In Israël is het inderdaad de nek-aan-nekrace geworden die al weken voorspeld werd: het land is vanmorgen wakker geworden met een voorlopige uitslag die nog alle kanten op kan gaan.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Degene die hoopte dat het eindelijk afgelopen zou zijn met Netanyahu, zit voorlopig nog met hem opgezadeld. En degene die hoopte dat zijn uiterst rechtse regering haar werk kon voortzetten, ziet dat deze haar meerderheid heeft verloren.
Wat er wel duidelijk is: de Likoedpartij van Netanyahu is de grootste met – nu 41 procent van de stemmen is geteld – 28 zetels, waar zijn belangrijkste tegenstrever Eisenkot er 21 heeft gewonnen.
Maar het gaat niet alleen om deze twee partijen: de echte vraag is wie de meeste kans heeft om een coalitie te vormen. Op het eerste gezicht zou je zeggen dat de overgrote meerderheid van de Israëliërs tegen de regering van Netanyahu heeft gestemd. Van de 120 zetels in de Knesset gaan er tenslotte 63 naar partijen die geen deel uitmaken van zijn huidige coalitie – en dat is meer dan de 61 zetels die nodig zijn om een regering te vormen.
Maar 16 van deze zetels zijn voor de Israëlisch-Arabische partijen. Dat is ongekend: een groot deel van deze minderheid, 20 procent van de bevolking, bleef op verkiezingsdag altijd thuis omdat zij geen deel wilde uitmaken van de staat Israël of omdat ze dacht dat haar stem toch geen zin had, maar dit jaar zijn de Israëlische Arabieren massaal gaan stemmen.
In de verkiezingscampagne is door Netanyahu echter zoveel angst aangewakkerd over ‘de Arabieren’ dat Eisenkot zichzelf gedwongen voelde om te beloven onder geen beding met de Israëlisch-Arabische partijen in zee te gaan.
En als deze groep geen deel kan uitmaken van een coalitie, dan wordt het voor Eisenkot onmogelijk om een regering te vormen: het Joodse ‘geen-Netanyahu’-kamp heeft in totaal slechts 47 van de 120 zetels behaald, terwijl de huidige coalitie er samen 57 heeft.
Netanyahu ging vannacht niet zo ver dat hij de overwinning uitriep, maar hij stond in Jeruzalem wel juichend op het podium. ‘De Likoedpartij is de grootste’, riep hij. ‘Het rechtse blok heeft een duidelijke meerderheid behaald bij het zionistische publiek, bij het Joodse publiek, bij iedereen die achter de staat Israël staat.’ Hij noemde het ‘ondenkbaar’ dat er in Israël een regering komt die leunt op ‘anti-zionistische Arabische partijen, partijen die ons bestaan betwisten, partijen die Hamas als een liefdadigheidsorganisatie beschouwen en onze soldaten oorlogsmisdadigers noemen’.
Eisenkot op zijn beurt had Netanyahu een paar uur eerder juist opgeroepen om ‘het wantrouwen van het volk te accepteren’ en de politiek te verlaten. ‘Het publiek heeft voor verandering gestemd. De mislukte coalitie heeft het vertrouwen van het volk verloren. Israël heeft tegen Netanyahu gestemd als premier.’
Het is nog volstrekt onduidelijk wat er nu gaat gebeuren. Allereerst zijn nog lang niet alle stemmen geteld. De duizenden stemmen van het leger moeten bijvoorbeeld nog geteld worden, en deze zullen waarschijnlijk grotendeels naar het kamp van Netanyahu gaan. Daarna zal de president een formateur aanstellen. Dat is in Israël niet per se de leider van de grootste partij, maar degene die de meeste kans heeft om een regering te vormen. Deze zal vervolgens met de verschillende partijen om de tafel gaan zitten om te onderhandelen – een proces dat lang kan duren.
Met deze uitslag is het onmogelijk om een meerderheid te krijgen zonder dat partijen hun verkiezingsbeloften verbreken – de oppositie heeft tenslotte gezworen nooit met de Arabische partijen en nooit met Netanyahu in zee te gaan. Als zij zich hieraan houdt, blijven er nog twee andere opties op tafel liggen: een minderheidsregering, of nieuwe verkiezingen.
Het is hoe dan ook een kater voor vrijwel iedere Israëliër. Uit de opkomst van 77,7 procent blijkt hoe belangrijk deze verkiezingen voor hen waren, maar vanmorgen lijkt iedereen met lege handen te zitten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant