijk onderzoek gedaan naar het overlijden van Goeloe. „De doodsoorzaak kon niet worden vastgesteld”, aldus het OM.
Vorig jaar werd een andere Rotterdamse agente ontslagen van rechtsvervolging door de Blauwe kamer. Zij had met haar pistool vijf keer geschoten op een auto met drie inzittenden. Ze scheurden weg toen de politie een controle wilde uitoefenen. De agente verklaarde uit doodsangst te hebben geschoten omdat ze meende dat de bestuurder een wapen wilde pakken. De officier van justitie eiste 100 uur taakstraf wegens poging tot doodslag.
De rechtbank oordeelde dat strafrechters „de nodige behoedzaamheid en terughoudendheid” moeten betrachten bij de beoordeling van politiegeweld „gezien de moeilijke omstandigheden waaronder de politie soms haar werk moet doen”. Politieagenten zijn volgens de rechters immers niet alleen bevoegd geweld te gebruiken maar dit wordt ook van hen in sommige omstandigheden verwacht.
„Waar een ander bij gevaarlijke situaties kan terugtreden om te voorkomen dat hij geweld zal gebruiken, wordt van een agent juist verwacht dat hij in die situaties optreedt en – vaak in een ‘split second’ – actie onderneemt. Daartegenover staat de omstandigheid dat het geweldsmonopolie van de politie een grote verantwoordelijkheid voor politieagenten met zich brengt”, aldus het vonnis.
De verdachte agente gaat vrijuit omdat haar verklaring over de angst die ze had volgens de rechters „redelijk en begrijpelijk” is.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie