De Israëlisch-Arabische partijen hebben hun gezamenlijke zetelaantal bijna verdubbeld bij de verkiezingen in Israël. Oppositieleiders zeggen niet met hen te willen samenwerken, maar er is geen andere manier om een regering zonder Netanyahu te vormen. Waar staan deze partijen voor?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Nog niet alle stemmen zijn geteld, maar het is bijna zeker dat zowel de regeringscoalitie van premier Benjamin Netanyahu als de coalitie van oppositiepartijen onder leiding van oud-generaal Gadi Eisenkot geen meerderheid in de Knesset kan halen. In de zeer gepolariseerde Israëlische politiek blijft slechts één blok over om de puzzel mee te leggen: de Israëlisch-Arabische partijen, die het uitzonderlijk goed hebben gedaan.
‘Dit is een historische dag’, zei Yousef Jabareen, leider van de Arabische coalitie Joint List, dinsdagavond in reactie op de exitpolls. ‘We hebben bewezen dat we een politieke kracht zijn die niet genegeerd kan worden en dat hier geen toekomst kan worden opgebouwd zonder onze stem.’
Terwijl de meeste ogen waren gericht op de spannende strijd tussen het pro-Netanyahu- en het anti-Netanyahu-blok, vond er een kleine revolutie plaats in de Arabisch-Israëlische gemeenschap. In allerlei overwegend Arabische dorpen en steden gingen mensen massaal stemmen, met lange rijen bij de stembureaus tot gevolg. In de noordelijke stad Uhm al-Fahm lag de opkomst bij het sluiten van de stembussen op 75,7 procent, een verdubbeling ten opzichte van 2022.
Het gevoel dat deze verkiezingen allesbepalend zijn voor de toekomst van Israël leefde misschien wel het sterkst onder Arabische Israëliërs, voornamelijk afstammelingen van Palestijnen. Zelfs mensen die de verkiezingen normaal boycotten omdat zij zich niet door de Knesset vertegenwoordigd voelen, besloten te gaan stemmen. Ze stemden tegen de meest rechtse regering die Israël ooit heeft gekend, de racistische wetten die afgelopen jaren zijn aangenomen en de groeiende haat waarvan zij slachtoffer zijn.
Het resultaat is een grote overwinning voor de Arabische partijen. Naar verwachting komen de partijen gezamenlijk uit op 19 zetels, flink meer dan de 10 zetels die ze nu hebben. Die zetels hebben Eisenkot en zijn bondgenoten hard nodig om hun droom waar te maken: Netanyahu uit het zadel wippen.
Het zal voor hen het makkelijkst praten zijn met Mansour Abbas, de leider van de Ra’am-partij. Het belangrijkste doel van Abbas is om de positie van de Arabische bevolking in Israël te verbeteren, en daartoe is hij bereid tot concessies. In 2021 was Abbas al onderdeel van de vorige poging om met verenigde oppositiekrachten te regeren zonder Netanyahu, maar die regering hield niet lang stand.
Netanyahu’s Likoedpartij schilderde Abbas tijdens de campagne af als een gevaarlijke politicus met als grootste doel de stichting van een Palestijnse staat. In werkelijkheid stelt Abbas zich juist heel verzoenend op. Hij veroordeelde de terreuraanslag van Hamas op 7 oktober 2023 direct en hielp gevluchte Israëliërs een onderdak te vinden. Tot woede van een deel van de Arabische Israëliërs spreekt hij zich nauwelijks uit over het geweld op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook.
Abbas zegt dat hij een ‘gezamenlijke toekomst’ voor Joden en Arabieren in Israël wil. Die boodschap zette hij kracht bij door een verbond te sluiten met een Joods-zionistische politicus, een primeur voor een Arabische partij. De voormalige politieman Yoav Segalovich, bekend om zijn inzet voor de strijd tegen de hoge criminaliteit in de Arabisch-Israëlische gemeenschap, stond op de tweede plek op de Ra’am-lijst. Ook heeft de partij onder leiding van Abbas steeds meer afstand genomen van zijn islamistische wortels.
Abbas staat te trappelen om zich bij het blok van Eisenkot aan te sluiten, ‘maar met de huidige cijfers hebben we geen regering’, gaf hij dinsdagavond toe. Volgens de voorlopige uitslag haalt Ra’am 7 zetels. Dat betekent dat ook de Joint List bereid gevonden moet worden, een samenwerkingsverband van de communistische partij Hadash en de Arabisch-nationalistische partijen Ta’al en Balad.
De doelen van deze partijen zijn een stuk moeilijker te verenigen met die van de zionistische partijen in het anti-Netanyahu-blok. Zo maakt de Joint List zich hard voor een einde aan de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden en een tweestatenoplossing. Bovendien sluiten ze uit principe regeringsdeelname uit zolang er geen gelijke rechten voor Arabische en Joodse inwoners zijn.
Het verbond van Arabische seculiere partijen bracht voor de verkiezingen echter een opvallende verklaring uit dat ze er ‘alles’ aan willen doen om Netanyahu weg te krijgen. Woensdag zette Yousef Jabareen de deur nog wat verder open voor een minderheidsregering met zijn steun. Wel zullen daar serieuze eisen aan verbonden zijn.
Voordat er überhaupt onderhandelingen kunnen beginnen, moeten de Joodse oppositiepartijen een taboe doorbreken. Sinds de terreuraanval van Hamas zien veel Israëliërs alle Palestijnen als een bedreiging, ook de Palestijnen met een Israëlisch paspoort. Die gevoelens zijn door de felle campagne van Likoed en andere rechtse partijen alleen maar verder aangewakkerd. De meeste oppositieleiders beloofden hun kiezers daarom dat ze niet met Arabische partijen zouden samenwerken.
Tot nu toe heeft alleen de sociaaldemocratische leider Yair Golan opgeroepen om ‘het racistische onderscheid dat Netanyahu maakt tussen Arabische en Joods stemmers’ niet langer te accepteren en samen met Arabische partijen een ‘regering van verandering’ te vormen. De andere partijen staan voor de lastige keuze om een deel van hun kiezers van zich te vervreemden, of om Netanyahu weer de kans te geven op een miraculeuze politieke wederopstanding.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant