Olympische Jeugdspelen Dit weekend beginnen in de Senegalese stad Diamnadio de Olympische Jeugdspelen, waaraan 2.700 atleten meedoen. Voor het eerst in de geschiedenis organiseert een Afrikaans gastland een olympisch evenement.
Senegalese schermers bereiden zich voor op de Jeugd Olympische Spelen
In een sportzaal met hoge plafonds en kale muren doorbreekt gekletter en gebiep het geroezemoes van tieners. Terwijl zijn teamgenoten aan de overkant met getrokken sabels en ferme stappen naar elkaar toe bewegen, lijkt de 17-jarige Abdourahamane Marième Sy met zijn floret, een lichter schermzwaard, naar zijn tegenstander Marième Sow (16) te zweven. Tot zij naar voren schiet. Biepbiepbiep. Raak.
Vanaf de zijkant kijkt Mamadou Sy, secretaris-generaal van de Senegalese schermbond, tevreden toe. „Ze zeggen dat schermen een elitesport is”, zegt hij. „Maar in Senegal komen onze grootste talenten uit de banlieu.” Onder wie zijn zoon, die met een bezweet gezicht en schermmasker in de hand komt aanlopen. Het zijn hun laatste voorbereidingen, vertelt hij. En de druk is groot.
„Veel mensen geloven in ons voor een medaille.”
Marième Sow (16) en Abdourahamane Marième Sy (17)
Deze zaterdag beginnen in het Abdoulaye Wade stadion in Diamnadio de Jeugd Olympische Spelen, voor atleten van vijftien tot en met zeventien jaar. Het eerste olympische evenement op het Afrikaanse continent.
Niemand die tijdens deze jeugdspelen om die symboliek heen kan. „Afrika is niet langer toeschouwer, l’Afrique reçoit”, Afrika ontvangt, zei Senegals president Bassirou Diomay Faye toen hij de olympische vlam eerder deze maand kreeg aangereikt voor het presidentiële paleis. Die slogan wappert overal in de hoofdstad Dakar op gekleurde vlaggen en metershoge posters: Afrika verwelkomt, Dakar viert.
Voor Senegal, dat momenteel door een diepe economische en politieke crisis gaat, zijn de komende twee weken een welkome afleiding en een grote triomf. Want sinds het WK voetbal van 2010 in Zuid-Afrika heeft het continent nauwelijks grote, internationale sportevenementen georganiseerd.
Dat begint te veranderen. Rwanda, dat vorig jaar als eerste Afrikaanse land een WK-wielrennen organiseerde, sloot onlangs een deal met Formule 1 om begin 2030 de ‘Afrikaanse Grand Prix’ te doen terugkeren (de laatste F1-race vond ruim dertig jaar geleden plaats in Zuid-Afrika). In Kenia zullen in 2029 de eerste WK atletiek op Afrikaanse bodem plaatsvinden.
Schermcoach Moustapha Diagne won brons op de Afrikaanse schermkampioenschappen in 2015 en 2017.
„We hopen op een sneeuwbaleffect”, zegt Mamadou Diagna Ndiaye, voorzitter van het Senegalees olympisch comité, een maand voor de openingsceremonie in zijn door glas omgeven kantoor dat uitkijkt op de Atlantische Oceaan. Eerder noemde hij de Jeugdspelen tegenover de verzamelde lokale pers al „een laboratorium” voor de ambities van het continent. „Heel de wereld kijkt naar ons.”
Het was Thomas Bach, destijds voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), die begin 2018 de wens uitsprak om de volgende jeugdspelen aan een Afrikaans land te geven. Deze spelen, waarvan de eerste editie in 2010 in Singapore plaatsvond, zijn bedacht als proeftuin. Voor jonge atleten om olympische ervaring op te doen. Voor het IOC om met nieuwe sporten te experimenteren.
En nu dus om een olympisch evenement in Afrika te introduceren, op kleinere schaal dan de ‘echte’ Zomerspelen (in Parijs deden in 2024 ruim tienduizend atleten mee in 35 sporten, in Dakar zijn er 2.700 deelnemers in 25 sporten). Vier landen stelden zich kandidaat: Nigeria, Tunesië, Botswana en Senegal. In augustus 2018 werd Senegal unaniem gekozen tijdens een IOC-vergadering in Buenos Aires.
Ingewijden zeggen dat dit grotendeels te danken is aan de contacten en het lobbywerk van Diagna Ndiaye, de zakenman en bankier die sinds twee decennia leiding geeft aan het Senegalees olympisch comité. In 2015 werd hij ook lid van het IOC. Diagna Ndiaye verzekerde zich namens Senegal onder meer van de steun van Prins Albert van Monaco („een goede vriend”) en invloedrijke landen als Italië en Frankrijk.
Het Leopold Sedar Senghor-stadion in Dakar is, met hulp van geld uit China, flink gerenoveerd in aanloop naar de Jeugd Olympische Spelen en biedt plaats aan 60.000 toeschouwers.
Centraal in het Senegalese bid stond het voorstel om niet, zoals gebruikelijk, nieuwe stadions uit de grond te stampen, maar bestaande infrastructuur te vernieuwen. Al betekende dat soms in de praktijk dat weinig van het origineel overeind bleef. Zoals van het Iba Mar Diop stadion, in het hart van Dakar, dat met miljoenen euro’s steun van het Franse Ontwikkelingsfonds vrijwel volledig werd herbouwd.
Toch verrees wel degelijk ook een nieuw stadion met plek voor 50.000 toeschouwers in Diamnadio, op zo’n 30 kilometer van Dakar, waar zaterdag de openingsceremonie wordt gehouden. Ernaast werd eerder al een hypermoderne basketbalarena geopend.
Ze werden gebouwd in opdracht van Macky Sall, van 2012 tot 2024 president van Senegal, onder wie tal van grootse infrastructuurprojecten werden opgetuigd (waarmee hij, bleek later, het land ook met een miljardenschuld opzadelde). Het organiseren van de Jeugdspelen paste bij zijn ambities voor een Senegal emergent: een opkomend, modern Senegal. Bij de stemming in Buenos Aires was Sall als enige staatshoofd van de vier gekandidateerde landen aanwezig.
Eigenlijk zouden de Jeugdspelen in Dakar al in 2022 plaatsvinden, maar door de covidpandemie werd dat uitgesteld tot 2026. „Daar hebben we geluk mee gehad”, zegt Diagna Ndiaye. Niet dat ze anders geen Spelen hadden kunnen organiseren. „Maar het was héél krap”. Zo werd de TER, de regionale trein die het hart van Dakar verbindt met Diamnadio pas in 2023 opgeleverd.
Nu het zover is, zijn de verwachtingen hoog. Ook op sportief vlak, want daar heeft Senegal wat in te halen. Het land telt maar één olympische medaillewinnaar: Amadou Dia Bâ behaalde zilver op de 400 meter horden. In 1988.
Voor andere sporten dan voetbal is in Senegal traditioneel weinig aandacht
„Er is hier veel talent”, zegt Ndiack Thiaw, technisch directeur bij Senegals nationale atletiekbond. „Wat ontbreekt, is een politique sportive.” Een coherent sportbeleid. „Er is vooral oog voor voetbal, daar zit het geld en het grote publiek. Voor andere disciplines is nauwelijks aandacht”. Gebrek aan geld is een terugkerend probleem. Voor materiaal, faciliteiten, voor ondersteunende staf en trainers.
Het gevolg, zegt Thiaw, is dat ze hun talenten naar het buitenland moeten sturen om op topniveau te komen. Neem Amadou Dia Bâ. Die trainde in Frankrijk en de Verenigde Staten. Of hink-stap-springster Saly Sarr, die dit jaar goud won op de World Ultimate Championship en geldt als een kanshebber bij de Spelen van Los Angeles in 2028. „Zij traint ook in Frankrijk. Dat zou niet nodig moeten zijn.”
De Jeugd Olympische Spelen zijn het eerste olympische evenement ooit op het Afrikaanse continent
Wat Senegal nodig heeft, zijn topsportacademies, zegt ook Mamadou Sy van de schermbond. Zodat atleten meer kunnen trainen. „Velen komen uit de buitenwijken. Zij zijn zo een uur onderweg voor ze bij hun training zijn. Met school is dat vaak niet te combineren.”
In aanloop naar de Jeugdspelen verbleven Senegalese selecties van ruim tien verschillende sporten vorig jaar en dit jaar twee maanden in de Chinese stad Changsha, op uitnodiging van de Chinese overheid, waar Chinese trainers zich over hen ontfermden. China doneerde ook materiaal en kleding, net als andere landen en internationale sportbonden. Zo stuurde een Tunesische schermer honderd paar schoenen die opgestapeld in dozen in het kantoor van Sy staan.
Dat – net als flink gemoderniseerde stadions, sportvelden en een vernieuwd olympisch zwembad – hebbende Jeugdspelen Senegal in ieder geval gebracht, zegt de secretaris-generaal. Maar de voorzitters van de sportbonden hopen op meer. In een recent interview leek president Faye hun frustraties te horen. „Sport is bij ons een passie gebleven”, zei hij tegen de krant Le Soleil. „Maar het moet een economie worden, met academies en gestructureerde clubs.”
De vraag is of het niet bij woorden blijft. Senegal is verwikkeld in moeizame gesprekken met schuldeisers en het IMF, in de hoop een bankroet te voorkomen. Maar in eigen land is daar grote verdeeldheid over. Vorige week nog staakten medewerkers uit onder meer het onderwijs en openbaar vervoer drie dagen uit onvrede over pensioenen en premies. Tijdens de Jeugdspelen hebben de vakbonden een pauze aangekondigd.
In de trainingszaal van de schermers is Marième Sow met andere zaken bezig. Ze begon met schermen toen ze negen was, maar stopte weer. Twee jaar geleden pakte ze de sport opnieuw op, op aandringen van Sy, bij wie ze in de buurt woont en die een eigen club runt. Nu mag ze meedingen naar een olympische medaille. Goud, zilver, brons – het maakt haar niet uit, lacht ze verlegen. „Ik wil mijn ouders trots maken.”
Veel jonge schermers komen uit de banlieue van Dakar en moeten ver reizen om hun sport te kunnen beoefenen.
De Jeugd Olympische Spelen van Dakar zijn mogelijk de laatsten in deze vorm. Dit voorjaar schortte IOC-voorzitter Kirsty Coventry het toewijzen van een nieuw gastland op. ,,We moeten pas op de plaats maken en serieus nadenken over waarom we de Jeugdspelen organiseren. We realiseerden ons dat binnen de olympische beweging daar heel verschillend over wordt gedacht”, zei ze daarover. Zo zijn onder de atleten die meedoen aan de Zomer- en Winterspelen sommigen nog (veel) jonger dan deelnemers aan de Jeugdspelen. Zoals de Chinese skateboardster Zheng Haohao; zij was 11 toen ze meedeed in Parijs.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie