Grafschennis Vier vrouwen worden verdacht van het plegen van grafschennis op een begraafplaats in Leusden in 2021. Ze hielden ‘paranormale sessies’ bij kindergraven, en filmden dat. Volgens justitie om „hun eigen nieuwsgierigheid te bevredigen”.
Begraafplaats Rusthof in Leusden.
Bij deze zaak, stelt de officier van justitie in de overvolle zittingszaal in de rechtbank Utrecht, staat het schenden van de eerbied voor een graf en de doden centraal. De hoofdvraag: hebben de vier verdachten die een „zogenaamd paranormaal onderzoek” hebben uitgevoerd op begraafplaats Rusthof in Leusden zich daar schuldig aan gemaakt?
De voorzitter begint bij het begin. Op 12 september 2021 bezoekt een vader het graf van zijn kind, dat begraven is op Kinderhof, het deel van Rusthof bestemd voor kinderen. Hij vindt op het pad tussen de graven een camera. De man laat de camera in eerste instantie liggen, maar als hij hem de week daarop weer ziet, besluit hij hem mee te nemen. Het begraafplaatskantoor is gesloten, dus het ding gaat mee naar huis. Daar bekijkt de vader de beelden en schrikt.
Op drie korte fragmenten is te zien dat verschillende vrouwen in het donker op de begraafplaats in contact proberen te komen met overledenen. De man gaat naar de directie van Rusthof, waar hij te horen krijgt dat het „team” toestemming heeft gekregen voor een „onderzoek” na sluitingstijd. Er was een medewerker van de begraafplaats aanwezig om het te begeleiden, zegt de directeur.
De vader is verbaasd over de gang van zaken en gaat naar het gemeentebestuur. Ook burgemeester Lucas Bolsius van Amersfoort, de gemeente die de begraafplaats exploiteert, wordt bij de zaak betrokken. In oktober spreekt hij met de nabestaanden.
Tientallen ouders doen aangifte. De Nationale Ombudsman doet onderzoek en schrijft een rapport, net als het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING). De consequenties zijn aanzienlijk: tien overledenen worden opgegraven en elders herbegraven. Ouders komen thuis te zitten met psychische klachten.
De directeur van de begraafplaats wordt na „het seance-incident” op non-actief gezet en keert niet terug. Video’s van „het onderzoek” met „het paranormale team” verschijnen in de media. De voorzitter leest enkele transcripten voor. „Met wie hebben we contact?”, vraagt een stem. En: „Vind je het een beetje eng dat iedereen komt kijken?”
Ondanks wat wél bekend wordt, tasten ouders lang in het duister. Al vijf jaar willen ze weten: wat is er precies gebeurd bij het graf van mijn kind?
Grafschennis is strafbaar volgens artikel 149 van het Wetboek van Strafrecht, vertelt de officier in zijn requisitoir, maar wat ís grafschennis? Het gaat dan om het „opzettelijk en wederrechtelijk” vernielen of beschadigen van een graf of „enig op een begraafplaats opgericht gedenkteken”. Dat is niet aan de orde, maar de door de vrouwen verrichte handelingen hebben nabestaanden wel gekwetst.
„Het gaat om het piëteitsgevoel”, zegt hij. Om eerbied en respect voor overledenen en hun rustplaats. „Graven zijn er niet voor vermaak.” Volgens de officier was het de vrouwen daar wél om te doen. „Dat is de samenvatting van de feiten: de verdachten zijn zogenaamd paranormaal onderzoek gaan doen om hun eigen nieuwsgierigheid te bevredigen.” Onderzoek met, wil hij even benadrukken, kattenspeeltjes als onderzoeksmateriaal.
De lichtgevende speelgoedballetjes waarmee de vrouwen contact zochten met overledenen zijn inderdaad voor krap 11 euro te bestellen op Amazon. Bij de omschrijving staat: „Ontworpen voor katten en huisdieren, maar al enkele keren gebruikt door paranormale onderzoekers” met „geweldige reacties”.
De opkomst van de verdachten staat in schril contrast met de hoge opkomst onder de nabestaanden. Slechts één verdachte zit tussen vier advocaten: alleen de 81-jarige Irene is komen opdagen. De overige drie verdachten, tussen de 37 en 49 jaar, zijn afwezig. Irene, daar is iedereen het over eens, had de minst actieve rol. „Ik stond erbij en keek ernaar”, zegt ze er zelf over. „U noemt zichzelf wel een medium, toch?” Ze knikt.
De voorzitter leest voor uit de groepsapp ‘Onderzoek Rusthof’, waar Irene geen onderdeel van uitmaakte. Voorafgaand aan het paranormale onderzoek werden daarin „het draaiboek” en de looproute gedeeld. Na 11 september stuurt M. een waarschuwing in de groep dat „detectives” op zoek zijn naar hun identiteit. Alleen de ouders van het jongetje van wie het graf in beeld is gekomen kunnen aangifte doen, denkt ze. „Verder een grote foei naar ons toe, maar verder niets.”
Uiteindelijk deden 58 mensen aangifte van grafschennis. Toch blijft voor de verdediging onduidelijk of dat aan de orde is. Het is een subjectief gegeven, stelt een van de advocaten. Want waarom hebben de ouders van het jongetje wiens graf gefilmd is dan géén aangifte gedaan? „Zij vonden het niet verrassend dat hun kind ‘doorkwam’. Zij zijn zelf spiritueel”, zegt hij. En daarbij: „Waarom is het plaatsen of weghalen van een kaars geen grafschennis, maar het plaatsen van een K2-meter [waarmee energieën gemeten zouden kunnen worden] dan wel?”
Plus, als die camera niet vergeten en gevonden was, hadden de ouders nooit geweten dat er bij het graf van hun kind iets was gebeurd. Het is als de filosofische vraag van de vallende boom in het bos. In dit geval: „Heeft er dan wel schennis plaatsgevonden?”
De aanwezige nabestaanden vinden van wel. Een moeder leest een verklaring voor. „We leven nu niet alleen meer met het gemis, maar ook met vragen: wat is er gebeurd met het graf van ons kind, wie was daar? Wat is er gezegd, neergelegd, aangeraakt?” Niet alleen zijn zij ouders die hun kinderen moesten begraven, nu moeten ze zich ook afvragen of hun kind daar veilig ligt. „Die last blijft.”
De officier eist taakstraffen: 200, 180, 120 en – in het geval van de 81-jarige Irene – 40 uur, allemaal deels voorwaardelijk. Uitspraak volgt waarschijnlijk binnen een maand.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie