JA21, BBB en SGP trekken vanaf nu gezamenlijk op in de begrotingsonderhandelingen, maar zonder hun eisen te matigen. Dat brengt de VVD, die per se een akkoord met rechtse partijen wil sluiten, in een uiterst lastige positie.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
De tactiek van de rechtse oppositie is duidelijk: gedrieën kunnen ze het kabinet meerderheden garanderen in beide Kamers der Staten-Generaal. JA21 en de SGP hielden elkaar al vast in de gesprekken met het minderheidskabinet, maar konden de coalitie met zijn tweeën geen meerderheid bieden in de Eerste Kamer. Met de elf senaatszetels van de BBB erbij kunnen ze dat wel – op één zetel na, maar er zijn in de senaat waarschijnlijk voldoende eenpitters voorhanden die die zetel kunnen leveren.
Daarmee hopen ze wellicht op gelijke hoogte te komen met de combi Pro/Volt, die de coalitie eveneens aan voldoende zetels in beide Kamers kan helpen. Maar het in De Telegraaf aangekondigde rechtse ‘monsterverbond’ prijst zichzelf tegelijkertijd uit de markt door vast te houden aan onderhandelingseisen die het minderheidskabinet al meerdere keren heeft afgewezen.
JA21 wil dat het kabinet het dwangelement uit de Spreidingswet voor de asielopvang haalt, en dat is nu dus ook een eis van BBB en SGP. BBB wil dat landbouwminister Jaimi van Essen cruciale onderdelen van zijn stikstofbeleid schrapt om veehouders tegemoet te komen. Dat voegen JA21 en SGP dus toe aan hun eigen eisenpakket. En de SGP wil geen enkele verruiming van de regels rond abortus en draagmoederschap. BBB en JA21 nemen dat standpunt nu over.
Deze drie eisen hebben D66, VVD en CDA in eerdere onderhandelingsrondes al meermaals afgewezen. BBB en JA21 spraken begin deze week nog met respectievelijk Van Essen en asielminister Bart van den Brink over stikstof en de Spreidingswet en kregen daarbij een duidelijk ‘njet’ te horen.
Vanaf het begin van de begrotingsgesprekken in augustus heerst er in de coalitie irritatie over de immateriële eisen die de rechtse oppositiepartijen verbinden aan steun voor de begrotingen en het belastingplan. De onderwerpen stikstof, abortus en migratie staan in de ogen van het minderheidskabinet geheel los van begrotingskwesties.
Terwijl de rechtse partijen zich vandaag opnieuw onwrikbaar tonen en de prijs voor hun steun nog verder verhogen, staat Pro-leider Jesse Klaver zo’n beetje dagelijks voor camera’s te benadrukken hoe compromisbereid, flexibel en redelijk hij zich zal opstellen als het kabinet met hem wil onderhandelen over een ‘totaalakkoord’.
D66 en CDA zijn er allang van overtuigd dat er met Klaver en Dassen veel beter zaken te doen valt dan met rechts. Maar de VVD wil koste wat kost geen akkoord met Pro en Volt alléén. De liberalen zijn doodsbang voor de beeldvorming dat de VVD als puntje bij paaltje komt toch altijd weer voor links kiest.
Die vrees is niet uit de lucht gegrepen. Partijleider Dilan Yesilgöz, fractievoorzitter Ruben Brekelmans en minister van Financiën Eelco Heinen zijn zich er zeer van bewust dat de VVD electorale risico’s loopt bij de provinciale verkiezingen in maart als het kabinet een belastingplanakkoord sluit met Pro en Volt.
Die twee partijen hebben immers ook al het schrappen van de bezuinigingen op sociale zekerheid kunnen vieren. In de ogen van de VVD werd er te veel, en te opzichtig, taart gegeten op de fractiegang van Pro nadat Klaver die overwinning had binnengehaald. De VVD wil niet nog meer triomfalisme bij links op televisie en op internet zien.
De partij weet dat JA21, Forum voor Democratie en andere concurrenten op rechts de VVD zullen afschilderen als schoothondje van Jesse Klaver als het minderheidskabinet bij het belastingplan opnieuw voor links kiest. In een nieuwe kiezerspeiling van EenVandaag stond JA21 al op gelijke hoogte met de VVD: beide zestien zetels. Die angst voor een electorale afstraffing bij de VVD gijzelt de begrotingsgesprekken al maanden, tot steeds grotere frustratie bij D66 en CDA.
Het rechtse verbond van JA21, BBB en SGP brengt een doorbraak bepaald niet dichterbij. De VVD komt nu onder nog grotere druk te staan, en dat maakt het chagrijn binnen de coalitie (en daarmee de instabiliteit van het kabinet) er niet kleiner op.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant