is buitenlandverslaggever van de Volkskrant en schrijft over de VS, Rusland en de internationale rechtsorde.
De studentenbeweging in Servië heeft laten zien wat geloof in vrijheid en democratie nog altijd kan bewerkstelligen. De EU speelde een weinig heldhaftige rol. Dat moet snel hersteld worden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De sterke man van Servië is verslagen. Aleksandar Vucic maakte veertien jaar de dienst uit in een land dat steeds verder afgleed richting een autocratie. Op de ranglijst van meest democratische landen bivakkeerde Servië onder zijn leiding op plek 112, niet veel beter dan Poetins Rusland, een land waar Vucic warme banden mee onderhield.
Dat de studentenbeweging de verkiezingen wist te winnen, mag een klein wonder heten. Vucic en zijn Servisch Progressieve Partij (SNS) waren non-stop op de door hem beheerste televisiekanalen. Alle ministeries stonden onder zijn controle. Clandestiene knokploegen verstoorden bijeenkomsten van de oppositie en de ordetroepen sloegen er gretig op los. De leiders van de studenten werden voortdurend geïntimideerd en illegaal gevolgd via onder andere de Israëlische spionagesoftware Pegasus.
De desondanks zegevierende Studentenlijst staat nu voor een nieuwe monsterklus. De partij, die amper politieke ervaring heeft en zeker op buitenlands terrein geen uitgewerkt programma, zal haar handen vol hebben om het door Vucic opgebouwde en beheerste stelsel te ontmantelen. De regio kampt daarnaast met tal van potentieel explosieve vraagstukken – van de status van Kosovo tot de separatistische tendensen in Bosnië-Herzegovina – waarin een constructieve rol van Servië van cruciaal belang is.
Volgens Ursula von der Leyen staat de EU klaar om te helpen bij het opbouwen van ‘de rechtsstaat, sterke democratische instituten, de persvrijheid en de strijd tegen corruptie’, zo liet ze op X weten. Ook wil de president van de Europese Commissie weer vaart maken met de toetreding van Servië tot de EU.
Mooie woorden, maar het zal Von der Leyen niet zijn ontgaan dat tussen alle vlaggen en plakkaten die de Servische demonstranten de afgelopen dagen met zich meedroegen, nauwelijks een Europese vlag te bekennen was. Verwonderlijk is dat niet. De EU was niet bepaald een onverschrokken bondgenoot bij hun lange strijd.
Zo ging Von der Leyen kort voor de verkiezingen nog op audiëntie bij Vucic, die de EU en Rusland jarenlang behendig tegen elkaar wist uit te spelen. Brussel liet zich veel welgevallen om te voorkomen dat de Servische autocraat nog dieper in de Russische invloedssfeer zou komen. Dat Vucic het bezoek van Von der Leyen kon misbruiken om zich voor de verkiezingen te profileren als internationale staatsman, werd ook weer op de koop toegenomen.
De Franse president Emmanuel Macron maakte het vorige maand nog bonter door Vucic te ontvangen in het Elysée. De Servische leider had twee dagen eerder nota bene nog een staatsbegrafenis georganiseerd voor de oorlogsmisdadiger Ratko Mladic. Toch was hij welkom in Parijs: Macron hechtte er meer belang aan dat Vucic een order plaatste van bijna 3 miljard euro voor de koop van de Franse gevechtsvliegtuigen Rafale.
De nieuwe machthebbers in Servië hebben genoeg reden om weinig fiducie te hebben in de democratische principes van de EU. Het is aan Von der Leyen, Macron, en andere Europese leiders om de relatie zo snel mogelijk te verbeteren.
Een vrijer, democratischer en minder corrupt Servië zou voor heel Europa van grote betekenis zijn.
Source: Volkskrant