Niemand besloot dat er meer ambtenaren moesten komen. Dat gebeurde gewoon. Dat patroon zal het kabinet moeten doorbreken.
is chef van de politieke redactie.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Misschien moet staatssecretaris Eric van der Burg binnenkort maar eens naar Brussel, waar zijn vorige partijleider resideert. Mark Rutte was in 2010, net als Van der Burg nu, vastbesloten om de Rijksoverheid te laten krimpen. Om te laten zien dat het menens was, ‘veegde hij de trap van bovenaf schoon’: op de bordesfoto van Rutte I verschenen niet meer zestien maar slechts twaalf ministers. Het aantal staatssecretarissen ging omlaag van twaalf naar acht. Wat daarna gebeurde, is exemplarisch voor de vele vergeefse krimppogingen die de overheid in de afgelopen jaren aankondigde.
Nog geen twee jaar later trokken Ruttes bewindslieden aan de bel: ze redden het niet meer. Er was namelijk niet opeens minder werk. Door voortdurende onderbezetting verloor het kabinet aan slagkracht, klaagden zij. De kwaliteit van het openbaar bestuur leed eronder, bewindslieden liepen zichzelf voorbij.
Het tweede kabinet-Rutte hield niettemin nog aardig stand, met dertien ministers. Maar in Rutte III waren het er alweer zestien. Het kabinet-Jetten kwam dit jaar tot achttien, plus tien staatssecretarissen. Elke nieuwe prioriteit kreeg een nieuwe bewindspersoon.
Hetzelfde patroon tekende zich lager op de trap af. In 2012 en 2013 kromp het aantal rijksambtenaren daadwerkelijk – eventjes. In 2014 bleef hun aantal min of meer stabiel. Daarna zette een voorzichtige stijging in, waarna vanaf 2016 de rem niet meer gevonden werd. Sindsdien was er sprake van 46 procent groei.
Van der Burg was maandag niet de eerste die liet weten dat hij daar iets aan wil doen. En ook niet de eerste die op de nodige scepsis stuitte. Niemand heeft immers besloten dat er meer ambtenaren moesten komen. Dat gebeurde gewoon. En de hoofdrol in dat proces is weggelegd voor de politiek, de Tweede Kamer voorop.
Na 2015 bleek er in de uitvoering van het overheidsbeleid zo veel mis te gaan, op tal van terreinen, dat onder druk van de Kamer met stoom en kokend water allerlei nieuwe afdelingen werden opgetuigd. Er kan niets misgaan in het land of het kabinet wordt gemaand tot intensiever toezicht. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Onderwijsinspectie, de Arbeidsinspectie en de voedselautoriteit NVWA hebben structureel te weinig mensen om te kunnen voldoen aan de eisen van de politiek.
Recent nog sloeg voormalig Belastingdienstmedewerker Jasper Graaff alarm over de tientallen miljarden die Nederland misloopt doordat er te weinig mensen zijn om de belastingaangiften te controleren. De statistische kans dat een mkb’er gecontroleerd wordt, ligt al jaren onder de 1 procent. Intussen slaagt de politiek zelf er al jaren niet in om tot een eenvoudiger fiscaal stelsel te komen. Maatwerk tot op de vierkante millimeter is nog altijd de politieke norm, waardoor veel contact tussen burger en overheid buitengewoon complex is geworden. Daardoor gaan dingen mis en zijn weer extra mensen nodig om het op te lossen.
Komend voorjaar wil Van der Burg zijn krimpplan concreet maken. Dat zal niet lukken als hij er geen doorwrochte en door de Tweede Kamer gesteunde analyse aan toevoegt van de taken die de overheid waarlijk gaat afstoten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant