We vroegen u in onze Amerika-nieuwsbrief of u vragen had over de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten aanstaande dinsdag. U stuurde massaal uw vragen in.
Zijn correspondenten in de Verenigde Staten en wonen in New York.
Die kans is aanzienlijk en precies dat houdt de Republikeinen deze dagen wakker. Een kwart van hun kiezers is ontevreden over Donald Trump. Zij hebben gestemd op een president die ageerde tegen oorlog en inflatie, die het leven beter en betaalbaarder zou maken, maar nu lijden zij onder de gevolgen van de Iran-oorlog, die brandstofprijzen tot enorme hoogte heeft gestuwd.
Opkomst kan hier het verschil maken. Volgens een recente peiling van The Washington Post zegt 75 procent van de geregistreerde Democraten op 3 november zeker te gaan stemmen. Dat geldt slechts voor 67 procent van de Republikeinen.
Als zij thuis blijven, en het beperkte aandeel zwevende kiezers ditmaal naar de Democraten overloopt, dan maken de Democraten dinsdag een klapper. Maar we kunnen daar pas met zekerheid iets over zeggen, wanneer de resultaten binnen zijn.
Dat wordt een gigantische machtsstrijd. President Trump zal zeker proberen om een Democratisch Congres zo veel mogelijk te negeren, maar zo simpel is het niet. Om zijn overheid te financieren zal hij dan toch met hen moeten samenwerken. De Democraten kunnen met een meerderheid zonder Republikeinse inbreng budgetten aannemen. Trump kan die als president vetoën, maar uiteindelijk heeft zijn regering toch geld nodig. Ook kunnen de Democraten hoorzittingen en zelfs afzettingsprocedures beginnen tegen de regering, en zijn decreten trachten met wetgeving te omzeilen.
De afgelopen jaren hebben Democraten zich machteloos gevoeld omdat ze weinig tegenwicht konden bieden, maar ze zaten niet stil. De partij heeft plannen beraamd voor na de midterms. Stel dat ze op 3 november een meerderheid winnen, dan zullen zij vanaf januari 2027 een reeks onderzoeken beginnen naar wanpraktijken van de Trump-regering, waaronder vele acties die duiden op zelfverrijking en corruptie. Maar winst is daarvoor noodzakelijk.
Die zijn er absoluut. De laatste keer dat Trump de verkiezingen verloor, deed hij dat immers ook niet. In 2020 weigerde Trump te accepteren dat Joe Biden hem had verslagen bij de presidentsverkiezingen en stelde hij alles in het werk om die uitslag ongedaan te maken: hij oefende druk uit op functionarissen, jutte zijn aanhang op die vervolgens het Capitool bestormden en bleef de leugen verspreiden dat hij de winnaar was.
Dat kan weer gebeuren. Begin dit jaar zei Trump zelf dat hij een Republikeins verlies alleen zou accepteren als de uitslag ‘eerlijk’ zou zijn – en dat betekent in zijn boekje doorgaans winst voor hem. In aanloop naar de verkiezingen zaait Trump al twijfel over de integriteit van het verkiezingsproces, dat wordt gereguleerd door de staten zelf.
Zo’n 72 procent van de kiezers vertrouwt er niet op dat Trump bij verlies de uitslag zal accepteren, blijkt uit een peiling van ABC News en Ipsos. De president doet weinig om die zorg weg te nemen. Afgelopen vrijdag spande zijn regering een ‘preventieve’ rechtszaak aan tegen de staat Alaska voor het geval dat een Democraat daar straks de senaatsverkiezingen wint.
De wat meer ‘gematigde’ Republikeinen hebben de afgelopen jaren hun invloed op de partij massaal verloren aan de Make America Great Again-beweging. Hoewel slechts de helft van de kiezers zich als ‘Maga’ zegt te identificeren, is het beleid in het Congres volledig gebaseerd op Trumps radicaal-rechtse politiek. Dat komt door de macht die de president afgelopen jaren over zijn partij heeft opgebouwd: in een vingerknip kon Trump de carrière van ‘ontrouwe’ partijgenoten beëindigen door zijn kiezers tegen hen te laten keren.
Er lopen nauwelijks gematigde Republikeinen rond in Washington die Trump in de loop der jaren niet heeft proberen weg te pesten. Heel soms zie je traditionele Republikeinen nog invloed uitoefenen tijdens nipte stemmingen in het Huis of de Senaat. Omdat de Republikeinen een meerderheid hebben van enkele zetels, kan zelfs licht verzet van een groepje politici wetgeving beïnvloeden.
Dat is een cruciale vraag zonder simpel antwoord. De meeste kiezers zeggen democratie belangrijk te vinden. Toch stemmen massa’s op iemand als Donald Trump, die in campagnetijd open was over zijn autoritaire ambities. Dat lijkt tegenstrijdig. Maar je ziet dat veel Trump-stemmers juist vrezen dat het de tegenpartij is die hen hun democratische rechten zal ontnemen.
Amerikanen zijn uitzonderlijk slecht geïnformeerd over hun eigen politieke systeem. Grote groepen kiezers consumeren partijdige media die, met name op rechts, uitsluitend positief zijn over de eigen partij en de tegenpartij zonder bewijs tot paria maken. Dat maakt het voor velen moeilijk om een objectief beeld te vormen.
Ook ervaren Amerikanen grote druk in het leven. In grote delen van het land is de bestaanszekerheid nog maar een schijntje van wat het vroeger was. Populisten als Trump maken daar gretig gebruik van. Een kandidaat die zegt ‘ik ga het systeem omgooien’ slaat dan aan bij mensen die snakken naar een alternatief – al blijken de geboden oplossingen zelden wat ze zochten.
Wat ook niet helpt, is dat het woord ‘democratie’ voor veel mensen abstract blijft. Het lukt Democraten in de VS zelden om goed uit te leggen waarom het behouden van instituties, onvolmaakt als ze zijn, belangrijk is voor het leven van kiezers. Het blijft toch iets ongrijpbaars.
President Trump mag volgens de wet het leger inzetten tegen burgers die met geweld een opstand organiseren. Daar blijft het bij. Amerikanen hebben net als in Nederland het recht om op een vreedzame manier te protesteren tegen hun leider. Maar wie bepaalt wat als opstand beschouwd mag worden? Het is goed om onderscheid te maken tussen wat Trump mag doen en wat hij kan doen.
We hebben gezien dat Trump vaker wetten overtreedt, maar daarmee wegkomt omdat er door Republikeinen in het Congres niet tegen wordt opgetreden. Bijvoorbeeld toen hij vorig jaar tegen het bevel van rechters in immigranten uitzette naar El Salvador, of toen hij geld bedoeld voor buitenlandse hulp bevroor. Stel dat de Democraten dinsdag een meerderheid behalen, dan hebben ze veel meer instrumenten om in dit soort gevallen in te grijpen. Maar er bestaan zorgen over de periode tussen de verkiezingen en het aantreden van een nieuw Congres.
Het leger daargelaten gebruikt Trump het voorheen onafhankelijke ministerie van Justitie geregeld voor politieke doeleinden, bijvoorbeeld om zijn tegenstanders te vervolgen of te dreigen met rechtszaken tegen staten die een Democraat tot winnaar uitroepen. Die pogingen zijn tot nu toe niet succesvol geweest, maar hij blijft het proberen.
Het is een misvatting dat de Democratische Partij een kandidaat ‘kroont’ in aanloop naar de verkiezingen. Kandidaten moeten opborrelen. Hoewel een duidelijke favoriet ontbreekt, zijn er aan Democratische zijde een hoop gegadigden die een gooi naar 2028 overwegen.
De uitslag van de midterms is hierbij een belangrijk testmoment. Als de progressieve senaatskandidaat Abdul El-Sayed het goed doet in Michigan, dan zal dat progressieve kandidaten, zoals Alexandria Ocasio-Cortez, aanmoedigen een gooi te doen. Stel dat progressieven het niet goed doen, dan zullen gematigde Democraten, zoals senator Mark Kelly uit Arizona, eerder geneigd zijn om dat te overwegen. Een andere naam die veel rondzingt is die van Jon Ossoff, senator uit Georgia. Zijn voordeel is dat hij zichzelf als Democraat heeft ontwikkeld in een conservatieve staat. Daardoor snapt Ossoff de complexiteit van de VS mogelijk beter dan een Democraat uit New York of Californië.
In het voorjaar van 2028 zullen de Democraten het in de primaries (voorverkiezingen) tegen elkaar gaan opnemen. Dan pas krijgen kiezers echt een goed beeld van de kandidaten, hun voorkeuren, en kunnen kandidaten toetsen welke thema’s aanslaan bij welke groep. Tot die tijd gebeurt er op de achtergrond ook heel veel. Want kandidaten moeten geld verzamelen voor hun campagne, en daar zijn velen nu al mee begonnen. Ook al heeft niemand zich nog kandidaat gesteld.
Aanmelden voor de wekelijkse nieuwsbrief van Maral Noshad Sharifi en Thomas Rueb vanuit de VS? Volkskrant.nl/nieuwsbrieven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant