De inboxen van Nederlandse schrijvers stromen vol met hoopgevende mails van agenten en vertalers, die gouden bergen en bestsellers beloven. Allemaal nep, blijkt wanneer de mails door een AI-scan worden gehaald. Wie zit er achter deze geraffineerde spam?
is redacteur van Zondag.
Om wat voor mails gaat het precies?
‘Knettergek’ wordt literair agent Willem Bisseling ervan. Meerdere keren per dag treft hij hoopvolle auteurs, aangesloten bij zijn agentschap, in zijn inbox: verheugd dat hun boek internationaal aandacht heeft getrokken. De schrijvers in kwestie zijn benaderd voor een Engelse vertaling van hun werk, door het toonaangevende agentschap Curtis Brown of door een uitgeverij binnen Penguin Random House. Andere keren hebben ze in een enthousiaste mail te horen gekregen dat hun boek geselecteerd is om te worden besproken door een overkoepelende organisatie waarbij maar liefst twintigduizend leesclubs zijn aangesloten.
Helaas: allemaal nep, weet Bisseling. De mails zijn door AI gegenereerd. Vorige week stuurde hij namens agentschap Sebes Bisseling Kleuver Literary Agency een waarschuwing aan zijn auteurs. Ook De Bezige Bij maakte hun schrijvers attent op de geraffineerde nepmails, die in hun geval werden verstuurd vanuit de namen van medewerkers van de uitgeverij.
Katrijn Van Hauwermeiren, redacteur Nederlandse fictie, merkte hoe haar naam werd gebruikt om aspirant-schrijvers uit te nodigen voor een koffieafspraak. Schrijver Aafke Romeijn deelde maandag een selectie van de vele phishingmails die zij ontvangt op haar Instagram-account.
‘Ik kwam uw boek Ga gewoon wat leuks doen: leven met depressie tegen’, staat er in een van de mails. ‘De titel is raak en de omslag, met uw portret tegen de lila achtergrond, maakt het boek meteen persoonlijk en herkenbaar.’
‘Ik krijg er minimaal tien per dag’, vertelt Romeijn. ‘Het is heel geraffineerde spam, want iedere keer gaat het om een andere afzender die iets anders belooft. Ik blijf de mails daarom toch maar openen, en scannen, voor de zekerheid: wie weet gaat het wel om een normale vraag.’
Hoe is deze phishing te herkennen?
Belangenorganisatie De Auteursbond wijst in een door hen gepubliceerde waarschuwing erop hoe de mails doorgaans eenzelfde patroon hebben: de auteur wordt gecomplimenteerd met zijn boek, waarna wordt beweerd dat het werk onder de aandacht van duizenden lezers kan worden gebracht. Concrete details over hoe die aandacht er dan moet komen, ontbreken. Wel wordt de auteur gevraagd een aanbetaling te doen. Als het geld voor die leesclub eenmaal is overgemaakt, verdwijnen de oplichters uit beeld.
Ook veelzeggend: de mails worden dan wel verstuurd vanuit namen van echt bestaande agenten, vertalers en uitgevers, maar de afzender gebruikt vaak een algemeen gmail- of hotmail-adres. In het geval van De Bezige Bij werden domeinnamen gebruikt die maar één teken of letter verschilden van hun echte emailadressen.
Agent Willem Bisseling kent ook een geval waarin een auteur meermaals werd gebeld en vervolgens mails ontving van het op het eerste oog betrouwbare Amerikaanse schrijversplatform Prime Seven Media, ‘an organization that knows exactly how to publish a book’. De website, met daarop vertrouwenwekkende logo’s van Amazon en boekhandel Waterstones, lijkt een moderne variant van een vanity press te zijn: een uitgeverij waar de auteur zelf opdraait voor alle kosten die verbonden zijn aan het publiceren van zijn boek.
Waar zijn de oplichters op uit?
Het vermoeden dat de oplichters manuscripten willen ontfutselen, zoals de bekende manuscriptendief Filippo Bernardini dat deed in 2022, lijkt niet op te gaan: er wordt de auteurs doorgaans niet om documenten gevraagd. Wel om geld dus, om het boek een impuls te kunnen geven.
Zo werkt het niet, waarschuwt De Auteursbond: een serieuze partij vraagt een schrijver nooit te betalen om gelezen te worden. ‘Als je wordt uitgenodigd om over je boek te vertellen, moet jij worden betaald en niet andersom.’ Vooral auteurs die in eigen beheer publiceren, zijn kwetsbaar: een uitgeverij handelt doorgaans vertaal- en promotieverzoeken af, en is daarmee een soort achterwacht.
Schrijven is geen vetpot. Waarom richten de scammers hun pijlen toch op literaire auteurs?
De scammers hebben een heel kleine, maar lucratieve niche gevonden. Schrijvers hebben dan wel geen geld, maar wel een brandend verlangen te worden gelezen. Aafke Romeijn ontving in reactie op haar Instagram-post berichten van andere creatieve makers, ‘ontwerpers, beeldend kunstenaars, wetenschappers’, die op vergelijkbare manieren worden gepaaid. Een ‘nieuw tijdperk van spam’, noemt Romeijn het zelf, ‘het kost door AI geen tijd en moeite meer om duizenden mensen heel persoonlijk te targetten.’
‘I found your book, 7B, on Amazon while looking for books about science fiction and the challenges society may face in the future’, werd Romeijn bijvoorbeeld verteld. ‘What caught my attention was how the book explores a divided society, political extremism, and the way powerful groups affect people’s lives.’ Woorden die precies van toepassing zijn op Romeijns dystopische roman.
Is er bekend wie er achter deze scams zit?
Een hallucinant artikel op het Amerikaanse journalistieke platform The Dial beschrijft hoe de oplichters georganiseerd opereren vanuit Pakistan. De journalist in kwestie, Snigdha Poonam, gaat bij wijze van onderzoek in op een van de spammails en ontdekt via de Nieuw-Zeelandse ontmantelaar Danny de Hek dat veel van de scammers zich in Pakistan bevinden, waar hele bedrijven zijn opgetuigd voor dit type oplichting. De Hek lekt een excelsheet met ruim vierhonderd schrijversnamen, allemaal keurig gelabeld: ‘nieuwe auteur, kookboekenschrijver, dichter’, et cetera.
Aan dit type scams valt weinig te doen, denkt Willem Bisseling, behalve negeren en een nieuw bewustzijn creëren. En voor al die teleurgestelde, gepikeerde schrijvers heeft hij in ieder geval een schouder paraat. ‘Om op uit te huilen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant