Even leek het erop dat Aletta Jacobs (1854-1929) nog voordat haar standbeeld in Den Haag kon worden onthuld al van haar sokkel was gevallen. Maar het beeld van de vrouwenrechtenactivist, waarvoor negen jaar geleden de eerste plannen werden gesmeed, komt er toch.
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft voornamelijk over onderwijs.
In een brief die de Haagse cultuurwethouder Lotte van Basten Batenburg (VVD) dinsdag aan de gemeenteraad stuurde, staat dat het beeld er uiterlijk eind 2028 moet staan. Dat is weliswaar ver na de viering van honderd jaar vrouwenkiesrecht in 2019 – de oorspronkelijke streefdatum – maar op tijd voor de herdenking van Jacobs’ honderdste sterfdag op 10 augustus 2029.
Aletta Jacobs (1854-1929) was de eerste vrouw die officieel werd toegelaten tot een Nederlandse universiteit. Voor haar decennialange strijd voor vrouwenkiesrecht kreeg ze een plek in de Canon van Nederland, en al standbeelden in Groningen en in haar geboorteplaats Sappemeer. Het project om haar ook met een beeld in Den Haag te eren, kent een roerige geschiedenis.
In 2017 kwam toenmalig PvdA-raadslid Jeltje van Nieuwenhoven met het initiatief ‘Die vrouw verdient een standbeeld’. Om wat te doen aan de scheve man-vrouwverhouding in het Haagse straatbeeld, werden stadsbewoners opgeroepen vrouwen voor te dragen die een voetstuk verdienen. Dat leidde tot een initiatiefvoorstel en de keuze voor Aletta Jacobs.
Er werd geld vrijgemaakt (120 duizend euro), een gewenste locatie genoemd (nabij de Hofvijver) en een kunstenaar geselecteerd. De kunstenaar las ter voorbereiding de biografie Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid - Aletta Jacobs 1854-1929 van historicus Mineke Bosch. Ze schrok zo van de racistische taal in de reisbrieven waaruit Bosch citeert dat de kunstenaar besloot de opdracht terug te geven. In combinatie met de coronacrisis die toen uitbrak, leidde het ertoe dat het project op de lange baan werd geschoven.
Mineke Bosch, die zelf in de begeleidingscommissie voor het geplande standbeeld zit, schreef later in De Groene Amsterdammer dat de kunstenaar te kort door de bocht was gegaan. Volgens Bosch hield de kunstenaar geen rekening met ‘de historische context of de ambivalenties in mensenlevens en zet ze haar weg in de zwart-witmodus van de hedendaagse cancelcultuur’.
In 2025 werd het project opnieuw opgepakt en de opdracht gegund aan een ander bureau. Dat bureau heeft inmiddels drie kunstenaars gevraagd een schetsontwerp te maken waarbij ‘ook oog is voor de historische context waarin Aletta Jacobs leefde en werkte, inclusief aspecten van haar handelen en denkbeelden die destijds gangbaar waren, maar die wij vandaag de dag kritisch kunnen beschouwen’.
Na locatieonderzoek bleek de Hofvijver niet geschikt. De Wijnhaven is passender vanwege de nabijheid van de Haagse campus van de Universiteit Leiden en omdat er meer ruimte is voor ‘een plek waar ontmoeting en reflectie centraal staan’. Dat de Wijnhaven een minder bekende plek dan de Hofvijver is, speelt volgens de gemeente geen rol.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant