Regenwoud De ontbossing van het regenwoud in Brazilië is afgenomen tot het laagste niveau sinds 1988. Dat kan gezien worden als succes voor president Lula, die de bescherming van het regenwoud tot een van zijn belangrijkste beloften maakte. Maar of het hem volgende week zal helpen de verkiezingen te winnen, valt te bezien.
Een pad wordt vrijgemaakt in het regenwoud in Autazes, in de Noord-Braziliaanse Amazone, om een brand te kunnen bestrijden.
Ruim een week voor de tweede en beslissende ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen is er mogelijk goed nieuws voor de zittende kandidaat, Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva. De ontbossing in de Amazone blijkt van augustus 2025 tot juli 2026 met 41,8 procent te zijn afgenomen.
Het Braziliaanse nationaal instituut voor ruimteonderzoek INPE publiceerde vrijdag deze nieuwe cijfers over de vernietiging van het regenwoud. Die is op het laagste niveau sinds 1988, toen begonnen werd met het bijhouden van de ontbossing. Uit analyse van satellietbeelden blijkt verder dat ook in de Cerrado, een uitgestrekt savannegebied, de ontbossing sterk afnam, met 23,8 procent.
De dalende cijfers kunnen gezien worden als succes van het beleid van president Lula. Hij beloofde bij zijn verkiezingscampagne in 2022 dat hij het vernietigen van het regenwoud zou stoppen.
Onder Lula is streng beleid ingezet tegen de ontbossing. De federale overheid werkt daarbij samen met lokale overheden. Met controles in het bedreigde gebied en inzet van satellieten worden illegale houtkap, veeteelt en mijnbouwactiviteiten opgespoord. Ook worden geldstromen en de oorsprong van hout gecontroleerd. Mensen die zich schuldig maken aan vernietiging van bosgebied, krijgen hoge boetes. Volgens de Britse onafhankelijke website Carbon Brief is onder het presidentschap van Lula minstens twintigduizend vierkante kilometer van het Braziliaanse Amazonegebied gered.
Als grootste tropisch regenwoud ter wereld is het Amazonewoud van cruciaal belang voor het klimaat en de biodiversiteit. Het woud absorbeert grote hoeveelheden koolstofdioxide en herbergt een rijkdom aan planten- en dierensoorten, waaronder bedreigde. Daarnaast is dit het leefgebied van honderden inheemse gemeenschappen.
Op 25 oktober vindt in Brazilië de tweede ronde van de presidentsverkiezingen plaats. Lula hoopt daarbij voor de vierde keer te worden verkozen, maar de linkse president staat er niet goed voor. Zijn tegenstander is de radicaal-rechtse senator Flávio Bolsonaro, zoon van voormalig president Jair Bolsonaro. Die laatste werd vorig jaar veroordeeld tot 27 jaar gevangenisstraf wegens het beramen van een coup.
Vader en zoon Bolsonaro hebben niets op met het beleid van Lula om het regenwoud te beschermen. Zij willen dat het gebied gebruikt wordt voor mijnbouw, veeteelt en andere economische activiteiten. Lula wist tijdens zijn eerste twee presidentstermijnen, tussen 2003 en 2010, de ontbossing van het gebied met 80 procent terug te dringen. Maar onder Jair Bolsonaro, die van 2019 tot 2023 regeerde, nam de ontbossing juist weer toe.
Bolsonaro behartigde vooral de belangen van grootgrondbezitters en de agrarische sector en wilde de Amazone verder openstellen voor exploitatie. Hij holde het milieutoezicht in de Amazone uit, onder meer door het budget te verlagen van milieuagentschap IBAMA, dat zorgt voor regulering en handhaving in natuurgebieden. De strijd om de Amazone leidde in die tijd tot toenemende spanningen. Inheemse leiders en milieuactivisten kregen te maken met geweld als zij zich verzetten tegen ontbossing. Ook journalisten die onderzoek deden liepen gevaar.
Tegenover critici ontkende Bolsonaro altijd dat het slecht gesteld is met het regenwoud. Dat het grootste deel van de Amazone er nog altijd stond, bewees volgens hem dat het bos zichzelf in stand kan houden. „Het verhaal dat de Amazone in vlammen opgaat is een leugen”, zei hij in 2020 tijdens een bijeenkomst met andere Zuid-Amerikaanse staatshoofden over natuurbehoud. Ook druk van buitenlandse bedrijven, die in Brazilië wilden investeren maar vreesden voor imagoschade, haalde weinig uit. In het laatste jaar van Bolsonaro’s presidentschap sneuvelde bijna 1,8 miljoen hectare aan tropisch regenwoud, 40 procent van al het bos dat in dat jaar op de wereld verdween.
Door het kappen van al die bomen nam de uitstoot van koolstofdioxide drastisch toe, wat bijdraagt aan de opwarming van de aarde. Droogte, hitte, bosbranden en ontbossing eisen inmiddels hun tol in de Amazone. Het tropisch regenwoud verkeert in een negatieve spiraal: als er steeds meer bomen verdwijnen, verdampt er minder vocht, en valt er minder regen. Een team van internationale onderzoekers schreef in 2024 in het blad Nature dat de Amazone bijna een kantelpunt had bereikt: zij verwachtten dat in 2050 mogelijk tussen de 10 en 57 procent van de bossen in het gebied zoveel last zou krijgen van droogte, dat ze vanzelf zouden verdwijnen.
Toen Lula in 2022 campagne voerde om voor de derde keer terug te keren als president, beloofde hij het regenwoud te beschermen. Uiterlijk in 2030 zou het afgelopen moeten zijn met de ontbossing. Dat is in lijn met afspraken die werden gemaakt op de klimaattop in Glasgow in 2021 om te voorkomen dat regenwouden en andere bossen verdwijnen. Mede dankzij die belofte won hij de verkiezingen.
Onder Lula kwamen er weer investeringen in IBAMA en werd er daarnaast een speciaal nieuw internationaal politiecentrum in Manaus geopend om grensoverschrijdende milieucriminaliteit efficiënter te bestrijden.
Wat de nieuwe ontbossingscijfers zullen betekenen voor de presidentsverkiezingen die op 25 oktober plaatsvinden, valt moeilijk te voorspellen. Voor veel Brazilianen zijn verkiezingsthema’s als veiligheid en koopkracht ook belangrijk. Lula en Bolsonaro jr. zijn verwikkeld in een nek-aan-nekrace in aanloop naar de tweede ronde van de verkiezingen. In de eerste ronde, op 4 oktober, haalde Bolsonaro iets meer dan 47 procent van de stemmen, tegenover iets meer dan 45 procent voor Lula. Ook in peilingen voor de tweede, beslissende ronde ligt Bolsonaro een paar procentpunten voor.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie