Als we de opengetrokken prullenbakken even negeren, kun je concluderen dat juist in statiegeldjagers enorme potentie schuilt. Als je deze groep weet te mobiliseren, heb je een ijzersterke troef in handen om een schonere stad te krijgen.
‘Klote meeuwen!’, schreeuwt een man gefrustreerd. Hij probeert zich door een spoor van zwerfafval een weg te banen naar de restafvalbak.
Regelmatig loop ik verbaasd door Amsterdam: mensen hangen half uit grote restafvalbakken, straten liggen vol opengescheurde vuilniszakken en bij de inleverpunten in supermarkten staan ellenlange rijen. De Randstad is voor iedereen verworden tot een vrijplaats. Het doet mij denken aan de felle kritiek van de Stichting Armoedefonds. Zij noemde in de nasleep van Prinsjesdag het kabinet ‘ambitieloos op het gebied van armoedebestrijding’.
Over de auteur
Tom Divendal is woonbegeleider in de verstandelijk gehandicaptenzorg.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Statiegeldverzamelaars zijn inmiddels niet meer weg te denken uit het moderne straatbeeld. Met de vangst van de dag over hun schouder bewegen zij zich door de stad. Voor een enkeling is het verzamelen van statiegeld niet meer dan een extra zakcentje; voor de fors groeiende groep dak- en thuislozen is het echter een noodzakelijke manier om in hun levensonderhoud te voorzien. Het gebrek aan adequate armoedebestrijding en het tekort aan fatsoenlijke inleverpunten hebben inmiddels hun weerslag op de kwaliteit van leven in de Randstad.
Dat blijkt als ik het gesprek aanknoop met een statiegeldjager. Op de vraag wat hem ertoe brengt blikjes te verzamelen, antwoordt hij: ‘Dit is de enige manier waarop ik nog een beetje fatsoenlijk kan eten. Ik heb een uitkering, maar dit moet ik ernaast blijven doen, anders blijft er niets over.’
Dat de behoefte aan toereikende armoedebestrijding meer dan ooit actueel is, bewijzen ook de cijfers. Volgens de meest recente gezamenlijke meetmethode van het CBS, het SCP en het Nibud leeft 3,1 procent van de Nederlandse bevolking in armoede. De concentratie in de grote Nederlandse steden is over het algemeen aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde, met Amsterdam, Rotterdam en Den Haag in de top drie.
Meer dan drie jaar na de invoering van statiegeld op blikjes lijken diverse gemeenten nog steeds geen grip op de situatie te hebben. Als tegenmaatregel worden in diverse Nederlandse steden oudere modellen prullenbakken stapsgewijs vervangen door modernere varianten, met aan de bovenzijde een speciaal compartiment voor statiegeldblikjes en -flesjes, die bovendien moeilijker open te breken zijn.
Buurtbewoners zitten zelf ook niet stil: zo zijn er talloze initiatieven om de wijken schoon te houden. In Amsterdam heb je ‘Zakkie voor een Bakkie’, met als beloning een gratis kop koffie in ruil voor een volle zak afval. In Rotterdam bestaat ‘Zwerfie’: een netwerk van honderden vrijwilligers dat regelmatig groepsclean-ups organiseert in de stadsnatuur en wijken. Prachtige initiatieven en ontwikkelingen, maar in de kern is dit symptoombestrijding.
De wortel van het probleem is namelijk de grote groep mensen voor wie elk blikje en flesje geen leuke bijverdienste is, maar een noodzakelijk kwaad. Als we de opengetrokken prullenbakken even negeren, kun je concluderen dat juist in deze groep enorme potentie schuilt. Met een arendsoog ontdoen ze treinen, parken en straten van rondslingerend afval. Als je deze groep weet te mobiliseren, heb je een ijzersterke troef in handen.
Dat ontslaat buurtbewoners van een schoonmaaktaak en geeft de mensen die zich al door weer en wind door het straatbeeld bewegen bestaanszekerheid. Twee vliegen in één klap. In Duitsland en Scandinavië zetten sociale coöperaties prullenbakverzamelaars al in als officiële ‘stadsschoonmakers’, met een kleine vergoeding.
Er moet hoe dan ook snel een balans worden gevonden tussen leefbare, schone steden en de positie van deze kwetsbare groep. Terwijl burgers de mouwen opstropen, handschoenen aantrekken en de stedelijke vuilnisbelt te lijf gaan, blijft dit door de toenemende armoedeconcentratie een overweldigende taak. Het is aan de politiek en de gemeenten om kansen te creëren waar overlast regeert.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant