Het kabinet wil 25 duizend ambtenaren wegbezuinigen en gaat volgens staatssecretaris Eric van der Burg voor een ‘slagvaardige overheid’. Volkskrant-lezers reageren.
Het kabinet wil 15 procent minder ambtenaren bij het Rijk. Daarmee wil het kabinet het afgenomen vertrouwen van burgers in de staat herstellen. Zou het? De Kamer neemt elk jaar zo’n 2.000 moties aan waar ambtenaren vervolgens wat mee moeten. Wie gaat dat straks doen als er geen ambtenaren meer voor zijn? Minder moties indienen? Die nemen elk jaar eerder toe dan af.
Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Een uitgangspunt dat ver weg staat van het gedrag van veel politici. Vertrouwen in de staat wordt niet hersteld door het verminderen van ambtenaren, maar door verantwoordelijke politici die het algemeen belang verkiezen boven partijbelang en die ervoor zorgen dat er een einde wordt gemaakt aan een situatie van publieke armoede en private rijkdom. De staat moet leveren in plaats van afbreken. Dat kan vertrouwen herstellen.
Het verminderen van ambtenaren is weer de zoveelste uiting van inhoudsloze symboolpolitiek. Daar herstel je geen vertrouwen mee.
Bert Schriever, Den Haag
Bij de overheid moeten 25 duizend ambtenaren verdwijnen. De Tweede Kamer zou het goede voorbeeld kunnen geven door het aantal leden terug te brengen van 150 naar 130.
Albert Kavsek, Castricum
Meer doen met minder ambtenaren. Dat is een illusie! Nog meer inzet van AI maakt de overheid nóg kwetsbaarder. En afhankelijk van de Verenigde Staten en big tech. De menselijke maat verdwijnt nog meer, vooral voor burgers die niet digitaal vaardig zijn. Dus kwetsbaar, afhankelijk en onpersoonlijk. Hoezo slagvaardig?
Peter Lommerse, Almere
En daar is hij weer, de brief van het kabinet aan de Tweede Kamer met beleidsvoorstellen om het aantal rijksambtenaren te verkleinen. Je kunt nu al uittekenen dat daar niks van komt. Een probleem kun je immers niet oplossen op het niveau waar het is ontstaan. In dit geval is dat het Haagse uitgangspunt dat politici plus ambtenarij de BV Nederland runnen.
Geen letter in de brief over een efficiëntere taakverdeling tussen het Rijk en de gemeenten. Ook geen letter over betere samenwerking tussen de overheid en het groeiend aantal burgerinitiatieven dat veel publieke taken dicht bij de direct betrokkenen organiseert.
In de 20 jaar dat ik als beleidsmedewerker op verschillende ministeries werkte, heb ik meermalen geprobeerd om beleid meer in samenspraak met de concrete praktijk te ontwikkelen. Ik zag het wel voor me: ambtenaren die het land ingaan en met beproefde beleidsplannen terugkomen. Het zou ook uitvoeringsdebacles en stapels extra ambtenaren kunnen voorkomen (zie de toeslagenaffaire).
Letterlijk kreeg ik toen eens van een afdelingshoofd terug: ‘Thomas, de samenleving komt tot ons via de minister.’ Einde discussie. En dáár zit het probleem.
Rijksambtenaren ontwikkelen geen beleid rond daadwerkelijke vraagstukken, maar worden ingezet om ‘hun’ minister overeind te houden. Ze schrijven ‘nota’s’ aan de Kamer die uitblinken in voornemens, processen, commissies, streefcijfers. Al dat papier gaat vervolgens weer de prullenbak in bij een nieuw kabinet.
Staatssecretaris Eric van der Burg is net als al zijn voorgangers een inwisselbare pion in een onveranderlijk Haags politiek spel.
Thomas Hessels, voormalig rijksambtenaar, Amsterdam
Alweer moeten ambtenaren vertrekken. Over het hoofd wordt gezien dat wij met steeds complexere opgaven te maken hebben, de roep om een menselijkere overheid aanhoudt, en maatwerk toeneemt. Dat kan simpelweg niet met minder. Betaal en accepteer dat ambtenaren er zijn. Punt. Ontslaan is moeilijk en weggestuurde kennis wordt weer duur ingehuurd, zo is gebleken.
Ja, scherp kijken naar je inzet mag en moet. Maar leer ook van het feit dat vorige pogingen totaal mislukt zijn. Daarom onze oproep aan de politiek: houd op ambtenaren speelbal te maken van politiek gewin. En bescherm en ondersteun ze juist in deze tijd waarin veel van ze wordt gevraagd.
Jan Wouter Vorderman, Dordrecht
Aha, er moet bezuinigd worden op de rijksoverheid en niet te zuinig. Laat ik een paar gratis tips geven: zogeheten quick wins, laaghangend fruit en meer van de termen die consultants gaan bezigen als ze straks worden ingehuurd om over de invulling van die bezuinigingen te adviseren.
1. Sloop de ‘bontkraag’ van elke minister, dat wil zeggen alle voorlichters, spindoctors, bestuursadviseurs, woordvoerders, tekstschrijvers, personal assistants et cetera eruit. Laat de minister gewoon zelf antwoorden bedenken en de pers te woord staan over belangrijke zaken. Dat scheelt voor 12 ministeries en 6 extra ministersposten vast grofweg 18 x 100 = 1.800 fte.
2. Investeer in uitvoering en uitvoeringsorganisaties, want daar wordt het werk voor de burgers gedaan, en geef burgers ondersteuning om onbegrijpelijke teksten en regels van de overheid te begrijpen. Scheelt veel controles (en fte) achteraf. Houd ook op met steeds nieuwe beleidsdirecties te verzinnen en die met managers en directeuren en directeuren-generaal te bemensen. Die zijn voornamelijk bezig om met andere ministeries en dezelfde types eindeloos te overleggen over nieuw beleid. Dan zijn we ook klaar met steeds dat nieuwe beleid en beleidsnotities en vage plannen. Voer gewoon uit wat er al talloze jaren op de plank ligt, maak daarvoor een actieplan voor 4 jaar en los op wat niet werkt.
3. Verbied het inhuren van externe adviseurs voor werk dat ambtenaren gewoon zelf horen te kunnen. Dat scheelt miljoenen en daarmee hebben we ook geen last meer van die strak geklede consultants met wearables onder de arm, die met kreten als ‘check’ en ‘nice’ over de werkvloer lopen en iedereen van het werk houden voor een nieuwe ‘kanteling’.
Saskia de Graaf, voormalig gemeente-, provincie- en rijksambtenaar, Groningen
Het kabinet wil het ambtenarenbestand verminderen met ruim vijftien procent. Defensie, politie, het gevangeniswezen en de diplomatieke posten moeten worden ontzien. De Belastingdienst ontbreekt in dit rijtje. Vreemd, want daar loopt alles, grotendeels vanwege gebrek aan het juiste personeel, niet bepaald op rolletjes. Terwijl er toch de brandstof moet worden binnengehaald waarop het hele overheidsbeleid draait. Penny wise, pound foolish?
Constance Scholten, Voorburg
In het verleden was de aanpak meestal: eerst krimpcijfers vaststellen en daarna kijken of en hoe dat kon worden gerealiseerd. Als voormalig rijksambtenaar kan ik vertellen dat dat niet werkt.
In tegenstelling tot wat veel mensen, onder wie sommige politici, denken, hebben verreweg de meeste ambtenaren uitvoerende taken die vrijwel elke burger nuttig zal vinden: de brug openen, belastingformulieren afhandelen, et cetera. (Terzijde: een complexe samenleving heeft ook een aantal beleidsambtenaren nodig.) Kan die uitvoering met minder mensen? Jawel, maar als je grote stappen wilt zetten, zul je taken moeten schrappen, wetten en regels afschaffen, een lagere geleverde kwaliteit accepteren of meer werk uitbesteden (wat ook geld kost). Of een combinatie van deze dingen.
Keuzes maken dus. Het is te hopen dat het kabinet de komende tijd eerst specificeert wat de overheid minder of anders gaat doen en daaruit afleidt hoeveel ambtenaren er op welk terrein minder nodig zijn en wanneer.
Hans de Vries, Hoogkarspel
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant