Dierenwelzijn Kamerlid Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) diende woensdag opnieuw een wetsvoorstel in om onverdoofd ritueel slachten te verbieden. „De Kamer vraagt ook al lang om dit verbod, ik ga ervan uit dat dit door beide Kamers komt.” Vier vragen over de kwestie.
Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, VVD) en Esther Ouwehand (PvdD) tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer.
De Vlaamse minister voor Dierenwelzijn, Ben Weyts (N-VA), was in een jubelstemming. „In héél Europa staat nu de deur open voor een verbod op onverdoofd slachten”, zei hij in 2024 tegen omroep VRT. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens had net de bezwaren afgewezen van joodse en islamitische organisaties uit België, die stelden dat een verbod op onverdoofde rituele slacht een te ingrijpende inperking betrof van het recht op godsdienstvrijheid. Ook het Belgisch Grondwettelijk Hof (in 2021, en nogmaals in 2026) en het Hof van Justitie van de Europese Unie (2020) stelden de religieuze organisaties in het ongelijk.
Tweede Kamerlid Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) had de zaak in België, waar in Vlaanderen en Wallonië wel een verbod geldt maar in Brussel niet, op de voet gevolgd. Het was „een belangrijke ondersteuning”, zegt ze, dat „de hoogste Europese rechter zich duidelijk uitsprak”. Haar partij had tweemaal eerder geprobeerd onverdoofd ritueel slachten ook in Nederland te verbieden. In 2008 was het toenmalig partijleider Marianne Thieme die de wet indiende en door de Tweede Kamer kreeg met 116 stemmen voor en 30 tegen. De wet sneuvelde vervolgens in de Eerste Kamer, die zich afvroeg hoe Europese rechters de inperking van godsdienstvrijheid zouden beoordelen. In 2018 diende Thieme een nieuw voorstel in, dat in 2019 door Ouwehand werd overgenomen. De Raad van State vond dat voorstel een te grote aantasting van de godsdienstvrijheid. Daarna lag de kwestie enige jaren stil.
Ouwehand: „Wij waren er altijd al van overtuigd dat het zou kunnen, maar met de zaak van België ligt er nu jurisprudentie. Er is helderheid dat dierenwelzijn een juridische grond is om de godsdienstvrijheid in te kunnen perken.” Woensdag diende Ouwehand opnieuw een wetsvoorstel in om onverdoofd slachten te verbieden. Vier vragen over de kwestie.
Dieren slachten is in Nederland toegestaan, maar een abattoir dient volgens de Vleeschkeuringwet van 1919, inmiddels opgegaan in de Wet dieren, wel van „bedwelming” gebruik te maken. Voordat een dier de hals wordt doorgesneden, moet het buiten bewustzijn worden gebracht.
Hierop geldt een uitzondering voor slachten volgens „de israëlitische of de islamitische ritus”, staat in de huidige wettekst. Alleen levende en gezonde dieren mogen worden geslacht volgens die religieuze voorschriften, ze moeten sterven aan het verlies van bloed en mogen niet gewond zijn. Volgens een deel van de joodse en islamitische geloofsgemeenschappen vallen dieren die voor de slacht bedwelmd zijn daar niet onder.
Dieren bij hun volle bewustzijn aansnijden geldt als „een van de grootste risico’s voor dierenwelzijn in het slachthuis”, stelde de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in 2024. Het gaat om tienduizenden runderen, schapen en geiten per jaar – met een piek tijdens het Offerfeest. Ter vergelijking: in totaal worden in de Nederlandse veehouderij ruim 1,7 miljoen dieren per dag geslacht, blijkt uit CBS-cijfers. Bij het Offerfeest worden dieren – vooral schapen – overigens steeds vaker wél ‘bedwelmd’ geslacht. Volgens toezichthouder NVWA ging het bij het Offerfeest van 2026 om twee derde van de in erkende slachthuizen gedode dieren.
Ouwehand stelde voor om de uitzondering voor religieuze groepen uit de wet te halen. Dat het grondrecht van godsdienstvrijheid daarmee wordt ingeperkt, vindt ze gerechtvaardigd, omdat het „verminderen van ernstig en onnodig dierenleed een zwaarwegend maatschappelijk belang” heeft.
In de memorie van toelichting, de extra uitleg die bij een wetsvoorstel hoort, schrijft Ouwehand dat de maatschappij dierenwelzijn de afgelopen jaren steeds belangrijker is gaan vinden. Ze geeft onder meer het vuurwerkverbod, mede ingegeven door de impact op dieren, als voorbeeld.
De Raad van State bracht vorig jaar een positief advies uit over het voorstel van Ouwehand. Er is „een andere weging van belangen mogelijk” dan bij de eerdere pogingen om onverdoofd slachten te verbieden, omdat „het toegenomen belang dat in de samenleving wordt toegekend aan dierenwelzijn volgens Europese hoven meer ruimte biedt”.
Tornen aan de godsdienstvrijheid ligt politiek gevoelig, niet alleen bij de kleine religieuze partijen. Ook binnen de Partij voor de Dieren bestond in het verleden verdeeldheid. Zo schreef NRC in 2024 dat jonge leden vonden dat zo’n verbod racisme en xenofobie aanwakkert. Ook was er destijds gedoe over een mogelijke uitzondering voor runderen – zo’n uitzondering staat niet in het huidige voorstel.
Ouwehand: „We leven in een tijd van antisemitisme en haatzaaien tegen moslims. Juist omdat dit gaat over het inperken van de vrijheid van godsdienst, moet je dit zorgvuldig doen en zuiver vanuit het belang van dierenwelzijn.”
Belangrijk verschil met eerdere keren dat het voorstel werd ingediend, is dat de Partij voor de Dieren het verbod koppelt aan vier maatregelen die betrekking hebben op de reguliere slacht. „Zo voorkom je eenzijdige focus op religieuze slacht”, zegt Ouwehand. „Bovendien bestaat diervriendelijke slacht gewoon niet, alle vormen van slacht zijn afschuwelijk voor dieren.”
In het wetsvoorstel staan daarom ook verboden op het CO2-bedwelmen van varkens, het elektrisch waterbad voor kippen, eenden en kalkoenen, de slacht van hoogdrachtige dieren en het op een lopende band omkieperen van kratten met kippen, eenden en kalkoenen. Ouwehand ziet het wetsvoorstel „in nauwe samenhang” met een ander wetsvoorstel, dat de partij eerder indiende, „voor het uitfaseren van de bio-industrie” als geheel.
„Voor maatregelen over reguliere slacht zijn al meerderheden in de Kamer”, zegt Ouwehand. „De Kamer vraagt ook al lang om een verbod voor onverdoofd slachten, dus ik ga ervan uit dat dit door beide Kamers komt.” Of dat inderdaad gaat lukken is, gezien de gevoeligheid van het onderwerp, de vraag.
Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw, VVD) sprak zich begin oktober alvast wel uit voor een verbod op rituele slacht. „Ik vind het persoonlijk niet in Nederland thuishoren”, zei hij bij omroep WNL.
Volgende week bespreekt de Kamer de volgende stappen – wellicht een rondetafelgesprek met vertegenwoordigers van geloofsgemeenschappen en volgend jaar een debat.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie